Food 4 Innovations

De honingzoete opmars van de diabesitas

2012-01-18T10:03:00.002+01:00

Ik zal eerdaags naast fanboy van Apple & Steve Jobs ook wel neergezet worden als fanboy van 'paleo'. Om alvast de eerste zuurpruimen het gras voor de voeten weg te maaien: "ik weet niets van voeding en gezondheid en ben geen diëtist". Wel heb ik-meen ik zelf- voldoende fysische chemische basis om de (vak) literatuur een beetje te kunnen volgen, en ben ik gezegend met het feit zeer verstandige mensen op kantoor bij TOP en in mijn netwerk te mogen kennen.

Hard core paleo ben ik dus niet, maar ik denk dat de denkpiste 'soft-paleo', jager-verzamelaarsvoedingspatroon, voldoende-eiwit-low-carb, drFrank etc. gewoon meer dan voldoende interessante (wetenschappelijke) aanknopingspunten bieden (en daarom ben ik zelf voorzichtig met suiker; nu nog van mijn suiker in de koffie verslaving afkomen ;-( ). Verder hoop ik dat gelijkgestemden voldoende samenwerken (iets wat mijn held Katan, ik wordt minder fan van hem, niet altijd lijkt te doen) om Nederland gezonder en minder dik te maken (zie ook Jaap Seidell) Niet meer en niet minder. En daarom met schriftelijke toestemming van Melchior Meijer het volgende stuk van hem:

De honingzoete opmars van de diabesitas

Grotesk overgewicht is niet langer een exotische rariteit, maar een razendsnel om zich heen grijpend inheems fenomeen, met potentieel gruwelijke consequenties. De boosdoener? Te veel insuline.

Nederland groeit dicht. De laatste officiële CBS-meting (2006) laat zien dat bijna de helft van alle volwassenen te zwaar is. Zo’n 13 procent torst zoveel overbodig buikspek mee, dat basishandelingen als toiletgang of seks bij wijze van spreken de assistentie van een potige wijkverpleegster vergen. “Er is iets fundamenteel verkeerd aan het gaan,” zei de Britse overgewichtsprofessor Tim Lang onlangs op een congres in Kopenhagen. “Voor het eerst in de geschiedenis groeit er een generatie op waarvan een deel door de ouders zal worden overleefd.” Twee Zweedse cardiologen schreven in een open brandbrief aan hun regering dat ze alarmerend veel jonge mannen en zelfs pubers tegenkomen die ‘rondwaggelen met het hart en bloedvatstelsel van een bejaarde’. Paul Rosenmöller van het Convenant Overgewicht onderschrijft de buitenlandse waarschuwingen. Ook wij staan, zo meldt de Al Gore van het broekriemvraagstuk, aan de vooravond van een medische catastrofe zonder precedent.

Die catastrofe heet diabetes type 2, tegenwoordig ook wel diabesitas genoemd, omdat de ziekte vaak (maar niet per se) samengaat met obesitas, ofwel ernstig centraal overgewicht. Inmiddels lijden bijna een miljoen Nederlanders aan deze vorm van suikerziekte. Een veelvoud daarvan lijdt aan een voorstadium daarvan, het metabool syndroom. Deze patiënten maken ruim voldoende insuline aan – het hormoon dat ervoor zorgt dat bloedsuiker door de lichaamscellen benut kan worden – maar hun lijf kan daar niet meer mee uit de voeten; een fenomeen dat insulineresistentie wordt genoemd. Daardoor schiet de bloedsuikerspiegel omhoog. Wat tien jaar geleden nog ‘ouderdomssuiker’ werd genoemd, treft nu jonge mensen van net dertig en zelfs pubers. Een nog veel grotere groep heeft een voorstadium van de aandoening.

Om een goed idee te krijgen van de potentiële gevolgen van deze trend, moeten we naar het eiland Nauru in de Stille Zuidzee. De bevolking van dit voormalige paradijs schakelde in de loop van één generatie over van haar traditionele voeding op suiker- en zetmeelrijk gemaksvoedsel. De twintig jaar geleden nog slanke, topfitte Nauruanen zijn nu op een enkele uitzondering na ziekelijk dik. Bijna een kwart krijgt voor het dertigste levensjaar diabetes. Hun nog altijd ‘mooie’ cholesterolwaarden ten spijt, maken velen rond hun veertigste hun eerste hartinfarct door. Amputaties zijn er aan de orde van de dag en het lokale dialysecentrum heeft bij lange na niet voldoende spoelcapaciteit om het collectieve nierfalen enigszins te verlichten.

Is dat ons voorland? “Het is niet uitgesloten,” zegt de Zweedse internist en diabetesspecialist Jörgen Vesti-Nielsen, die baanbrekend onderzoek verrichtte naar effectieve behandelmethoden van overgewicht en diabetes. “Doordat de Nauruanen zo plotseling en zo totaal overgingen van een jager-verzamelaarsbestaan op een fastfood-cultuur, is bij hen momenteel sprake van heuse slachting,” verklaart hij. “Mensen met een Noord-Europese achtergrond zijn al wat langer blootgesteld aan wat wij noemen een obesogene omgeving. Wij moeten het wat bonter maken voor de meter echt in het rood komt.”

Welke grens bedoelt Vesti-Nielsen? Tot ongeveer 6000 jaar geleden leefden de meeste Europeanen als jager-verzamelaars. Ze aten vlees, vis, eieren, knollen, groenten, fruit en noten. De invoering van de landbouw zette alles op zijn kop. Graan werd plotseling het hoofdvoedsel. Inspanningsfysioloog Loren Cordain van Colorado State University, deskundige op het gebied van de evolutiegeneeskunde: “Op dat bombardement van geconcentreerde koolhydraten waren de mensen absoluut niet ingesteld. Het resultaat was een epidemie van overgewicht, diabetes en aanverwante ziekten. In de fossiele resten zie je dat duidelijk terug. Grote, sterke mensen veranderden in korte tijd in broze, suikerzieke stumpers met een grote vatbaarheid voor infectieziekten. Kanker deed plotseling zijn intrede. De levensverwachting kelderde.” Na deze slachting bleef een groep mensen over die de overschakeling op graan enigszins tolereerde. Wij zijn directe nazaten van deze ‘overlevers’. “De ‘nieuwe’ voeding was en is niet ideaal voor ons antieke lijf, maar de gevolgen – overgewicht en welvaartsziekten – treden pas op relatief hoge leeftijd op,” zegt Cordain. “De afgelopen honderd jaar, en met name de afgelopen twintig jaar, zijn we opnieuw een grens aan het overschrijden. We eten steeds meer sterk geraffineerde koolhydraten en steeds meer suiker.”

Zowel epidemiologische als klinische studies laten al sinds 1850 zien dat alle mensen dik worden en suikerziekte en hartproblemen ontwikkelen zodra het aandeel geraffineerde koolhydraten en vooral suiker een bepaalde grens overschrijdt, ongeacht het totale aantal calorieën. Dat zegt Gary Taubes, wetenschapsjournalist en auteur van het onlangs verschenen boek ‘Good Calories, Bad Calories’. “Koloniale artsen stelden dit keer op keer vast en documenteerden hun waarnemingen uitvoerig,” aldus Taubes. “De mechanismen achter die observaties zijn biologisch plausibel, ze werden al halverwege de vorige eeuw bevestigd in klinische studies, maar ze druisen in tegen de lucratieve hypothese dat verzadigd vet en cholesterol slecht zijn voor hart en vaten. Sinds de jaren ’50 riskeren wetenschappers die deze feiten naar buiten brengen hun carrière.” Een schrijnend gevolg van die doorgeschoten wishful science is volgens Taubes het ‘levensgevaarlijke advies’ aan mensen met overgewicht en een voorstadium van diabetes om veel koolhydraten te eten en uit te kijken met vet. “Diëtistes gooien letterlijk olie op het vuur. De organisaties die deze nonsens propageren, hebben zelf deel aan de catastrofe.”

Taubes, van huis uit fysicus, drievoudig winnaar van de hoogste Amerikaanse prijs voor wetenschapsjournalistiek en werkzaam voor prestigieuze bladen als Science en de New York Times, doet zulke boude uitspraken natuurlijk alleen als hij ze kan onderbouwen. “Ook modern onderzoek wijst inderdaad duidelijk in één richting,” zegt endocrinoloog en obesitas-specialist Dr David Ludwig van Harvard. “Zet mensen op een dieet met minder suiker en zetmeel en ze vallen krachtig af en worden in alle opzichten gezonder. Het mechanisme daarachter is tekstboek-kennis. Eigenlijk is het bizar dat het niet algemeen wordt gedoceerd. Suiker en zetmeel stimuleren de aanmaak van insuline. Insuline is nodig om de glucose uit de voeding in de spiercellen te krijgen en om een teveel op te kunnen slaan als vet. Een beetje is nodig, maar als er voortdurend veel wordt aangemaakt – een gevulde koek hier, een milkshake daar – worden we onherroepelijk dik en ziek. Omgekeerd is het onmogelijk om dik te worden als er weinig insuline circuleert.”

Misschien nog belangrijker is de neurologische kant aan het verhaal. Een aanhoudende insulinevloed zet de hersenen in de hongerstand, zo ontdekte Prof Dr Robert Lustig, endocrinoloog en onderzoeker aan de Universiteit van Californië. “Tijdens en na een maaltijd maken we een hormoon aan dat de hypothalamus, de eetlustthermostaat in de hersenen, vertelt dat we genoeg hebben gegeten,” doceert Lustig. “Dat hormoon heet leptine. Het probleem is dat insuline en leptine op elkaar lijken, maar dat insuline een veel luidere stem heeft. Als er onnatuurlijk veel insuline circuleert, wordt de leptine overstemd en ‘hoort’ de hypothalamus niet dat we genoeg hebben gehad. We zijn dan zoals dat heet ‘leptineresistent’ en houden, al het reservespek ten spijt, een gierende honger. Een honger waar geen wilskracht tegen opgewassen is.”

Ook Lustig stelde zichzelf de vraag of er iets in onze omgeving veranderde vlak voor de spektsunami de westerse wereld overspoelde. Net als de koloniale dokters in de vorige eeuw vond Lustig slechts één voedingsfactor die veranderde, en wel drastisch: onze suikerconspumtie. In Nederland steeg die bijvoorbeeld van 50 gram per persoon per dag in 1980 naar ruim 110 gram per persoon per dag in 2004. En overal waar de suikerconsumptie stijgt, zag ook Lustig, moet de broekriem wijder. Een associatie is geen bewijs voor een oorzakelijk verband en aanvankelijk kon Lustig dan ook geen chocola maken van die robuuste, wereldwijde correlatie. Tot hij zich realiseerde dat een kristalsuikermolecuul is opgebouwd uit glucose en fructose. Aan fructose is de mens gedurende zijn ontwikkeling nooit intensief blootgesteld. Een duik in de literatuur leerde Lustig dat juist een overvloedige fructose-inname via een omweg tot zowel insuline- als leptineresistentie leidt. De gemiddelde Nederlander krijgt per dag 55 gram fructose voor de kiezen. “Een fysiologisch bizarre hoeveelheid,” meent Lustig. “Als fructose tegelijk met andere energierijke voedingsmiddelen wordt ingenomen, maakt het onze hersenen stokdoof voor eetlustremmende signaalstoffen. Een voeding met veel suiker maakt zowel ratten als mensen dik en onverzadigbaar.” Maar we zijn toch in totaal nauwelijks meer gaan eten? Lustig: “Dat klopt, maar het voor de gek gehouden brein schakelt het centraal zenuwstelsel op een laag pitje. Ondanks de overvloedige kilo’s verkeren leptineresistente hersenen in de veronderstelling dat er een ernstig energietekort heerst. Obese mensen voelen zich moe en lethargisch. Ze hebben voortdurend honger en beslist geen puf om een stukje te gaan rennen in het park. Ze voelen zich, well, like crap.”

Een bekend verhaal voor Rob Nolten, een 37-jarige systeemanalyst uit Nieuwegein. Fastfood mijdt hij als de pest. Hij let keurig op vet. Brood, aardappelen, pasta en low-fat zuivel vormen het zwaartepunt van zijn voeding en er komt alleen verantwoorde dieetmargarine in huis. Zijn dorst lest hij vooral met vruchtensap. Hij is te zwaar en heeft met name een flinke buik. “Maar welke kerel van veertig heeft dat niet,” zegt hij. Toch voelt Rob zich de laatste tijd ouder dan hij is. Altijd moe. Een paar maanden geleden stelde de huisarts vast dat hij diabetes type 2 heeft. Hij slikt nu medicijnen tegen zijn hoge bloedsuiker, bezoekt twee keer per week een fitnessclub en gaat regelmatig naar een diëtiste. “Ik blijk altijd goed te hebben gegeten. Aan mijn voeding ligt het niet, ik heb gewoon pech. Hoe ik ook mijn best doe, ik val geen gram af en mijn suikers schieten alle kanten op.”

Internist en diabetoloog Jörgen Vesti-Nielsen kijkt niet verbaasd als we hem Robs gezondheidsstatus en menulijstje voorleggen. “Pech? Ben je gek? Een normale reactie op een abnormale voeding,” luidt zijn commentaar, dat radicaal afwijkt van de officiële uitleg van bijvoorbeeld de Diabetes Vereniging Nederland en voedingsexperts als professor doctor Frans Kok. In zijn veelbesproken ‘Karlshamn Study’ toonde de Zweedse arts-onderzoeker in 2004 aan dat mensen met overgewicht en diabetes niet bestand zijn tegen wat wij ‘verstandig’ eten noemen. Zij ontwikkelen overgewicht en suikerziekte als ze de geldende voedingsrichtlijnen volgen. Zodra ze hun voeding afstemmen op onze genetische blauwdruk – minder pasta, rijst, brood, geen suiker, méér eiwit en vet – verdwijnt hun diabetes en keert hun vitaliteit terug. De laatste stand van zaken bij Vesti- Nielsen is dat zich in zijn experimentele groep geen hartinfarcten voordoen, waar er statistisch gezien al een paar hadden moeten plaatsvinden.

“Het gros van de mensen met overgewicht is het slachtoffer van een tragisch misverstand,” zei endocrinoloog David Ludwig vorig jaar in Kopenhagen. “Elke veearts weet hoe je een varken het snelst vetmest: met tarwe, mais en suiker. Met voedingsmiddelen die het bloedsuikergehalte langdurig opstuwen en de afgifte van het hormoon insuline overmatig stimuleren. Bij mensen werkt het niet anders.”

Jaarlijks verorberen we veertig kilo suiker per persoon; zowat een pak per week. “Diëtistes overladen ons en onze kinderen met Liga-koeken, Sultana’s en gesuikerde cornflakes, in de kennelijk oprechte, maar fatale veronderstelling dat het vetarm en dus goed voor ons is,” zei ook de Groningse hoogleraar klinische chemie Prof Dr Frits Muskiet onlangs op een congres in het Universitair Medisch Centrum Utrecht. Muskiet vraagt zich vertwijfeld af hoe intelligente mensen kunnen denken dat ons antieke lijf zulke insulten ongestraft over zich heen laat komen. Internist Jörgen Vesti-Nielsen adviseert niet te wachten tot ‘de machtige protagonsisten van dit catastrofale voedingsexperiment’ zijn uitgestorven. Hij adviseert het heft in eigen hand te nemen. “Als je fit en slank tachtig wilt worden, de gesel van overgewicht, insulineresistentie en diabetes wilt vermijden, respecteer dan je ‘wilde’ genen. Eet als een moderne jager-verzamelaar. Veel groenten, vlees, vis, eieren, schaaldieren, noten, wat fruit. Wees niet langer bang voor vet, maar spaarzaam met zaken als brood, rijst en pasta. Als je gezond bent hoef je ze beslist niet uit te bannen, maar matig het gebruik. En beschouw frisdrank, vruchtensap, drinkontbijten, koek, snoep en andere items die extra suiker bevatten als zeldzame traktaties.”

Gary Taubes interviewde voor zijn boek meer dan 600 experts. Eén van hen was Dr Scott Grundy, misschien wel de machtigste voedingsautoriteit ter wereld en voorzitter van het comité dat de Amerikaanse voedings- en cholesterolrichtlijnen vaststelt. Geconfronteerd met Taubes’ argumenten liet hij zich ontvallen: “We weten dat het metabole syndroom de hoofdoorzaak is van zowel overgewicht als hart- en vaatziekten. We weten dat geraffineerde koolhydraten aan de basis van het probleem liggen. Maar dat is een volstrekt onmogelijke boodschap.” Het AD vroeg verschillende Nederlandse autoriteiten, waaronder het Voedingscentrum, om commentaar, maar kreeg overal hetzelfde antwoord. “Overgewicht is een gevolg van te veel eten en te weinig bewegen.” Een middeleeuwse opvatting, meent Taubes. “Het klopt, maar het is een tautologie.”

Voedingsindustrie torpedeerde WHO-advies

In haar rapport Dieet, Voeding en de Preventie van Chronische Ziekte wilde de Wereld Gezondheidsorganisatie (WHO) in 2003 opnemen dat suiker in een verantwoorde voeding niet meer dan tien procent van de energie mag leveren. De voedingsmiddelenindustrie vond een bovengrens van 25 procent echter streng genoeg. Dat getal is afkomstig van het International Life Sciences Institute – een ‘onafhankelijke’ onderzoeksinstelling die wordt betaald door Coca Cola, Pepsi Cola, General Foods, Kraft en Procter & Gamble. Toenmalig WHO-Directeur Generaal Gro Harlem Brundtland verwachtte dus een pittige discussie. Maar die bleef uit. In plaats daarvan kreeg ze een ijlbrief van de Amerikaanse Suiker Associatie. ‘Schrap de passage over suiker onmiddellijk of we zorgen dat u de Amerikaanse overheidssteun van 406 miljoen dollar per jaar kwijtraakt’. Het dreigement werd aanvankelijk niet serieus genomen, maar de Britse professor Phillip James, voorzitter van de International Obesity Taskforce en mede-auteur van veel eerdere WHO-rapporten over voeding waarschuwde in The Guardian: ‘De suikerbaronnen zijn goed bevriend met de machtige Bush-clan, dus hun dreigement is niet zonder substantie.’ James kreeg gelijk. Het 10 procents advies werd geruisloos geschrapt. Brundtland stapte op.

Dit Artikel verscheen eerder het Algemeen Dagblad

Gary Taubes in het zonnetje gezet - Is Sugar Toxic?

2012-01-15T18:38:00.000+01:00

Sinds een paar jaar ben ik fan van een paar zeer goede wetenschapsjournalisten. In Nederland hebben we op het domein van voeding en gezondheid er niet heel veel van rondlopen, maar namen die ik zelf volg zijn Jaap Seidell (en "Jaap in het zonnetje gezet"), Melchior Meijer, Frank van Berkum, Martijn Katan en natuurlijk Foodlog redacteur Dick Veerman. Ik besef dat Jaap en Martijn eerder schrijvende wetenschappers zijn, en dat Frank een praktiserende arts, maar toch zet ik ze graag in hetzelfde rijtje.

Bewust zet ik Frans Kok (WUR) niet in het rijtje, niet alleen ben ik niet super onder de indruk van zijn wetenschappelijk werk, hij weinig populair wetenschappelijk publiceert, maar tevens moeten wij 'leken' hem gewoon belangrijk vinden omdat hij professor is. En dat vind ik een slecht argument, en voelt bij mij slecht aan. Zijn prestaties in de pers (o.a. de discussie met Frank van Berkum bij Paul & Witteman) waren tot nu toe uitermate zwak. Dat het niet zo botert tussen de heren bleek eerder; ik schreef er enkele stukken over (link, link). Oordeel zelf maar; vorig jaar nam ik het eerste live debat tussen Frank, Frans en Jaap op; de film staat hier.

In Amerika zijn Gary Taubes (o.a. auteur van Good Calories, Bad Calories) , Marion Nestle en Robert Lustig namen om in de gaten te houden. Rondom de boeken van Taubes is best wel wat discussie mogelijk (vooral in de Paleo hoek zie je die), dat besef ik. Zonet las ik echter een aardig artikel van een jaar geleden uit de NY Times met de titel "Is Sugar Toxic?". Hierin geeft Taubes zijn overwegingen over de beroemde 2009 lezing van Robert Lustig rondom Fructose. Zijn verhaal gaat over het feit dat ook suiker voor de helft uit glucose en de helft uit fructose bestaat, en laat dat nu bijna dezelfde verhouding zijn als in HCFS.

Mijn persoonlijke beeld is dat je met twee, maximaal drie porties fruit per dag wel een voldoende consumptie van fructose hebt gehad**. En dat je als zoetstof in de koffie (mijn verslaving ;-( ) beter glucose kunt nemen dan sucrose (= gewoon kristalsuiker). Waarom? Ik denk dat er een kern van waarheid zit in de hypotheses van Robert Lustig, Fructose is een ellendige 5-ring die we maar maximaal moeten vermijden in een gezond voedingspatroon. Maar nog beter is om helemaal voorzichtig te zijn met koolhydraten (en vooral dus suiker). En na de consumptie van voldoende eiwit, een beetje vet, 2-3 stuks fruit en heel veel groente, zijn de koolhydraten (volkoren brood en aardappels) immers alleen maar een energie-sluitpost van een gezond dieet. Suiker is met recht een lege calorie***.

** pas maar op met een te grote consumptie van vruchtensap (vers of niet). Beter is het om thee of koffie (of water) te drinken. Groentesapjes kunnen ook. Bijvoorbeeld de door TOP ontwikkelde gepascaliseerde groente-fruit sapjes onder het merk GreenJuice (greenjuice).

*** wel energie, maar verder geen nutritionele bijdrage. Het lichaam gebruikt overigens ATP als energie

Alles is al een keertje gezegd m.b.t. innovatie. Een korte samenvatting in de laatste uren van 2011

2011-12-31T18:43:00.002+01:00

Op foodlog heeft Marcel Kuijpers een stukje geschreven met de titel "Brainwash Completed!". Zijn introductie gaat over Albert Jan Maat. Nu kan je het als leider nooit goed doen, dus ik wil eigenlijk niets zeggen over de kwaliteiten van Albert Jan Maat. Wat mij wel opviel aan het artikel is dat Marcel graag 'antwoorden van de boerenleiders' wilt hebben, en dan ook nog eens 'antwoorden van onze overheid'.

Oeps? Daar schrik ik van. Echte ondernemers verwachten geen antwoorden voordat ze besluiten te gaan 'bewegen'. Of ziet Marcel Albert Jan Maat als een soort van vader en is hij de jonge tiener die wacht op instructies van pa? Vast niet! Over schulden en crisis schreef ik overigens 3 weken geleden nog een stukje.

Over innovatiemanagement heb ik tientallen pagina's volgeschreven. Kijk eerst maar eens hier. Ik heb daarom maar drie reacties op foodlog gegeven waarmee ik hoop dat Marcel wel wat antwoorden zal gaan krijgen:
- Weer eens een open deur via de WUR.
- De mineralenkringloop vooral fosfaat daar gaat het om. (en hier)
- Hoe je dan wel moet innoveren? Blauwdrukken staan op dit blog (waaronder hier).

Mijn advies voor 2012: Beste ondernemer ga ZELF bewegen, ga DOEN in de praktijk. Werk samen in kleine collectieven met mede-ondernemers en eventueel MET externe professionals die aantoonbare praktijk-ervaring in innovatietrajecten hebben. Ga vooral niet het wiel opnieuw uitvinden of denken dat 'kennis' helpt of nog erger "dat we moeten gaan onderzoeken"

PS waarom ik een bosbrand als foto heb geplaatst? Simpel, pas na een bosbrand kan de natuur weer beter dan ooit terugkomen. De parallel tussen een Darwinistisch ecosysteem en onze maatschappij is groot (lees de evolutie van innovatie). Dit is overigens een foto van een bosbrand in Griekenland.

dr.Frank versus Melchior Meijer? De Oliebollencase

2011-12-29T07:32:00.000+01:00

Twee dagen geleden schreef Frank van Berkum aka dr.Frank een stukje in de Telegraaf met de titel "Oliebollen gezonder dan eierkoeken". Natuurlijk is dit een verwijzing naar zijn voorganger Sonja Bakker. De koningin van de eierkoeken en wat mij betreft een dieetcharlatan. Het argument van Frank dat een oliebol per 100 gram minder kcal zit klopt natuurlijk gewoon. Waarschijnlijk klopt ook het argument 'vezel', al blijft het gek om een oliebol te promoten met dit argument. Een oliebol is lekker, maar natuurlijk niet gezond. En twee ongezonde producten met elkaar vergelijken en eentje dan als 'het gezondst' uitroepen is niet zo zinvol lijkt me. Enfin, Frank zal het wel doen vanwege de media-aandacht ;-(

Rondom vet slaat de dr. Frank de plank overigens goed mis. Melchior Meijer omschrijft dit op zijn blog loepzuiver. Vooral het argument verhouding omega 6 versus omega 3 is volgens mij erg sterk. Eerder schreef ik daar zelf ook een artikel over (met dank aan reactie van Liesbeth). De inhoudelijke argumenten van Melchior heeft hij in zijn artikel "Dokter Frank en zijn ‘gezonde’ oliebollen" reeds opgeschreven. Nu gok ik erop dat Frank wel met een reactie zal komen met de strekking "op kcal klopt mijn vergelijking, maar de nuance m.b.t. micro-nutrienten van Melchior klopt" en verder "mijn stukje was leuk en luchtig bedoeld zo aan het einde van het jaar". En die argumenten zou ik ook snappen. Op Foodlog.nl stond overigens eerder een artikel over het onderwerp vet "Martijn, Melchior en Frits: en nu de waarheid over vet!"

Ben ik nu de kool en de geit aan het sparen? Ja, dat doe ik, en ook nog eens bewust. Als wetenschapsjournalist heb ik Melchior inhoudelijk hoog zitten. Wellicht is Melchior zelfs een betere voeding en gezondheidswetenschapper dan Frank is (wat hij overigens niet is, hij zal dat ook nooit van zichzelf zeggen). Maar Frank heeft ook een verhaal en visie die ondanks gebrek aan nuance goed is. Ik ken geen andere voorbeelden van een praktiserende arts/dokter die zo bewust gezonde voeding en lifestyle probeert te promoten als onderdeel van lifestyle verbetering en obesitasbestrijding. Hierin durft Frank wel een ander geluid te laten horen dan velen van zijn collega's die met plezier insuline blijven voor voorschrijven. Frank: "beperking op koolhydraat en voldoende eiwit is key". Daarnaast kan je met media-aandacht in de Telegraaf veel meer maatschappelijke impact krijgen dan met een kleine online specialisten blog. Mijn advies aan Frank is om regelmatig contact te houden met Melchior. Dan komt het goed. Kortom, we moeten Frank gewoon blijven steunen in zijn missie en hem soms wat inhoudelijke tips geven. Ik zal dat wel blijven doen.

Toch maar even inhoudelijk, een oliebol is inderdaad tweemaal zo zwaar als een eierkoek: 65-80 gram oliebol versus de 30 gram eierkoek. Vanuit kcal perspectief kan je beter een eierkoek eten dan een oliebol; Sonja heeft wat dat betreft wel gelijk. Maar beide zijn uiteindelijk gewoon een 'ongezond' tussendoortje. Tussendoortjes die niets te maken heeft met voedsel of gezonde voeding. Eet liever wat eieren met spek 's ochtends, zodat je geen trek in een tussendoortje krijgt. Zelf geniet ik overigens wel van een verse oliebol (en ook wel 2 ;-) ) en volgens mij is daar niets mis mee met oud-en-nieuw (maar elke dag is too much). Van eierkoeken gruwel ik. Dus liever een paar oliebollen van Frank met eenmaal per jaar met oud-en-nieuw dan elke week (of erger elke dag!) een paar eierkoeken van Sonja.

Ik wens een ieder overigens een heel fijn oud en nieuw, en een TOP 2012 toe! Zijn jullie allemaal voorzichtig met vuurwerk?

Sneak Preview 2012 - Leuk Spaans-Nederlands Project

2011-12-25T09:10:00.000+01:00

Met onze partner Romantics in Spanje -we hebben sinds een paar maanden een kantoor in Barcelona Holland Innovations S.L. waar Ed Westerweele de baas is- zijn we bezig een leuk project op te zetten rondom gezonde drankjes en soepen. Natuurlijk is de kans groot dat 'pascalisatie' en 'gezondheid' een heel grote rol speelt. Het project combineert nieuwe technologie met fun en transparant. Ik denk dat het project de goedkeuring van Willem Treep wel kan wegdragen ;-). Onderstaand stop-motion filmpje brengt toch wel een beetje salsa-fun-gevoel over, of niet soms? Meer hierover over een maand of drie.

Willem Treep in het Zonnetje gezet - over dat kan nooit, vers, fair en fun

2011-12-23T16:29:00.001+01:00

Ik zit nu in Barcelona binnen te genieten van de lezing van Willem Treep. Stom hè! Nu ga ik toch naar buiten om van de stad te genieten (en het zonnetje).Van beide -Willem en Barcalona- wordt ik overigens blij.

"Wat we doen kan je kopiëren, wie we zijn niet"

Willem spreekt over iets dat ik ook probeer uit te dragen. Maar zo open en toegankelijk als Willem zijn er maar weinig.

"Het globale dorp is een lokale wereld geworden"

In deze lokale wereld horen dus ook de Ambachten 2.0. En de economische crisis? dan? Ja misschien is die er nog even; maar we zitten gewoon echt in een overgang naar een mooiere wereld. Heb vertrouwen. Die 6e Kondratiev komt er gewoon echt wel aan. 2012 kan een heel mooi jaar worden als we er maar samen in blijven geloven en aan blijven werken.

Fijne kerstdagen een gelukkig en super innovatief 2012.

Commandant der strijdkrachten Peter van Uhm bij TEDxAMS

2011-12-17T08:32:00.001+01:00

In de ochtend heb ik een paar ritueeltjes, ik begin meestal met het lezen van e-mails en het bekijken van wat internetsites. Naast Foodlog, Linkedin kijk ik dan snel de koppen van de NRC site en die van de Telegraaf. Vervolgens lees ik met een bakje Nespresso op mijn iPad het FD en in het weekend of NRC of Volkskrant.

Vandaag zag ik dit bericht op de Telegraad site "Van Uhm is wereldhit". Niet echt een aantrekkelijke kop, maar toen ik zag dat het om een TEDxAMS presentatie ging, was ik toch voldoende nieuwsgierig gemaakt. Dit jaar heb ik een uitnodiging gehad voor TEDxAMS 2011, maar ik ben zo 'dom' geweest om niet te gaan aangezien we een spoedklus hadden in Engeland.

Vanochtend heb ik het TEDxAMS Van Uhm filmpje bekeken en ik moet zeggen dat ik er nog wat stil van ben. Van Uhm vertelt over zijn vader en waarom hij het leger in is gegaan. Ook vertelt hij waarom door de inzet van geweld -alleen door democratische naties, en pas na democratische goedkeuring- we wel degelijk in een vreedzame wereld leven. Zijn verhaal gaat ook over de inzet van 'instrumenten' en vooral dat we allemaal een eigen instrument kiezen; veel mensen kiezen voor de 'pen' als instrument, anderen voor 'beeld' of de 'microscoop'. Zijn 'instrument' is 'the gun'. De gemene deler is dat wij allemaal een meer vreedzame en een mooiere en duurzame wereld willen hebben.

Mijn persoonlijke ambitie is om dat te doen door nieuwe duurzame voedseltechnologie en door een bedrijven "ecosysteem" te maken waarbij mensen hun passies kunnen vinden en kunnen inzetten voor een mooiere wereld. Welk instrument heb jij in je leven gekozen?

Eurocrisis - investeer alleen in waardecreatie en droom plezier

2011-12-10T07:30:00.001+01:00

Ik schrijf niet graag over de euro-crisis. Te negatief, je kan er niets aan doen, maar vooral omdat onze maatschappij en dus ook de economie 'psychologie' is. Mensen die me kennen weten dat ik maar 1 management regelel heb: "alles wat je aandacht geeft dat groeit". Zullen we met zijn allen aandacht blijven geven aan waardecreatie, plezier, vernieuwing en creativiteit? Veel leuker, spannender en positiever. Vooral nu in deze donkere dagen. Maar ook dat is hard werken, en vraagt een grote mate van lef. Kortom Leef je droom (ipv je leven te dromen).

Is er dan maatschappelijk niets aan de hand? Natuurlijk wel. We are all too big spenders. Kortom we lenen te veel. En lenen is eigenlijk geld uit de toekomst naar het nu halen, en dat is alleen verstandig als je investeert met het geleende geld. Met geleend geld een korte termijn 'benefit' nastreven is heel onverstandig. Zoals mijn moeder al aangaf : "van kort geld mag je lang geld maken, maar van lang geld geen kort geld" **.

Dat investeren doe je natuurlijk in waardecreatie-projecten; innovatie dus. En die projecten daar zijn twee typen mensen voor nodig (a) mensen met nieuwe proposities (marketeers, creativelingen, designers, verhalenvertellers) en (b) mensen die kunnen 'realiseren' (tot deze groep behoren vaak beta's, men zegt dat we er te weinig hebben). Maar uiteraard wel met professionals, want anders is de kans op succes te klein.

Ik hoor sommige lezers al zeggen: "maar we investeren al zoveel, daarom hebben we juist schulden". Neen, dat klopt niet helemaal. We besteden teveel leengeld geld aan pappen-en-nat-houden, aan het in stand houden van middleman, en kostenreductieprojecten. En vooral in het in stand houden van de status quo. Kostenreductie en efficiency is alleen een beetje nuttig als je in een commodity / bulk markt zit (red ocean, hoe kom je eruit?). Maar uiteindelijk heeft OpEx ook nog eens heel beperkt nuttig. Een effectieve overheid is bijna een contradictie in terminus. Deltawerken, een hogesnelheidslijn, goede preventieve gezondheidszorg of een nieuwe polder, kost altijd geld op korte termijn, maar leveren als het goed is lange termijnwaarde op. Als ondernemer probeer ik aan de upsite (inkomsten) kant te blijven denken en niet teveel aan de kostenkant van ons bedrijf.

Ik ben daarom van mening dat elke investeringsproject vier doelen ("beoogde effecten") kan hebben:
1- voldoen aan toekomstige nieuwe normen en wetten (bijvoorbeeld diervriendelijke of milieuvriendelijker). Teveel vooruitlopen als individueel bedrijf is dodelijk overigens.
2- goedkoper en effectiver (dat is de belofte althans van veel ICT projecten). Klassiek OpEx. Heel veel organisaties zijn inmiddels zo 'effectief', dat er geen ruimte meer is voor toekomstige nieuwe waardecreatie. En hiermee zijn deze bedrijven niet duurzaam. Verschil tussen kostenreductie en waardecreatie is echt heel groot.
3- waarde-creatie of te wel innovatieprojecten (een nieuwe treinrails, een nieuwe iPad), nieuwe omzet in de toekomst. Een belangrijk kompas daarbij is de zogenaamde latente consumentenbehoefte.
4- plezier en maatschappelijk nut (nieuw natuurgebied, schouwburg, scholing). Ook wel de linkse hobby's genoemd, zolang er balans is met de andere type projecten is er niets aan de hand.
In alle gevallen zou 'kort geld tot lang nut moeten leiden'.

** ik heb al twee jaar een stukje over kort versus lang geld en over de verschillende soorten geld (schenkgeld, leengeld, eigengeld) geschreven. Maar het is nog niet af genoeg om te posten om dit blog.

Prachtig filmpje met de schoonheid van Athene

2011-12-04T22:20:00.001+01:00

Onderstaande filmpje heeft niets met voeding en niets met innovatie te maken. Maar ik vind het zo'n mooi filmpje dat ik hem toch hier wil plaatsen. Misschien wat ver gezocht, maar ik zal toch proberen een link met innovatiemanagement te maken. Ik heb de overtuiging dat informatie gratis gaat zijn, en dat bedrijven alleen maar bestaansrecht hebben als ze innoveren en de innovaties aan de man kunnen brengen.

Bij innovaties gaat het om 'nieuw', 'realisatie' en 'impact'.

Nieuw heeft heel vaak te maken met creativiteit en ideeën (en veel minder met onderzoek), en bedrijven die creativiteit en ideeën uit hun organisatie maar zeker ook van buiten (co-creatie) ook kunnen omzetten in echte producten of diensten (dus ook tot implementatie kunnen overgaan, hiervoor is motivatie nodig), die bedrijven behouden bestaansrecht. Dat is ook duurzaamheid. Eigen kracht.

Schoonheid en innovatie hebben dus echt veel met elkaar te maken.

Athens I The Little Great City from emmanouil papadopoulos on Vimeo.

Dick Veerman in het zonnetje gezet - duurzaamheid is een verdelingsvraagstuk

2011-11-20T12:57:00.001+01:00

Afgelopen woensdag heeft Dick Veerman in Artis een lezing gegeven over duurzaamheid. Op Foodlog staat vandaag een stukje met de titel Duurzaam is anders. De strekking is dat duurzaamheid (ook) een groot verdelingsvraagstuk is. Ik ben het daar helemaal mee eens. De totale (on)duurzaamheid heeft immers niet alleen te maken met efficiency (of minder gebruik per persoon), maar vooral over de vraag of wij rijke westerlingen -die substantieel meer resources gebruiken dan een gemiddelde wereldburger- wel het recht hebben om zoveel te gebruiken. De ecologische kant lossen we wel met technologie en een beetje geld op. Dat is niet zo ingewikkeld.

Het filmpje van Hans Rosling is daarbij inderdaad erg illustratief (maar ook de TED lezing van Bill Gates, is het kijken waard). Hoe graag grachtengordel bewoners ook hopen dat duurzaam gelijk is aan biologisch (wat vaak niet het geval is, wel is kringloopsluiten belangrijk), of aan fairetrade (hadden we maar Dutch Fair trade) en met hun koopgedrag vooral sturen op hun 'goede gevoel' en soms zelfs impliciet willen aangeven dat ze een 'beter mens' zijn. Neen, duurzaamheid heeft in grote mate inderdaad te maken met verdeling, verbruik per persoon en aantallen mensen op de aarde terwijl we maar 1 aarde hebben (Lees ook "Het maximaal aantal mensen op aarde hangt af van het gewenste welvaartsniveau").

Meer dan vijf en een half jaar is Dick Veerman de initiator, redacteur, moderator en schrijver voor Foodlog. Er zijn weinig media die zo diepgaand en levend zijn rondom het thema voeding, duurzaamheid en gezondheid. Sterker nog, geen vakblad of landelijke krant heeft een vergelijkbaar niveau rondom deze thema's. Mocht je nog nooit een lezing van Dick gehoord hebben, dan zou ik zeker dat eens gaan kijken & luisteren (zie ook link1 en link2 en link3 en link4 e). Zelf ben ik al jaren 'fan' en mag graag samenwerken met Dick (#kloptie, #1/2mbeta, #drfrankenco). Ik heb grote bewondering voor zijn systeemoverzicht en hoe hij complexe systemen kan duiden en uitleggen (google ook op LesLokaal). Daarbij laat Dick meestal in zijn analyses zien zeer goed ingelezen te zijn en uitdagingen van meerdere kanten te kunnen duiden. Na mijn docent Saul Lemkowitz (chemie & Samenleving, TU-Delft) en mijn zakenpartner Bert Tournois (een groot liefhebber van Darwin) ken ik weinig mensen die zoveel weten van duurzaamheid. Duurzaamheid heeft niet alleen te maken met efficiency (=mantra van de WUR), maar vooral met kiezen. Kortom een heel wijs man en een vorser binnen dit domein.

Wij rijke westerlingen hebben denk ik de morele plicht om:
- minder kinderden te nemen (gelukkig gaat dit vanzelf ;-) ook dank aan anticonceptie).
- minder belasting per handeling te realiseren (dus effectiever per consumptie, terwijl consumptie niet hoger mag zijn).
- minder consumptie per persoon, maar met meer op kwaliteit (en smaak, en bijzonder) te gaan sturen.
- alle materialen kringlopen te sluiten, en een sterk minder verbruik van olie-gas **.
- eerlijkheid (tov mens, dier en onze omgeving) altijd als uitgangspunt te nemen.
Specifiek voor voedsel betekent dit:
- duurzaam conventioneel voedsel (wat niet hetzelfde is als biologisch).
- dutch fair trade (ik bedoel eerlijke beloning ook voor Nederlandse producenten).
- minder "kg" eten (is ook goed voor onze gezondheid), maar wel lekkerder.
- een discussie gaan hebben over import van nutriënten en onze grote export van voedsel.
- duurder voedsel (en dus minder overheids-subsidie op 'gezond' basisvoedsel).
Allemaal onderdelen wat mij betreft van 'groenrechts'.

Kortom alle aspecten die belangrijk zijn in de transitie naar de 6e kondratief cycle. Dick Veerman voelt intuïtief heel goed aan dat dat we in die maatschappelijk transitie zitten en weet heel goed te duiden wat details zijn, en wat onze wilskeuzes zijn en waar wel 'wetenschappelijke' consensus over bestaat. Mijn advies is daarom om Foodlog te blijven lezen (en vooral te steunen) en om samen het lef te hebben om te blijven bewegen naar een mooiere wereld. Het 'hoe' van deze transitie verloopt niet via 'oude' machten of via 'grote' ontwerpen. DOEN in kleine stapjes helpt wel. Ik hoop dat Dick Foodlog verder kan gaan transformeren naar het belangrijkste platform rondom de verduurzaming van voedsel/eten. Dick Veerman is tevens het levende bewijs dat 'kennis' in de maatschappij zit, en dat het kennismonopolie al lang niet meer zit bij universiteiten. Deze 'fan' van foodlog blijf daarom elke dag even langskomen (maar besteedt wel het gros van zijn tijd aan het zetten van concrete DOE-stappen).

** bijna 20 jaar geleden op de universiteit hoorde ik al dat het zonde is om olie te verbranden terwijl we er ook plastics of andere duurzame materialen van kunnen maken. 85% van de olie en gas wordt alleen maar gebruik als brandstof.

@Redactie Tegenlicht : "Er is geen Beta-tekort"

2011-11-18T07:57:00.001+01:00

Vanochtend heb ik de Tegenlicht uitzending gezien "Holland gets talent". Mijn nekharen gingen overeind staan, en dan niet van de twee jonge ondernemers die een China-talent bureautje hebben opgericht, maar wel van DPI en van de redactie van Tegenlicht.

Eerst maar even DPI, DPI is een zg technologisch topinstituut. Dit soort constructen bestaan sinds een jaar of 10, en zijn voornamelijk financiële vehikels waarbij de overheid 50-75% van de kosten betaalt, een paar grote bedrijven (vrijwel zonder uitzondering multinationals) een beetje sponsoren (en in de regel 75% subsidie krijgen op onderzoek wat ze normaal zelf gedaan zouden hebben), maar wel 100% van de resultaten en IP krijgen (sic!), en waarbij de universiteiten en kennisinstellingen zoals TNO en DLO, lekker betaalde projecties krijgen. Dit soort virtuele instituten zijn populair -ook in de voeding, daar heet het TIFN- en als je de belangen van de gevestigde macht bij elkaar optelt snapt je wel waarom. Innovatief MKB staat weer in de kou, en werknemers (eigenlijk moet ik zeggen uitzendkrachten) ook. De gedachte is dat meer onderzoek ook leidt tot meer innovatie. En die gedachte klopt NIET. Ik ben daarom geen voorstander van dit soort PPS'en.

Dan de redactie van Tegenlicht. Het gemak waarmee de volgende stelling maar weer eens van stal wordt gehaald. "Nederland kent een toenemend tekort aan hoogopgeleide onderzoekers in de technische en exacte vakken". Beste redactie: "waar haalt u deze onzin stelling vandaan". Ik zal u uit de brand helpen, er is geen hoogopgeleid tekort, waar baseert u dit op. Wel is er een tekort aan prettige banen met perspectief, en vooral is er een tekort aan WERKGEVERS die fatsoenlijk betalen. Beta's worden zolang ik werk onderbetaald t.o.v. ander hoogopgeleide beroepsgroepen. Natuurlijk stappen Beta's daarom ook in management functies, vind je het gek bij virtuele instituten zoals DPI en TIFN krijgt je een tijdelijk contract voor een hongerloontje. En bij TNO en DLO zit het vol met grijze mannen die hun ambtenaren status koesteren en lekker blijven zitten. Wie wil daar nog werken?

Er is wel een tekort aan laag-opgeleide techneuten. Maar niet aan hoogopgeleide. De hoogopgeleide techneuten die afstuderen, die willen vanwege HRM beleid niet bij een universiteit blijven hangen. En dat is maar goed ook, DAT zou pas een waste of talents zijn. Ik geef elke afgestudeerde techneut helemaal gelijk als deze gelijk naar de industrie gaat en ik geef deze afgestudeerde ook gelijk als deze naar verloop van tijd een beter betaalde baan aanneemt. Een goed techneut heeft minimaal zeven jaar (netzoals vroeger een vakman) nodig om in zijn van te rijpen, om het werkelijk te snappen en van toegevoegde waarde te zijn. minimaal 7 jaar dag en nacht bezig zijn, en hard blokken. En tegen die tijd heeft ook de techneut een partner en kinderen en wil hij of zij een fatsoenlijke salaris.

Zolang dat niet het geval is, zal de kennisparadox -veel wetenschap, weinig vernieuwing- blijven bestaan. En dat redacties zoals Tegenlicht dit soort programma's maken, geeft vooral aan dat er geen kennis zit in de journalistieke kant rondom het onderwerp Innovatiemanagement. En directeuren van DPI en TIFN die klagen over tekort aan personeel, zouden eens stevig moeten gaan nadenken over hun eigen HRM-beleid, daar schort het. Ondertussen wens ik de twee ondernemers met een China-talent bureau vooral heel veel goede business toe.

PS als ik tijd heb, schrijf ik hier ook nog wat over ">"de kenniseconomie uitzending van Tegenlicht"

Bekijk de video in andere formaten.

Jaap Seidell in het zonnetje gezet : de overgewicht expert van Nederland

2011-11-12T14:03:00.001+01:00

Zonet heb ik (via iPad2 en Apple TV ;-) ) gekeken naar de uitstekende Zembla "slank in een dag" uitzending die ging over overgewicht en vooral over maagoperaties. De Nederlandse Public Health expert op dit gebied Jaap Seidell kwam uitvoerig aan het woord. Jaap is geen voorstander van operaties (hij heeft op foodlog een mooie parabel gepubliceerd), en is een groot voorstander van lifestyle changes (gezond eten en bewegen), lijkt ook net zoals Frank van Berkum een voorstander van paleo voedingspatroon ** (zie ook Melchior Meijer en zijn blog) of koolhydraatbeperkend voedingspatroon. De grap is overigens dat 'de hollandse pot' ook volgens Seidell niet zo slecht is.

Daarnaast heeft Jaap met succes gewerkt aan de implementatie van JOGG (de Hollandse variant van EPODE, volledig in lijn met de moderne inzichten van systeemkunde en sensemaking). Wat mij betreft krijgen Frank van Berkum en Jaap Seidell een televisieprogramma, en worden ze beide ook de belangrijkste adviseur bij het ministerie van gezondheid. Hun boodschap zou nog breder gehoord moeten worden bij het grote publiek denk ik. Onderstaande Zembla filmpje is weer goede stap, er moeten echter nog heel veel meer stappen gezet gaan worden om de overgewicht en obesitas crisis de kop in te drukken.

Ook de industrie heeft overigens een belangrijker taak (zie ook FND rapport). Koolhydraat en suikerhoudend voedsel zou minder beschikbaar moeten zijn, en vers(-bewerkt) zou hipper en lekkerder gemaakt moeten worden. Bij TOP proberen we hier aan mee te werken o.a. door de zinzet van nieuwe technologie. Ik denk dat deze 'thema's tevens belangrijk zijn in de nieuwe 6e kondratiev cyclus.

Aanvulling 21-november: Lees ook de reactie van Melchior Meijer eens op deze rapportage.

Of bekijk de flash versie.

** achterlangs kreeg ik een reactie dat Seidell de richtlijnen volgens het voedingscentrum goed vind en geen paleo aanhanger is ***. Ik heb andere geluiden gehoord. Zelf hanteer ik een ruime interpretatie m.b.t. paleo. Misschien moet ik dat woord niet meer gebruiken. Voldoende eiwit (1-1.1 gram per kg lichaamsgewicht), veel groenten, 2-3 stuks fruit en niet teveel koolhydraat (en zeker geen suikers) zijn grove richtlijnen. Koolhydraten -specifiek granen en suikers- zitten pas sinds 10.000 jaar (evolutionair gezien peanuts) en pas op grote schaal sinds 50 jaar op grote schaal in ons voedingspatroon. Verder heb ik begrepen dat Seidell, het drFrank dieet (of algemener laag koolhydraat) niet slecht vind om af te vallen. En verder is Seidell voor een geintegreerde systeemaanpak op op gezond gewicht te blijven. Seidell geeft zelf geen voedingsadvies. Hij is immers een Public Health deskundige. Bekijk zijn presentatie maar eens.

*** ik zal ophouden met het noemen van paleo aangezien ik er een eigen betekenis aan geef.

Melchior Meijer in het zonnetje gezet - Paleo Perspectief

2011-11-04T00:08:00.000+01:00

Snel nog een korte tip zo laat op deze avond: het blog "het paleo perspectief" van Melchior Meijer. In de laatste jaren heb ik -oorspronkelijk getipt via Foodlog- al vaker hier op mijn blog over koolhydraatarm geschreven. Melchior verdient meer aandacht in de pers; wellicht kunnen hij en dr Frank gaan samenwerken? Waarom is er overigens zo weinig aandacht voor koolhydraatarm vanuit de wetenschap? En waarom loopt het voedingscentrum zo achter met haar adviezen? Alleen maar vragen.

Offtopic topic : Steve Jobs 1955-2011 was de onredelijkheid zelve

2011-10-11T10:37:00.003+02:00

Dit is vierde keer dat ik aandacht besteed aan Apple op dit blog. De derde keer schreef ik dat ik er eigenlijk geen gewoon van zal maken. Maar na het overlijden van Steve Jobs, heb ik toch wel even de behoefte om nog wat op papier te zetten. Het succes van Apple heeft namelijk alles te maken met de manier van leidinggeven van Steve Jobs. En innovatiekracht van een organisatie en leiderschap hebben heel veel met elkaar te maken.

Zonet las ik een goed stuk in de Volkskrant van Eric Bartels met de titel "Goddank was Steve Jobs de onredelijkheid zelve". Lees dat stuk nog eens goed door zou ik zeggen. En bekijk daarna nog de TED lezing van Simon Sinek "How great leaders inspire action". Simon Sinek haalt in zijn lezing ook nog eens Chrossing the Chasm van Moore aan (en dat is ook verplicht leesvoer voor mensen die met vernieuwing bezig zijn).

Pascalisatie : introductie in hoge druk technologie (HPP)

2011-10-07T07:33:00.001+02:00

Bijna 15 jaar geleden - ik werkte net in het domein gas en stofexplosies - kwam een manager van Wageningen-UR op me afgelopen en vroeg of ik eens langs wou komen in Wageningen. Aldaar kwam ik aan in een vreselijk inspirerende omgeving ** waar jonge techneuten en ervaren onderzoekers samenwerkte aan de nieuwste voedselverwerkingstechnologieën: Pascalisatie, PurePulse (PEF 2.0) en MAP (nu doorontwikkeld naar EMAP en laserperforatie). Ik ben sindsdien gegrepen door deze duurzame technologie die zonder gebruik te maken van chemicaliën en e-nummers voedsel koud kan pasteuriseren.

Eind jaren negentig van de vorige eeuw start tevens ook de eerste commercieel applicaties in de VS, en hoge druk technologie -pascalisatie- staat nu sinds een jaar of 4 eindelijk ook op doorbreken in Europa. Dit heeft (te) lang geduurd, maar eindelijk gaat het een beetje lopen. Zo worden kreeften en oesters in Helmond gepascaliseerd en is een partner van ons inmiddels groot in gepascaliseerd sap (maar ook Juiceboms en Volsmaakt). Binnen een paar jaar zal ook PATS doorbreken (ik ben nog steeds trots dat ik een bijdrage heb kunnen leveren aan de ontwikkeling van dat proces).

Hieronder een filmpje met uitleg over het productieproces:

** Toen wel, sinds 10 jaar fout management heeft deze cultuur inmiddels kapot gemaakt. Gelukkig vinden innovatieve wetenschappers en ondernemers zich buiten de WUR om. Een open bedrijfscultuur waar professionals met ervaring hun gang kunnen gaan bepaald innovatie en niets anders.

The Food Agency (#TFA) & FoodForFood.info (#FFF)

2011-10-02T17:51:00.000+02:00

Bijna twee jaar geleden kwam ik voor het eerst Jan Peter van Doorn tegen. Aangezien ik van huis uit weinig met marketing te maken heb gehad (maar inmiddels een beetje autodidact ben), kende ik hem niet. Ons eerste gesprek verliep wat stroef, maar later is er een grote mate van wederzijdsrespect ontstaan. Jan Peter heeft een super interessante carrière, en heeft super persoonlijkheid en tevens een geweldige antenne voor wat er gebeurt in de maatschappij, en voor hoe consumenten in elkaar zitten. Kortom Jan Peter is een echte topper. Wij beide zijn wel ook voldoende zakelijk ingesteld, je passies volgen en creatief bezig zijn, mag -neen moet- in een zakelijke duurzame setting plaats kunnen vinden.

In de afgelopen jaren is TOP van een technologische en product-ontwikkelpartner steeds verder verbreed richting productmarketing en positionering. Deze activiteiten passen echter beter bij een marketing en positioneringsbedrijf dan bij TOP. Precies een jaar geleden kwamen Jan Peter en ikzelf tot de conclusie dat we daarom maar als zakenpartners moesten gaan samenwerken. Na acht maanden voorbereiding, het creëren van een team en het uitvoeren van meerdere projecten is The Food Agency ontstaan (#TFA). Wat TFA doet, kan je lezen op de website van TFA. Een nieuw bedrijf opzetten kan alleen als je een goede directeur weet aan te stellen. Gelukkig hebben we een fantastisch goede gevonden: Edwin Palsma is manager partner bij TFA.

TFA en TOP hebben tevens het initiatief genomen om een internetkrant op te richten gericht op foodprofessionals: FoodforFood (#FFF). De nadruk ligt hierbij op foodmarketing, positionering en innovatie. Vooral duiding en analyse van nieuws staat daarbij voorop. FFF is geen algemene nieuwsite met alleen maar linkjes naar derden. FFF heeft een eigen schrijfteam (o.a. met Bert van Rees aka @Berdt) onder leiding van hoofdredacteur Leo Koomen.

De combinatie tussen TFA en TOP zal naar mijn persoonlijke verwachting een uitermate krachtige blijken te gaan zijn. Niet alleen kunnen nieuwe producten nu bedacht worden met een juiste (marketing)positionering, maar tevens kunnen ze ook technologisch gerealiseerd worden. Dit laatste is de klassiek markt-vraag aanpak. Tevens zullen technologische vindingen, sneller omgezet worden in nieuwe producten met juiste marktaanpak (technology push).

Buxton Index - processen met verschillende tijdschalen.

2011-10-02T10:27:00.000+02:00

Tijdens mijn studie in Delft ben ik getraind om te denken in lengte en tijdschalen.

Sommige processen verlopen zo traag, dan ze t.o.v. een andere processen verwaarloosd kunnen worden. Voor lengte schalen geldt dit ook. Als je met de auto naar Spanje rijdt dan praat je over duizenden kilometers, de korrel van een asfalt korrel (orde grootte van mm) telt dan niet mee. Hier op mijn blog heb ik in het kader van 'emergentie' (het grotere geheel valt niet altijd te verklaren op basis van soms van de kleine deeltjes) al eerder dit onderwerp aangehaald.

Ik heb de gekke gewoonte om ook zo naar geld te kijken: ik denk in lang en kort geld (en leengeld, en schenkgeld en eigengeld). Al twee jaar heb ik een concept stuk liggen over dit onderwerp dat ik toch echt eens online moet gaan zetten. Daarom heb ik er ook moeite mee als je geld leent (=lang geld) om op korte termijn wat rekeningen te kunnen betalen (zie ook "Metamorfose van een crisis" en "onze overheidsfinanciën"

Zonet leer ik op #CoT van Stephan en Hans weer wat nieuws (dank!). Buiten de fysica wordt er gesproken over de Buxton-Index (en volgens mij is dit een ander woord voor tijd-schaal):

"The Buxton Index of an entity, i.e. person or organization, is defined as the length of the period, measured in years, over which the entity makes its plans. For the little grocery shop around the corner it is about 1/2,for the true Christian it is infinity, and for most other entities it is in between: about 4 for the average politician who aims at his re-election, slightly more for most industries, but much less for the managers who have to write quarterly reports. The Buxton Index is an important concept because close co-operation between entities with very different Buxton Indices invariably fails and leads to moral complaints about the partner.

The party with the smaller Buxton Index is accused of being superficial and short-sighted, while the party with the larger Buxton Index is accused of neglect of duty, of backing out of its responsibility, of freewheeling, etc.. In addition, each party accuses the other one of being stupid. The great advantage of the Buxton Index is that, as a simple numerical notion, it is morally neutral and lifts the difference above the plane of moral concerns. The Buxton Index is important to bear in mind when considering academic/industrial co-operation."

en

"For industry, the Buxton Index is less than 10, probably closer to 4 or 5, whereas for the academic scientist the Buxton Index is closer to, say, 50, for what you offer your students should last a lifetime, their lives, to be precise."

Volgens mij zouden universiteiten (en andere publiek gefinancierde instellingen zoals DLO en TNO) hun werkzaamheden en projecten zo moeten inregelen dat er een grote Buxton index is (tientallen jaren). Praktische toepassing en innovatie zal dan niet meer passen bij dergelijke instellingen. Kortom gewoon weer de adviezen van Vasbinder opvolgen: alleen onderwijs en fundamenteel onderzoek. Juist daarom heb ik grote twijfel bij meningen die suggereren dat universiteiten motoren zijn van onze economie. Opleiding van creatieve autonoom denkers met kennis, is en blijft belangrijk. Maar dat is dan ook het enige. De rest moet echt in de maatschappij -lees bij bedrijven- vorm krijgen.

Meer over professor John Buxton is te vinden in de lezing van Dijkstra.

Nieuwe categorie Vleesalternatieven uit Ochtense fabriek

2011-09-28T19:25:00.000+02:00

Even een reclame stukje op mijn eigen blog ;-) (kijk ook hier).

Het Nederlandse Ojah bv opent maandag 3 oktober 2011 haar gloednieuwe productielocatie in het Gelderse Ochten. Vanaf dat moment is Beeter®, na een succesvolle introductie in 2010, op grote schaal beschikbaar als basis voor een geheel nieuwe categorie vleesalternatieven. Met haar unieke ‘beet’ en sensationele smaak wordt het hiermee voor veel Nederlanders een stuk makkelijker te variëren op vlees.

Industriële verwerkers en culinaire professionals zijn lovend over de kwaliteit en variatiemogelijkheden van Beeter®. Consumententesten geven steevast de hoogste waardering aan Beeter® gebaseerde producten ten opzichte van bestaande ‘vleesvervangers’. Beeter® verenigt kwaliteit en duurzaamheid in een waarlijk innovatief product. Het gerenommeerde bureau Blonk Milieuadvies becijferde dat Beeter® ten opzichte van Nederlandse kip tot 3 maal beter scoort op energie- en landverbruik en dat de broeikasgasemissie tot maarliefst een factor 5 lager uitvalt.

Het lukte Ojah haar technische vinding in slechts 4 jaar te vertalen van idee tot opgeschaald proces. De nieuwe fabriek in Ochten heeft een oppervlak van 1500m2 en een initiële capaciteit van circa 800 ton. Een voor Nederlandse begrippen bijzondere prestatie, waarmee het bedrijf in de race is voor de prestigieuze Food Valley Award 2011.

Beeter® wordt gemaakt door eiwitrijk, glutenvrij meel en water in één stap te mengen, kneden, koken en persen. 100% plantaardig, geen chemie, geen toevoegingen, een echt all-natural product. De soja die als grondstof wordt gebruikt is duurzaam geteeld en niet-genetisch gemanipuleerd. Lokale eiwitbronnen zoals erwt en lupine versterken binnen afzienbare termijn het smaak- en voedingsbereik van Beeter®. De komende maanden introduceren bekende en nieuwe aanbieders producten op basis van Beeter®. Zij grijpen de kans zich hiermee in de sterk groeiende markt van vleesalternatieven te onderscheiden.

Voorproef voor de Pers
Als mediavertegenwoordiger krijgt u voorafgaand aan de officiële openingsreceptie op maandag 3 oktober de gelegenheid met de ondernemers in gesprek te gaan, producten met Beeter® te proeven en foto’s te maken. Met uitzondering van de productiehal is de locatie hiervoor opengesteld. Vanaf 14:30 uur bent u welkom aan de Cuneraweg 9c te Ochten (start receptie 15:30 uur). Wilt u gebruik maken van deze uitnodiging, gelieve dit te melden bij Jeroen Willemsen, Commercieel Directeur Ojah bv (willemsen@ojah.nl, 06-17738037).

Bijlagen
- Illustratie door striptekenaar Dio van der Veen met zijn kijk op Beeter®. Dio is door Stichting Wakker Dier verkozen tot Meest Sexy Vegetariër 2010. U mag deze strip gebruiken in communicatie-uitingen onder voorwaarden dat u betreffende uiting meldt bij Ojah bv (Jeroen Willemsen) en een verwijzing plaatst naar www.eetbeeter.nl.
- Routebeschrijving Ojah b.v, Cuneraweg 9c, Ochten

Meer informatie
- www.eetbeeter.nl
- www.youtube.com/watch?v=TgtrWUmUfig (culinaire jamsessie Beeter®-op-de-Kaart)

Metamorfose van een crisis & vermoeidheid

2011-09-21T05:31:00.000+02:00

Ik heb al een jaar teveel werk op mijn schouders genomen, en dat is mijn eigen schuld. Resultaat is wel teveel vermoeidheid en die vermoeidheid uit zich weer in 'nukkigheid' en de laatste maanden ook in het teleurstellen van mensen in mijn omgeving waaronder dierbaren van me. Niet netjes en ik voel me richting mijn omgeving best schuldig. Ondertussen doe ik er alles aan om snel uit deze vervelende persoonlijke positie te geraken. Onze bedrijfsstrategie daarentegen klopt inhoudelijk gelukkig helemaal, en is tevens ook robuust op langere termijn. En vooral het team is bijzonder, en daar ben ik heel trots op. Maar het harde werken heeft dus ook een 'downside'; de hoeveelheid energie die een mens kan geven is eindig en dat realiseer ik me maar al te goed. In mijn koppigheid heb ik overigens mezelf wel voorgenomen om tot mijn 40ste te blijven buffelen en sober te leven ;-)

Bij mezelf probeer ik vaak na te gaan waarom ik doe wat ik doe. Natuurlijk uit koppigheid (heeft vast iets met mijn jeugd te maken), maar zeker ook vanwege mijn diep liggende overtuiging dat we in een grote maatschappelijk transitie zitten. En dat we allemaal een steentje moeten bijdragen vanuit eigen kunnen. Natuurlijk mag je als 'klein mensje op deze aarde' niet te snel grote woorden gebruiken. Grote woorden helpen niet; maken een situatie te abstract en te weinig concreet. Sinds 2008 zitten we in een crisis die voor velen een gewone financiële crisis is. Onze leen-verslaving is echter denk ik alleen maar een resultante van 'maatschappelijk en moreel verval' en geen directe oorzaak van de crisis.

Ik heb echter al lang een ander beeld bij onze huidige tijdgeest. Om dit te illustreren maak ik graag gebruik van 'woorden' en 'termen' uit de biologie, systeemkunde en natuurlijk innovatie-management. Zo gebruik ik al een kleine 10 jaar in mijn presentaties de cycli of kondratiev. Deze cycli gebruik ik sinds 2008 om de huidige tijdgeest te duiden in historisch perspectief, en tevens ook wat hoop te geven. De crisis betekent niet het einde van de wereld, maar het is gewoon een overgang naar een nieuwe maatschappelijk tijdperk met een mooiere wereld (met o.a. ambachten 2.0, meer hierover op een ander moment). Een heel natuurlijk fenomeen dus.

Tegenlicht heeft afgelopen maandag een indrukwekkende documentaire getoond met de titel "Metamorfose van een crisis". In deze documentaire wordt een analyse gegeven van de huidige crisis door een groep intellectuelen. Een aanrader. Een kritische kanttekening die wel geplaatst kan worden bij deze uitzending, is dat er alleen een analyse wordt gemaakt, maar geen perspectief of oplossingsrichting. Weer geen heldere toekomstvisie dus (en dat mag je wel verwachten van onze politieke elite en top-ondernemers). Enfin, perspectief en visie volgen vanzelf, daarin moeten we vertrouwen hebben (in elkaar). Het aanvalsplan 'varkenscrisis' kan wellicht als uitgangspunt worden genomen, al moeten we voldoende nederig blijven aangezien 'grand designs' niet bestaan, maakbaar is onze samenleving immers niet echt meer.

Voorlopig zitten we nog een in een financieel -en misschien ook wel moreel- dal en duurt het dus nog even voordat onze maatschappij zichzelf eruit geïnnoveerd heeft (normaal duurt dat 3-6 jaar minimaal). Maar ook onze Nederlandse of zoals je wilt Europese samenleving komt er wel weer. Net zoals de baron van Münchhausen zichzelf uit aan zijn haren uit het moeras trok. Gelukkig heb ik een fantastisch team dat -zonder dat ze het doorhebben ;-) - mij ook helpen mezelf persoonlijk omhoog te trekken. Ik ben daarin -ondanks mijn vermoeidheid- heel erg positief.

Bekijk de video in andere formaten.

235 miljard inkomsten en 255 miljard uitgaven is een tekort van 20 miljard per jaar (I)

2011-07-10T13:52:00.000+02:00

Een econoom ben ik niet. Maar het huishoudboekje van Nederland bekijk ik net zoals ik het huishoudboekje bekijk van TOP b.v. en van mijzelf als privepersoon.

Elke organisatie (en een land dus ook) hebben inkomsten en uitgaven. Geef je meer uit dan er binnenkomt, dan moet je lenen (of ga je failliet)*. Zijn er meer inkomsten dan uitgaven, dan groeit je bezit (=activa op de balans). En investeringen mag -zelfs met geleend geld- als op termijn de investering maar 'iets' oplevert, kortom je bezit doet groeien. In het verleden heeft de Nederlandse maatschappij geinvesteerd in deltawerken en in de aanleg van Polders.

Beide infrastructurele projecten hebben veel 'opgeleverd'. Mensen een werkloosheidsuitkering geven is goed voor de sociale structuur, maar levert op de lange termijn niet veel op. Kortom snel naar werk lijkt me, met thuis zitten creeer je geen 'waarde'. En de zorg is een groot goed, maar tevens een maatschappelijke 'kostenpost', ik denk dat preventie en voorkomen dat we ziek worden (dus beter leven, gezonder eten, bewegen en minder stress) een interessantere richting is. De zorg is derhalve nooit een aanjager van de economie, want deze sector zit altijd aan de 'kostenkant' van onze begroting (zie zorgen om de zorg).

Terug naar ons huishoudboekje. In Nederland geven alle overheden (Den Haag + provincies + gemeentes) bij elkaar 255 miljard uit en er komt maar 235 miljard per jaar binnen. We lenen derhalve 20 miljard en hierover moeten we rente betalen. Dat hoeft geen probleem te zijn mits (a) de rente laag is, (b) we die 20 miljard ook echt investeren in lange termijn rendement. Ik betwijfel dit laatste, maar nogmaals ik ben geen econoom, dus wat weet ik er van.

Ik denk dat we maatschappelijk middelen -dus gezamenlijk opgehaald via de belasting- maximaal zouden moeten inzetten op projecten en uitgaven die lange termijn nut hebben. Het zal wel een liberale insteek zijn, maar waarom sparen we niet zelf als prive persoon voor verlies van een baan of ziekte? Kortom gewoon via een verzekering of prive spaarpot? Gevoelsmatig mag je wel van 'kort' geld 'lang' geld maken **, maar niet andersom. Is mijn intuitie fout?

Op de site miljoenennota kan je vinden hoe het zit met overheidsfinancieen. De overheidsfinancieen zijn uiteraard niet hetzelfde als het bruto binnenlands product (769 miljard, zie ook de BNP-ranglijst op wikipedia) Hieronder een overzicht van de inkomsten (235 miljard) en uitgaven (255 miljard) van de Nederlandse overheid

* ik wens Jan Kees de Jager veel sterkte met het duivels moeilijke Griekenland dossier.

** ik heb al twee jaar een stukje over kort versus lang geld en over de verschillende soorten geld (schenkgeld, leengeld, eigengeld) geschreven. Maar het is nog niet af genoeg om te posten om dit blog.

Twijfel bij concept 'universiteit als economische motor' (uit NRC)

2011-07-02T11:11:00.000+02:00

Zonet heb ik een artikel op nrc.nl gelezen met de titel "Universiteiten zijn geen economische motor". Het artikel heb ik integraal hieronder geplaatst. Natuurlijk is dit een zwart/wit uitspraak zonder nuance, maar laat de geest van deze uitspraak wel al lang ook mijn persoonlijke boodschap zijn. Universiteiten zijn prima opleidingsinstituten (ook voor toekomstige wetenschappers, die worden dan eerst AIO), maar in een maatschappij die al hoog opgeleid is en waar de kennis tegenwoordig in de de maatschappij zit, is de relatie tussen welvaart en de directe invloed van de universiteit -buiten de functie opleiding dus- op de economie veel geringer dan vaak wordt gesuggereerd.

De kennis-economie bestaat maar heel beperkt; een moderne economie (waar kennis, professionaliteit, creativiteit en ondernemerschap louter ingredienten zijn) zoals we in Nederland hebben is een innoverende economie of zou dat moeten zijn. Zelf noem ik dat al jaren lang Nederland Innovatieland 3.0. Enkele stukken die ik eerder schreef over dit onderwerp zijn:
- De rol van een universiteit in onze maatschappij.
- Uitleg van mijn bezwaren m.b.t. rol Wageningen-UR.
- hybride (PPS) constructies leiden tot vervlakking en het verdwijnen van identiteit.
- Een voorbeeld van een onzalig project binnen een universiteit dat zelfs innovatie remt is de bonenprof binnen wageningen. Achter de feiten aanlopen en startende bedrijven frustreren. (FND+ als pleidooi dus)
- uitleg m.b.t. de complexheid van het kennis en innovatiesysteem.

Lees voor ook mijn andere artikelen over het antwoord op de vraag: hoe dan wel? Beleidsmakers zouden specifiek nog een kunnen lezen: "de grote oplossing van alles, terwijl grand designs niet werken"

Hieronder het artikel uit de NRC (en het oorsponkelijke interview met Wolf) :

Universiteiten zijn geen economische motor

door Marc Leijendekker
Het is een van de axioma’s achter de gloedvolle pleidooien voor een ‘kenniseconomie’: de gedachte dat een beter opgeleide bevolking leidt tot meer economische groei. Hoe meer ingenieurs we opleiden, hoe beter dat is voor onze economie, is de gedachte.
De Britse hoogleraar Alison Wolf strijdt al een tijdje tegen dit idee. Het is niet waar, zegt ze, en bovendien perverteert dit het idee van wat een universiteit is.

In een interview op de website Sp!ked licht ze haar ideeën toe. De kracht van een economie hangt niet direct af van het aantal universitaire diploma’s, zegt ze. Kijk naar Zwisterland: economisch ijzersterk, maar met relatief weinig universitair geschoolden. Dat ze overigens zeker niet tegen scholing op zich is, blijkt uit haar pleidooi, als voorzitter van een regeringscommissie, voor een betere opzet van beroepsopleidingen.

Maar universiteiten worden steeds vaker louter als vliegwiel gezien voor het bruto binnenlands product, zegt Wolf.

‘In the past, people did think that universities were […]were about civic virtue, that a civilised country has higher education, has people trying to understand the world, not because that might generate a spin-off company, but because understanding the world was the right thing to do.’

That has changed. The belief that university education has some intrinsic role apart from the economy is no longer held with any conviction by our ruling elite. ‘[Politicians] basically only care about universities in terms of their immediate economic impact’, Wolf says.

En daarmee komt ook het karakter van een universiteit in gevaar.

Their autonomy as academic bodies, in which one ought to be free to pursue an interest in a subject area to a higher level, has been effaced by their thoroughgoing instrumentalisation as drivers of economic growth and social mobility.

Ze zet ook vraagtekens bij de gedachte dat een universitaire titel goed is voor je salaris. Studies hierover zijn meestal wat ouder, terwijl het aantal universitair geschoolden de afgelopen jaren enorm is gestegen. Nu zo veel mensen een universitaire titel hebben, is de waarde ervan voor werknemers verminderd, is haar stelling. Het is nu vooral een eerste selectie-instrument.

Status rondom het Kom Op! project

2011-06-21T20:04:00.000+02:00

Bijna drie weken geleden lanceerde ik een naief ideetje. Laten we een positieve actie uitvoeren voor de sector door 40.000 flesjes komkommersmoothie gemaakt van niet verkocht product gratis uit te delen aan het grote publiek.

Dit ideeetje pakt TOP BV, The Food Agency en inmiddels tientallen andere organisaties waaronder FreshQ, PT en Groente&FruitBureau op. Inmiddels zijn we drie weken verder, zijn de eerste duizenden flesjes klaar, is de website in de lucht, hebben we al TV en radio langs gehad, en hebben we bekend kunnen maken dat we vrijdag a.s. de Bleker de eerste flesjes krijgt. Dagelijks wordt de laatste stand van het project gedeeld via het twitter-account @komopnu en hastec #komop.

In de eerste twee weken heb ik bijna elke dag een update gegeven via foodlog "Kom Op! #innovatiemob". Aangezien Dick Veerman Foodlog met zomer reces laat gaan om zijn boek te schrijven en daarom Foodlog even op slot zet, zal ik vanaf vandaag updates geven over Kom Op! project hier op mijn persoonlijk blog "Food4Innovations".

De concept planning van vrijdag ziet er als volgt uit:
- Vanaf 8:30 op het plein voor de tweede kamer.
- Rond 9:30 de uitreiking van het eerste flesje aan Bleker.
- Vanaf 15:00 is het Kom Op! voor de Nederlandse telers team in Amsterdam.
- Vanaf 16:00 staan vrijwilligers in Venlo (Utrecht gaat niet door).
- Vanaf 18:00 tot 21:00 uur staat het team in de koopgoot in Rotterdam.

Op zaterdag is een ingelaste Kom in de Kas:
- Horst-America
- IJsselmuiden (nog niet zeker)
- Nootdorp (waar ik de opening verricht)

Groentevezels & Kom Op! - Vara radio 1 uitzending

2011-06-08T20:36:00.000+02:00

Vanochtend zijn Jeroen Willemsen (OJAH) en ikzelf geinterviewd door de Vara over een nieuw vezelproject waar wij als TOP trekker van zijn (uitzending gemist). Even doorscrollen naar 41:35.

Wat heel grappig was dat onbedoeld de verslaggever na het item een scoop had en al wat reclame heeft gemaakt voor #KomOp! (zie ook deze link na 48:25)

Mijn reactie op de foodlog lijn "Marges in de keten: misdaad zonder schuldige - en nu?"

2011-05-26T18:59:00.000+02:00

Zonet heb ik een reactie geplaatst op foodlog:

Twee jaar geleden schreef ik mijn eerste stukje over de margemix en kruissubsidie. De margemix is iets tussen de dezelfde producten binnen de categorie. Kruissubsidie is tussen verschillende productgroepen. Het is een waanzinnig geraffineerd spel. In België mag je overigens geen producten onder de inkoopprijs verkopen en ook is koppelverkoop (denk aan GSM abonnement met telefoontje) verboden. Het is maar een denkrichting mbt 'oplossingen'.

Verder sprak Dick over het kipje van C1000. Ik ben om twee reden tegen: (a) een halve-ster kipje zou niet beloond moeten worden, als maatschappij zouden we wat mij betreft 1-ster als MINIMUM dierwelzijnseis kunnen gaan hanteren. (b) de algemene duurzaamheids/milieu/dierwelzijnseisen vergroten leidt NIET tot betere marge's van de boeren.

Dit laatste zal deze Muppet nog even uitleggen aan de hand van een verhaaltje

Stel dat een kippenboer nu 3000 euro netto verdient per gezin. Stel dat C1000 (of nog erger de PvdD) gaat opleggen dat de minimale eisen mbt dierwelzijn omhoog moeten. Stel dat de kippenboer nu ramen moet gaan inbouwen in zijn stallen voor bijvoorbeeld 20.000 euro (C1000 en Interchicken betalen dit echt niet voor hem!). Dan zal deze boer dit op zijn minst willen terugverdienen (kortom een ROI willen halen van bijvoorbeeld 2 jaar). De boer gaat naar de bank en vraagt zijn bank, kan ik 20.000 euro lenen. De bank zegt: "heb je gegarandeerde afzet en is de prijs per kipje hoger?". Stel dat de C1000 inderdaad een garantie aan Interchicken zou willen geven (wat in de praktijk zelden gebeurt), hoe zit het dan met de prijs per kip? Interchicken kan -met dank aan onze overheid LNV/WUR/LEI- tot 2 cijfers achter de comma uitrekenen wat de meerkosten zijn. Interchicken is best bereid om die meerkosten te betalen lijkt me. Prima toch zou je denken? NEEEEN!

Ook mijn NEEEEN moet ik uitleggen. De boer neem met zijn lening een extra risico, hij zou voor dat genomen risico NAAST de extra kosten per kip die hij kan doorbelasten aan Interchiken OOK een premie (dat heet extra winst!) moeten kunnen krijgen zodat zijn inkomen bijvoorbeeld naar 3500 euro schiet. Dit laatste gebeurt in de praktijk NIET. Kortom de boer zit (a) met een hogere schuld, (b) houdt aan het einde van de maand als het meezit nog steeds 3000 euro netto over per gezin. Hogere generieke eisen lossen NIETS op voor de inkomenspositie van de boer.

De duurzaamheidsondergrens omhoog brengen, resulteert derhalve in IDENTIEK dezelfde situatie als 60 jaar collectief onderzoek en landbouwbeleid bij de WUR naar 'kostprijsverbeteringen' en 'efficiency: EEN VERDERE VERBULKING. De inkomensposities van agro-ondernemers (toch het onderwerp van disndag) worden DUS NIET opgelost.

Innoveren heeft ook te maken met extra winst op genomen risico. In dit soort generieke constructies lukt dat NOOIT. Kortom, echt ondernemen is iets dat je in zelf doet of met een paar medeondernemers. Betekenis geven zoals Jan Peter ook dinsdag aangaf is dus de enige mogelijkheid. Ik noem dat "gericht innoveren". Wat is het werkelijke vraagstuk : (i) Wie pakt de VASTE kosten VOORAF die gepaard gaan met het Innovatieproject, (ii) welk zakelijk model kan er bedacht worden WAARDOOR de verschillende ketenspelers deze vaste kosten vooraf ook vooraf DELEN. Lukt dat, dan kunnen we pas echt over duurzaamheid (inclusief DutchFairtrade) gaan nadenken.

De blueprint van 'mijn oplossing' stond al in mijn twitterbericht. (a) bulk krijgt langzamerhand hogere eisen van de maatschappij (import product ook!) (b) niches worden gestimuleerd te ontstaan door kleinschalige doe-experimenten waarbij 'bijzonder' en 'betekenis' uitgangspunten zijn, (c) het tussensegment van agri-ondernemers gaat kiezen tussen anoniem verder bulk of innoveren.

"Ga zaaien en stopt de monocultuur. Maak nieuwe combinaties, heb lef en toon ondernemerszin". Maar dat zei deze Muppet al in zijn slotwoord.

Houdbaarheid volgens het voedingscentrum.

2011-05-19T08:37:00.000+02:00

Het specialisme van TOP -food preservation- door het voedingscentrum uitgelegd in een filmpje op consumenten24. Prima, lekenuitleg van het voedingscentrum (inclusief TGT en THT). En ook in hetzelfde filmpje uitleg over kruisbesmetting door Pierre Wind. De opmerking over voorgesneden groente deel ik niet helemaal. Zelf ben ik in 2006 geinterviewd door Trouw over dit onderwerp. Binnen TOP richten we ons op (a) EMAP, (b) pascalisatie, (c) RF/MF en (d) PurePulse. We zijn de wereldwijde specialisten op dit onderwerp ;-)

Bekijk de video in andere formaten.

Samen werken aan overgewicht?

2011-05-07T20:53:00.000+02:00

Gisteravond ben ik op de anti-dieet dag geweest. Een kort verslag heb ik geplaatst op www.drfrankenco.nl (en Sandra heeft enkele overwegingen op Foodlog geplaatst). De Frank en Frans gingen flink met elkaar in discussie. Toch is het volgens mij simpel, in een gezamenlijk anti-overgewicht marketingconcept zouden ze prima kunnen gaan samenwerken:

Frank: (aka drFranK) heeft sterke focus op mensen met sterk overgewicht die obees zijn (BMI > 30). Deze mensen zijn 'ziek' en moeten geholpen worden. Zijn aanpak is om zo snel mogelijk ervoor te zorgen dat er 'kilo's' afgaan (kilo's per week) en te voorkomen dat patienten aan de insuline spuit moeten. Naast een dieet, legt hij de nadruk op persoonlijke begeleiding tijdens het afvallen maar ook minstens een jaar erna.

Jaap Seidel: heeft focus op de omgeving die niet echt 'gunstig' is om te voorkomen dat mensen dik worden. Zijn aanpak gericht op het creeeren van een gezonde omgeving, om te voorkomen dat de gezonde keus gemakkelijker wordt (nudges). De overheid en het bedrijfsleven hebben hier ook een rol in te spelen (JOGG).

Frans Kok (aka drFranS: volgens mij is zijn primaire boodschap. Eet en beweeg gezond, gebruik de richtlijnen gezonde voeding. En voorkom op deze manier dat je te dik wordt. Heb je licht overgewicht, ga dan niet gelijk crashdieeten, maar probeer voorzichtig af te vallen (kilo per maand). Frans richt zijn advies op gewone mensen.

Heren, stop vliegen afvangen en ga samenwerken. Nederland wordt rap ongezonder er is veel werk te verzetten. Samen gaat dat beter. Het eerste live debat waar alle drie de heren bij elkaar kwamen heb ik opgenomen en staat hieronder.

Aanvulling d.d. 8 mei 2011.
- op wondervol staan een paar mooie uitspraken van de anti-dieet dag.
- ik heb met mijn reactie op het foodlog artikel van Sandra van Kampen blijkbaar een open zenuw geraakt; zie het boze blog op wondervol

Bacteriën in onze darm communiceren met ons afweerstelsel

2011-05-07T10:06:00.000+02:00

Deze week heb ik een twitter discussie gevoerd op het scherpst van de snede. Zo scherp dat ik via 'de achterkant' een e-mail kreeg dat ik niet zo vriendelijk was en via de 'twitter voorkant' kreeg ik zelf eens tweet waar ik werd vergeleken met Van Gaal. Tja, ik heb twee slechte eigenschappen: (a) ik kan de dominee uithangen, oreren dus. En (2) debatteren op inhoud vind ik enorm leuk, en natuurlijk probeer ik dan 'gelijk' te krijgen (it's an intellectual battle you know). Enfin, debatteren via twitter bevalt niet echt, voor moeilijke onderwerpen zijn 140 tekens gewoon te weinig. Waar ging het over.

Het ging over vaccinatie, over pathogen, over weerstand (?) en over imuumsystemen. Spijtig genoeg gingen al deze onderwerpen door elkaar heen lopen, mijn eenvoudige stelling was "vaccinatie tegen bacteriologische voedselpathogenen kan niet". Dat zou immers gemakkelijk zijn, ik zou dan wel een vaccinatie prik willen hebben tegen e-coli, listeria, salmonella en nog een paar van die vervelende rakkers (zie ook bad bug book van de FDA). Natuurlijk kreeg ik gelijk te horen dat ik niets wist van darmflora, en laat ik eerlijk zijn, dat weet ik ook niet. Maar toevallig weet ik wel genoeg van voedselonveiligheid om mijn stelling te poneren.

Vermoedelijk -maar nogmaals zeker weet ik het niet- is er gewoon een dosis response relatie te vinden tussen dosis van pathogen en de kans op ziek worden. Het gros van de pathogen micro-organismen maakt namelijk gewoon een toxine -of te wel een ziek makende molecuul- aan. Ik denk echter dat de symptomen van 'dat ziek zijn' kortom de effecten verschillen van mens tot mens dan dat daar het -voor mij vage begrip- weerstand een rol speelt. Jonge en oude mensen kunnen veel zieker worden dan 'gezonde' gewone mensen van een bepaalde dosis. Standaard toxicologie dus. Risico = kans x effect.

Zonet las ik wel iets grappigs in de Elsevier dat hier mee te maken heeft:

Onze darmen zitten vol vriendelijke bacterien. Tot nu toe werd gedacht dat ons afweerstelsel daar niet op reageert omdat die bacterien niet worden 'gezien'. Maar in Science schrijven onderzoekers dat een van de vriendelijke bacterien, Bacteroides fragilis, een signaal afgeeft aan T-cellen, menselijke afweercellen, met als boodschap dat deze bacterie niet hoeft te worden aangevallen. De bacterien manipuleren dus ons afweerstelsel omdat onze darm hun huis is.

Ook ik dacht dat onze darmen tot het externe milieu hoorde en dat alleen kleine 'moleculen' door de darmwand konden migreren. Er is dus wel degelijk communicatie mogelijk tussen ons interne milieu en het externe milieu (onze darmen). Leuk feitje. Over darmflora en het effect op onze gezondheid is zeker nog niet het laatste woord gezegd denk ik. Richting al mijn twitter vriendjes wil ik wel aangeven niet meer in zo'n fel inhoudelijk debat te zullen stappen. Uiteraard zal ik voorzichtig blijven communiceren over onderwerpen die buiten mijn scope of expertise vallen. Darmflora en gezondheid is een voorbeeld van zo'n onderwerp.

De Beetere jurk van Kim Feenstra bij Zorro

2011-04-19T19:35:00.000+02:00

Voor het OJAH team was het een volledige verrassing, maar de bilspleetjurk van Kim Feenstra was toch echt gemaakt van Beeter! Ben erg trots op Wouter, Frank en Jeroen! Gaaf!

Mooi, consensus tussen Jaap Seidell, Frank van Berkum (drFrank) en Yneke Vocking. Nu aan de slag met JOGG en drFrankenCo

2011-04-18T20:53:00.000+02:00

Het blijft een lastig onderwerp: Overgewicht en obesitas.

Op foodlog is er nu toch consensus tussen de experts over de oorzaak en de juiste aanpak. Jaap Seidell heeft om te beginnen een goede analsye gegeven van 'het probleem' (zie Tegenwicht). Behandelend arts en bekende Nederlander Dr.Frank geeft aan dat bij zwaar zwaarlijvige (BMI > 30) snel afvallen echt nodig is. Yneke, Jaap en Frank geven allemaal aan dat na het afvallen begeleiding nodig is om niet terug te vallen naar een overgewichtsituatie (of te wel te jo-joen) (zie Dr. Frans zet strijd tegen dr. Frank voort). Gelukkig is er inmiddels ook een zorgstandaard obesitas. Geen discussies dus meer **.

Jaap geeft tevens aan dat we niet alleen individueel aandacht moeten geven maar ook lokaal aan de slag moeten gaan: JOGG (zie ook presentatie hieronder). Helemaal in lijn met systeemdenker Harold van Garderen. De zomer is weer begonnen, heerlijk. En nu allemaal aan de slag. Frank, Dick en ondergetekende hebben inmiddels een nieuwe webkrant gelanceerd: www.drfrankenco.nl.

Yfm seidell-2011

View more presentations from dickveerman

Tenslotte: ik heb de indruk dat er vaak een semantische discussie is tussen:
A- dieet
B- voedingspatroon.
Taal technisch zijn dit waarschijnlijk synoniemen, terwijl ik denk dat 'de gewone' Nederlander op straat bij een dieet denkt aan 'afvallen'. In het Engels is 'voedingspatroon' immers 'diet'. Voor de duidelijkheid: er bestaan geen gezonde of ongezonde producten, wel gezonde of ongezonde voedingspatronen.

** of is er misschien toch nog wel wat discussie mogelijk over paleo en fructose. En hoe gaat de vete aflopen tussen FranS en FranK? Frans Kok doet immers wel heel gemakkelijk door te stellen dat afvallen betekent 'gewoon goed eten en bewegen'.

Wat varkenshouders 2.0, Groen-LNG voor vliegtuigen, Elektrische auto's en Mooie agrobusinessparken met elkaar gemeen hebben

2011-04-10T11:04:00.000+02:00

DEEL 1
Bestaat toeval? Soms denk ik van wel; vanochtend gunde ik mezelf een uurtje relaxen in het zonnetje. Lekker een bakje koffie, gebakken eitje (dr Frank / Paleo) en ondertussen wat lezen. Ik heb een hele stapel nog niet uitgepakte Elseviers, Technisch Weekbladen en ComputerTotalen liggen. Voor de verandering eens geen werk en voedsel(technologie).

Ik zit nog geen half uur te lezen, en dan valt mijn oog op "Groen LNG strijdt tegen de gevestigde orde". Mijn eerste reactie is "ja logisch, disruptieve vernieuwing komt altijd vanuit de 'flanken' en de gevestigde orde blokkeert, standaard lesje 'innovation management'", enfin ik heb toch maar even verder gelezen.

DEEL 2
Even 12 uur terug in de tijd. Gisterenavond begreep Dick Veermen me in de lijn "Mooi maken of mega verrommelen?" niet (zie reactie Dick). Deze Foodlog-lijn gaat over mooie agrobusinessparken, en dat deze maar gewoon neergezet moeten gaan worden in de Eemshaven of in Rotterdam.

Technologisch inhoudelijk ben ik het daar helemaal mee eens, goed idee, duurzaam (C2C), diervriendelijkheid en grootschaligheid kunnen samen gaan (mits wel in een 'mooi' gebouw, en het landschap niet laten verrommelen) voor de 'bulk' producten. Kortom een Schumpeteriaanse nieuwe combinatie.

Wel denk ik dat dit niet gaat gebeuren, en wel om de reden die hierboven staat. De gevestigde orde (lees VION, LTO) zijn niet in staat om zichzelf te 'heruitvinden' (want red-ocean) en is tevens 'bang'. Mijn reactie had dus te maken met mijn persoonlijke inschatting, dat mooie-agrobusinessparken er (voorlopig) niet zullen gaan komen (zie ook foodlog).

DEEL 3
Ik kom regelmatig op de moderne boerderij van Annechien. Annechien laat zien dat een moderne ondernemer al lang bezig is met ketenintegraties en reststroomverwerking. Lees ook mijn stukje over dit onderwerp van afgelopen jaar er nog eens op na. Ik voorzie een grote rol voor agri-ondernemers als het gaat om een bijdrage leveren van duurzame energie.

En toch ben ik gek genoeg TEGEN de huidige 1ste en 2e generatie biobrandstoffen. Voedsel of kostbare landbouw grond inzetten voor energie is een onzalig plan. Alleen food-reststromen die echt niet meer kunnen worden ingezet (gras?) mogen wat mij betreft. Mijn argumenten zijn (a) toekomstig tekort fosfaat (zie foodlog), (b) eindigheid van kostbare landbouwgronden.

DEEL 4
Zelf heb ik de heilige overtuiging dat we gelijk een electricity based society krijgen, en dat we de conversie naar bioenergie, biobrandstof in grote mate gaan overslaan (10 jaar geleden toen iedereen sprak over de waterstofeconomie, heb ik al beargumenteerd dat deze er ook niet gaan komen). Elektrische fietsen, brommers en auto's zijn er al volop. Accu-pakketten worden steeds beter -en kunnen worden geleased- waardoor ook de actieradius beter wordt (google ff op renault). Ook zullen er meer en meer snellaadpunten gaan komen de komende jaren. Op termijn gaan de accu's in de auto's ook een 'bufferende' werking hebben zodat piekproductie van zon/wind kan worden afgevlakt. Kortom gewone 'consumente' producten EN kleinschalige verwerking gaan gelijk 100% electrisch (deze transitie eerst, en dan op termijn 100% duurzaam elektriciteitsproductie via zon/water/getijden/hydro).

Grote vrachtwagens en vliegtuigen met accu's gaan vullen, zie ik echter de komende 50 jaar niet gebeuren. Die hebben een heel hoog 'energiedichtheidsbrandstof' nodig. Schiphol en KLM denken aan algen, maar dat is echt onzalig (ivm fosfaat, zie ook DEEL 3). De energiedichtheid van waterstof is ook te laag, en tevens is deze brandstof veel te gevaarlijk. Dus wat blijft over? Groen-LNG (en dan wel graag gelijk de 99% methaan, en niet de windows-95 variant genaamd Slochteren-aardgas met 81% methaan).

DE OPTELSOM VAN 1+2+3+4
Hierbij dus toch maar weer eens gratis advies** voor agro-ondernemers en specifiek varkensboeren:
- u -de varkensboeren in Nederland- zit in de gelegenheid om groen LNG te gaan leveren.
- uw eigen WKK is daarbij dus maar een tussenstap, maar pas op dat u daarmee niet een eigen blokkade opwerpt voor een groen LNG toekomst.
- ga daarbij niet naar NUON of ESSENT, maar zoek energie-bedrijven op die nu de stap zetten. Dat zijn kleine en middelgrote bedrijven die al in een DOE en INNOVATIE modus zitten.
- ga samen werken aan de vorming van een groen-energie-productie-bedrijf (dat kan de volgende 'VION' worden!!). Kortom, wees geen believer, maak steek het rationeel zakelijk in.
- zet met dit nieuwe bedrijf in op levering van groen LNG aan de zwaar transport sector: (a) vrachtwagens, (b) vliegtuigen, en (c) schepen. Focus niet op gewoon consumententransport.
- durf 100 miljoen of meer te investeren, maar leer ook van Greenery/FrieslandCampina/VION constructies (deze bedrijven leveren immers weinig financieel 'divident' op).
- kom in een DOE-modus en zorg vooral voor een goed zakelijke model. Heb daarbij een 10-20 jaar visie voor ogen. Ga aan de slag, stop met rapportjes maken.
- innoveren doe je met professionals en organisaties die 'willen', innoveren doe je niet met de WUR. Nog meer onderzoek en ideetjes levert u niets op.
- Deze businesscase is positief. Vermoedelijk 1.000 tot 2.000 miljoen omzet per jaar en een winst van 15% minimaal lijkt me over een jaar of 10. Een investering van 100 a 200 miljoen nu. En een ROI van 2-4 jaar. Daarna duurzaam gaan verdienen. 6000 varkensboeren (de helft zal wel afvallen) die zouden voor bijvoorbeeld 35% aandeelhouder kunnen zijn en dan per jaar minimaal 50.000 euro dividend moeten kunnen krijgen. Doet u het niet, dan gaat iemand anders het doen.
- Zorg dat er een leider met visie en steun van de achterban aan dit plan gaat werken. "verkoop" dit plan aan de Rabobank en aan VION. Maar dan wel gelijk op het niveau 'raad van bestuur / MT / CEO. Doe dit volgens 1/3, 1/3, 1/3. Met een paar keer lekker eten komt u er wel uit.

Voor 17.500 euro werk ik dit plan met plezier verder uit, en doe ik ook met plezier een bezoek rondje langs de betrokkenen. Voor 75.000 euro zorg ik voor een heel uitgewerkt businessplan met technologische, financiele en feitelijke onderbouwingen. Een koopje lijkt me.

Zo nu het zonnetje weer in (of toch maar naar kantoor?)

** In januari heb ik aangegeven eigenlijk het een beetje gehad te hebben met de primaire sector. Boter bij de vis heren en dames, goedkoop is duurkoop. Deze professional staat voor uw klaar voor een redelijke vergoeding, en mits u ook echt wilt.

Keuringsdienst van Waarde - composteerbaar versus biologisch afbreekbaar verpakkingen (en ook wat geleerd)

2011-03-11T08:21:00.000+01:00

In januari heb ik verpakkingsexpert Ulphard in het zonnetje gezet. Ulphard weet ook veel van duurzame verpakkingen. Gisteravond was een leuke aflevering van de Keuringsdienst van Waarde over het onderwerp composteerbare verpakkingen.

De GMO mais (?!) uit USA wordt door Cargill in Amerika omgezet in PLA korrels (NatureWorks) en worden vervolgens omgezet in 'duurzame' verpakkingen. Dat er een verschil was tussen biologische afbreekbaar en composteerbaar dat wist ik wel. Dat er in Belgie een laboratorium zit dat de compost testen voor het kiemplantlogo zit was ook wel bekend (zie ook andere logo's).

Nieuw voor mij was dat in (sommige) industriele composteer installaties de 'kiemplant' bakjes niet verwerkt worden en gewoon worden verbrand in de reguliere oven. Weer wat geleerd, leuk.

Bekijk de video in andere formaten.

De Wilde Keuken : leven en dood - pascalisatie van oesters en kreeft

2011-03-04T21:26:00.000+01:00

Gisteren had ik mijn TV debuut in De Wilde Keuken. Vanaf 12:10 minuten heb ik een gesprekje met Wouter Klootwijk. Erg leuk overigens om eens mee te maken zo'n TV opname (de opnamen waren een paar weken geleden).

Meer weten over Pascalisatie? Bekijk dan even deze linkjes:
- Moshik en pascalisatie.
- een beetje trots op mezelf
- www.chez-pascal.nl
- www.pascalisatie.nl

Bekijk de video in andere formaten.

De grote oplossing van alles (en dat terwijl grand designs niet werken)

2011-02-27T15:37:00.000+01:00

Deze week ging het over megastallen, over innovatiebeleid, over het agro industrieel complex. Een vorig week kwam er een consortium van vervoerbedrijven die wel een stukje van de NS wilen overnemen. In de zorg hebben we maatschappelijk discussies over 'privaat'. Wat hebben deze onderwerpen gemeen? Het gaat over durven afbreken en opnieuwe opbouwen, en het gaat over de angst van vernieuwing (en soms gebrek aan vertrouwen in de toekomst) en het gaat om machtsconcentraties (oligopolies).

Grote ontwerpen en grote oplossingen voor sociale problemen werken niet meer. In 1953 konden we nog een delta-plan maken, maar onze maatschappij is te complex geworden (denk aan zorg, files, vergrijzing, bankencrisis, etc etc). Toch zijn er een paar generieke oplossingsrichtingen voor maatschappelijke uitdagingen die mijn inziens vrijwel altijd werken.

Hier zijn ze:
1. Onze maatschappij is erg complex. Juist daarom is stevig ingrijpen onverstandig. De fail safe aanpak -waarbij je kleine DOE experimenten in de praktijk uitvoert- is daarom de aanbevolen weg. Overheden bepalen alleen de maatschappelijke spelregels en de politiek geeft de maatschappelijke wilskeuzes aan. Ondernemers moeten het echter zelf doen.

2. Accepteer dat in een volwassen markt (red ocean) er door schaalvergroting en fusies uiteindelijk maar een paar spelers overblijven. Er zijn derhalve maar drie vragen -neen eigenlijk zijn het wilskeuzes- die we moeten beantwoorden:
- Wanneer vinden we dat een 'markt' te klein is geworden. Hoeveel spelers moeten er minimaal overblijven zodat de balance of powers voldoende aanwezig is, en dat er geen kartelvorming ontstaat.
- Wanneer is een organisatie of bedrijf in een volwassen markt 'te groot'. Dit punt heeft uiteraard met ook mededingsrecht te maken.
- In geval van een mondiale markt: welke bedrijven / sectoren zijn van landsbelang om hoe dan ook te behouden in Nederland. En zo ja, wat doen we dan om deze sectoren te behouden.
Voorbeelden: de retailmarkt heeft nog maar vier inkooporganisaties en AH is (lokaal) een monopolist. Dit is een onwenselijke situatie.

3. Volwassen markten zijn volwassen omdat ze volwassen zijn, en we zouden aan volwassen bedrijven geen 'zakgeld' moeten geven. Volwassen bedrijven en sectoren kunnen voor zichzelf zorgen is mijn stelling. En we mogen ons ook nooit meer door volwassen bedrijven of sectoren laten 'gijzelen' als maatschappij (en dit laatste is gebeurd tijdens de bankencrisis in 2008-2009 en bijvoorbeeld in USA met de automobielfabrikanten). Voorbeeld: de ING bank is eigenlijk te groot voor onze maatschappij. Wij kunnen de risico's niet afdekken bij problemen.

4. De maatschappij zou heldere en eventueel striktere spelregels mogen stellen aan de spelers in een een volwassenmarkt. Deze spelregels moeten gaan over 'milieu', 'sociale facetten' of bijvoorbeeld over diervriendelijkheid. Kortom naast puur financiele factoren, ook 'zachte' en 'kwaliteits' eisen opleggen binnen een volwassen markt. Richting spelers in een volwassenmarkt mogen we zelfs wat strenger zijn dan richting een niet volwassen markt. Voorbeeld: grotere varkensstallen mogen, mits minimaal aan 1ster wordt voldaan.

5. Volwassen markten hebben altijd de neiging op te gaan 'verbulken', en dit te verbloemen met 'marketing'. Vernieuwing onstaat echter vrijwel altijd vanuit de onderkant, aangezien de noodzaak tot verandering (stress) daar meestal het grootste is. Daarom moeten we als maatschappij deze vernieuwing blijven stimuleren. Voorbeeld: de varkenssector, de dominantie van Microsoft op computers (en Apple op smartphones).

6. De maatschappij -lees de overheid- heeft de plicht om samen met ondernemers diversiteit te zaaien. Diversiteit zorgt immers voor (a) meer competitie, (b) noodzakelijke vernieuwing / innovatie, (c) voor een stabielere maatschappij. Deze drie facetten zijn van cruciaal belang om ook op termijn een prettig en welvarend land te behouden. Kennisinstellingen en universiteiten zorgen voor een goede opleiding van jong talent (niet meer en niet minder). Voorbeeld: 10 jaar geleden was Apple op sterven na dood. Nu is de beurskoers groter dan die van Microsoft. TomTom is pas tien jaar oud.

7. Een jonge of opkomende sector (die nog bezig is een blue-ocean te creeeren) mag tijdelijk geholpen worden door de maatschappij. Helpen kan met subsidie of kredieten, maar je kan een jonge sector ook in-kind helpen of tijdelijk de spelregels versoepelen. Hulp kan echter nooit structureel zijn. Hulp geef je alleen bij de opstart. Doelstelling zou moeten zijn om zo snel mogelijk volwassen te worden. Voorbeeld: de markt voor vleesvervangers en substituten, er zijn in Nederland ongeveer twintig producenten en de omzet is minder dan honderd miljoen.

8. Diversiteit creeer je door veel nieuwe kleine innitiatieven te (laten) starten. Nieuwe initiatieven kun je het beste 'buiten' bestaande organisaties of instituties neerzetten. Het realiseren van een innovatie is overigens iets dat je met professionals doet. Het starten van nieuwe initiatieven mag niet als resultaat hebben dan een 'ander' nieuw initiatief valselijk wordt beconcureerd.

9. Als overheid kan je diversiteit zaaien door met open innovatieprogramma's te gaan werken. Binnen zo'n programma mogen hoofdthema's worden vastgelegd, maar nooit mag de exacte definitie van het project worden vastgelegd. De beoordelingscommissie moet oordelen op basis van (a) innovativiteit en diversiteit, (b) samenwerkingsverband (is er synergie), (c) verduurzaming en gezondheid en sociale verbetering, (d) de business case (zit er groeipotentie in het project), en eigenlijk ook (e) op ervaring en motivatie van het team.

10. Om succesvol te kunnen zaaien, is naast een goed idee, vooral (intrensieke) motivatie, creativiteit en leiderschap nodig. Zonder doorzettingsvermogen wordt een ideetje nooit realiteit. Zonder realiteit geen omzet en mensen werkzaam in de nieuwe sector. Innoveren is kortom DOEN in de praktijk. En het DOEN is iets voor ondernemers.

Gebruik deze denkrichting als blueprint voor alle maatschappelijke uitdagingen en we zullen samen onze maatschappij verduurzamen en op termijn een nog mooier en prettigere maatschappij hebben. Fijne zondag!

PS nu maar hopen dat politici en beleidsambtenaren meelezen.

Het agro-food (industrieel) complex is een complex adaptief systeem

2011-02-26T13:43:00.000+01:00

Ik heb zonet telefonisch Dick beloofd niet gelijk de toon te gaan zetten door een eerste reactie te plaatsen in de lijn Het agro-industrieel complex. Daarom maar een eerste reactie hier. :-)

Na de tweede wereld oorlog heeft de inzet van kennis –ingezet specifiek voor schaalvergroting en kostenvergroting- voor een enorme efficiency slag gezorgd in de agrofoodsector. Een belangrijke rol speelde daarbij de DLO instituten (nu Wageningen UR). Nu werkt dit systeem al 10 a 15 jaar niet meer. Alles is heel effectief en goedkoop, maar tevens ook verbulkt (zelfs het onderzoek). Kortom het o-o-o beleid is uitgewerkt, en doorgaan op deze weg is onverstandig. Wat wel? FND+ !

Daarnaast heeft Dick gelijk als hij aangeeft hoe complex het agrofood systeem is. Natuurlijk zijn wel wat op en aanmerkingen te maken. Een voorbeeldje. Slachterij VION kan altijd nog varkens uit Duitsland gaan halen, en de Duitsers zullen echt niet honderden miljoenen gaan investeren in nieuwe grote slachterijen waarbij ook meer bulk gemaakt zou kunnen worden (lees meer over distributed processing). Kortom geen varkenshouders in Nederland, betekent niet gelijk ook problemen bij VION.

Een tweede voorbeeld. Bij de RTV Noord uitzending begint Bleeker gelijk over de ‘consumentenprijs’ , natuurlijk gaat het daar niet over. Het gaat wel over margemix en kruissubsidie. Het gaat ook over vierkansverwaarding en eerlijke ketenverdelingen (p19 ev). Het gaat ook over de wilskeuze of we wel of geen agro-ondernemers in Nederland willen behouden op termijn. Slechte argumenten dus van Bleeker.

Wat de oplossingen zijn (zie ook toekomst landbouw)?
- Gezamenlijk bepalen wat een maximum grens is. Zelf ben ik een voorstander van een grens bij familiebedrijven. Zelf weet ik niet wat een mega-stal is, maar weet wel wanneer een familiebedrijf een familiebedrijf. Maar besef wel dat op termijn alle bedrijven naar deze grens zullen gaan toegroeien. Het aantal varkensboeren zal blijven afnemen.
- Voorkomen dat het agrofood systeem niet implodeert, zoals ook bij de bankensector in 2008 is gebeurd. De agro-food sector zit complex in elkaar, waarbij naast de agro-ondernemers ook voedselverwerkers, retailers, creatieve sector en transportsector een rol speelt.
- Innoveer 'naast' de bulksector. De adviezen staan hier en hier (en de NL kennisinstituten hebben daarbij maar een heel beperkte rol). Het zijn de zelfstandig ondernemers die het moeten gaan doen. Op naar NLI30 dus. Meer tips staan hier.
- duurzamere ketenintegraties zoals agrobusinessparken, zouden verder geimplementeerd moeten gaan worden. Lees ook eens wat ik daarover schreef in 2010.

PS

1. De zuivel zit met FrieslandCampina in hetzelfde schuitje. De tuinders gek genoeg niet. Handelshuizen zoals Greenery zijn immers relatief goedkoop zelf op te zetten. Daarnaast zijn de gesneden groente bedrijven al volledig in private handen. En te groot om die nog in te halen.

2. Ik heb het vaker gezegd. De boeren, melkveehouders en veehouders zouden een beter rendement moeten verwachten op divident op hun aandelen van FrieslandCampina en VION en Greenery (die op instorten staat). Divident ter compensatie van de lage grondstofprijzen. Enfin, dit is ook niet iets wat gebeurd.

Proefballon van Henny van der Pluijm: 10 puntenplan voor innovatief Nederland (en nog 3 punten van mezelf)

2011-02-26T10:22:00.000+01:00

Henny van der Pluijm is gespecialiseerd in Venture Capital heeft een proefballon opgelaten. Zelf moet ik nog nadenken over alle punten, voorlopig hou ik me daarom bij mijn Nederland Innovatieland 3.0 visie (#NLI30)

1. Alle ambtenaren die zich met ondernemers bezighouden, worden ZZP’ers.
- Ambtenaren die daar niet toe bereid zijn en zich toch met het ondernemersklimaat bezighouden, zijn niet geloofwaardig

2. Overheid stopt alle vormen van subsidies, achtergestelde leningen, incubator-faciliteiten, innovatiefondsen en andere vormen van directe en indirecte “steun” aan kapitaalzoekende bedrijven en aan partijen die zogenaamd “risicokapitaal” willen verschaffen. Zowel op individueel niveau als bij wijze van collectief. Zowel op landelijk als op regionaal en plaatselijk niveau.
- Gesubsidieerd risicokapitaal is een tegenstrijdigheid in zichzelf en verstoort de onderhandse kapitaalmarkt, die vele malen groter is dan de overheid zich realiseert.

3. Innovatiebeleid gericht op startende ondernemers wordt bij wet verboden
- Ambtenaren hebben geen enkel benul wat startende ondernemers zijn en zullen dat ook nooit krijgen. Starters hebben niet de ervaring om beleid te herkennen waardoor ze van de wal in de sloot terecht komen.

4. Coaching van startende ondernemers wordt bij wet verboden voor iedereen die niet zelf minstens 6 jaar ondernemer is
- Geen badmeesters zonder zwemdiploma meer

5. Iedereen die ondernemers een warm hart toedraagt vertelt iedere aspirant-ondernemer dat hij eerst een jaar in de verkoop gaat bij een bestaand bedrijf, voordat hij ondernemer wordt
- Dit land heeft geen behoefte aan armoedzaaiers met een gouden idee

6. Iedereen die ondernemers een warm hart toedraagt vertelt iedere starter die risicokapitaal zoekt, dat hij zich eerst moet verdiepen in die wereld.
- Financiers hebben geen behoefte aan ondernemers die niet bereid zijn hun kant van de zaak te zien.

7. Er komt een openbaar register voor het vastleggen van alle details rond transacties met risicokapitaal. Rechtspersonen, natuurlijke personen, rolverdelingen, aandelenpercentages, bedragen, datums, etc.
- Dit genereert een leercurve die uniek in de wereld zou zijn en in samenhang met de andere 9 maatregelen, het Nederlandse innovatievermogen naar de top van de wereld brengt.

8. De flex-BV wordt op korte termijn ingevoerd. Naast de voorgestelde maatregelen, wordt het gebruikelijk loon afgeschaft. Het verplichte startkapitaal wordt verlaagd van 18.000 naar 9.000 euro.
- Spreekt voor zich. De Eerste Kamer traineert de boel omdat met de flex-BV ondernemers minder makkelijk onder controle zijn te houden

9. Een nieuwe rechtspersoon wordt ingevoerd naar het model van de Amerikaanse C Corporation. Dit staat een “one tier board” toe. Commissarissen bestaan in deze rechtsvorm niet, iedere bestuurder is verantwoordelijk.
- Ook dit versterkt de leercurve die noodzakelijk is om de top te bereiken. Bovendien wordt hiermee een belangrijke hobbel weggenomen voor de instroom van Amerikaans kapitaal in Nederlandse ventures.

10. Startende ondernemingen krijgen structureel lagere administratieve verplichtingen, waaronder 5 jaar vrijstelling van de verplichting tot BTW-administratie, opschorting van het urencriterium voor de ondernemersaftrek (EMZ) en 5 jaar ontheffing van toetsing door het UWV. Zie ook punt 8, afschaffing gebruikelijk loon.
- Starters hebben het al moeilijk genoeg de eerste jaren door te komen.

Zelf heb ik (=Wouter) nog drie punten aangevuld die niet mogen ontbreken in deze lijst:

11. De basisfinanciering van DLO en TNO (en andere GTI's) wordt per direct stopgezet.
- Deze semi-overheidsclubs krijgen honderden miljoen die ze verdubbelen met subsidiegeld. Duur, weinig klantgericht en al helemaal niet innovatief. Verder blokkeren deze organisaties groei van high-tech startups, en zijn ze teveel in competitie met private innovationservice provider.

12. Universiteiten krijgen een verbod op contract onderzoek voor derden.
- Kennis van de door de maatschapij betaalde organisaties is gratis beschikbaar voor de maatschappij. Octrooien dienen openbaar geveild te worden. Focus moet verder liggen op fundamenteel onderzoek en opleiding en niet als 'commerciele dienstverlener'.

(13. Onderscheidt tussen drie soorten ZZP'ers.
- (1) De uitvinder/innovator ZZP'er die zelf de ambitie heeft om 'iets' op de markt te zetten maar niet goed weet hoe of waar. En (2) de ZZP'er -vaak een vakprofessional- die beschikbaar is om op uurtje factuurtje basis ingehuurd te worden. Er is een (3) derde hybride vorm aan het onstaan. Dat is de ZZP die zich alleen in laat huren door bedrijven/organisaties waar hij dingen kan doen en leren die hem/haar interesseren en waar hij/zij later zelf verder mee.)

Innovatieprojecten mislukken als je geen professionals inhuurt.

2011-02-26T09:41:00.000+01:00

Eerdaags ben ik uitgetikt als het gaat om de theorie van innovatie. Waarschijnlijk ga ik dan alleen nog maar praktijk voorbeelden geven. Maar toch, ik moet nog zeker acht stukjes schrijven zoals jullie hier kunnen zien.

Mijn aandacht gaat deze maanden uit naar (1) het juist en kwalitatief blijven uitvoeren van onze projecten, (2) onze organisatie klaar maken voor onze groeifase, en (3) aandacht blijven geven aan de onzalige plannen van ons nieuwe kabinet. En passant, ook nog voor voldoende inkomsten zorgen voor TOP.

Vandaag heb ik de behoefte om te praten over de vraag waarom ik zo vaak tegenkom dat er in innovatieprojecten risico op risico wordt gestapeld (straks meer hierover). Vooral doordat een andere specialisme ‘even’ erbij wordt gedaan.

Een paar praktijk-voorbeelden:
- Toekomstig insectenproducenten of voedselproducenten die ‘even’ ook voedselverwerker willen worden, en denken dat ‘ze’ dat ook wel kunnen.
- Producenten en verkopers van ingrediënten of machinebouwers die ook ‘even’ food-design activiteiten denken aan te bieden. ‘we gaan wel even testen’. (lees crossing the chasm)
- Laboratoria die prima en goedkoop een ‘totaal kiemgetal’ kunnen bepalen, maar tevens ook ‘even’ de consultant uithangen rondom houdbaarheidsverbeteringen. (lees vers en microbiologie)
- Onderzoekers in opleiding die ‘even’ een technologie denken op te kunnen schalen, en zelfs (proberen) na te denken over machine-ontwerp. (lees rol van een universiteit)
- Marketeers die naast de positionering en de verpakkingsgrafiek ook ‘even’ denken de recepturen van een product te kunnen maken (of zelfs weten hoe het gemaakt moet worden). (lees een goed product heeft geen marketing nodig)
- Horeca-koks die denken ook ‘even’ de levensmiddeltechnoloog te kunnen zijn (en andersom) en daarom ook producten voor de retail kan verzinnen. (lees bottlenecks in food)
- Pas afgestudeerde onderzoekers die ‘even’ projectleider denken te worden van een groot multi-partijen (EU) project. (lees stimuleer diversiteit)

Wat deze voorbeelden allemaal gemeen hebben: Professionals die denken dat een andermans vak gemakkelijk is, en op de vrijdagmiddag via internet bijgeleerd kan worden. Mijn stelling is simpel “als een gemiddeld specialist er 4 a 5 jaar over doet om een HBO of universitaire opleiding te volgen en daarna gemiddeld 5-7 jaar over doet om een professional te worden, waar haalt de andere specialist de moet dan vandaan om te denken een andermans vak ‘even’ te kunnen doen".

Is deze manier van denken en handelen nu arrogantie of is dat onbewust-onbekwaamheid? Een professional heeft DOE ervaring in zijn VAK en kan dat laten zien via praktijk (en dus niet theorie) voorbeelden. VRAAG daarom bij een professional naar zijn portfolio. Vakprofessionals hebben de toekomst en ik mag daarom graag spreken over ‘de nieuwe ambacht 2.0”; meer hierover op een ander moment.

Nog een kleine aanvulling op kantoor spreken we graag over hygiene factoren. Dat zijn eigenschappen en vaardigheden van mensen waar we het niet meer over hebben. Die MOETEN gewoon op orde zijn. Voorbeelden zijn: (1) kunnen communiceren, (2) projectmatig kunnen werken (verschil tussen proces en inhoud), (3) excel, word, powerpoint kunnen gebruiken, (4) een verslag kunnen schrijven, (5) vriendelijk en slim zijn, (6) klantgericht (ook interne klant!), (7) snel nieuwe informatie tot je kunnen nemen, etc. Netzoals dat voedsel veilig moet zijn (daar zal nooit discussie over zijn), gelden deze hygiene factoren ook voor werknemers/collega's. Daarboven bekijk ik graag wat de USP's van een werknemer/collega zijn. Wat zou hem of haar een nieuwe ambacht 2.0 kunnen maken?

Lees deel twee: waarom innovatieprojecten mislukken.

Een simpel en kort bericht: FND+ is het verstandigste

2011-02-25T22:15:00.000+01:00

Wij in food willen FND+.

Open innovatieprogramma's moeten blijven, de keten van primaire sector tot voedselverwerking en retail is een heel belangrijke sector. Stop daarom niet de innovatieprogramma's, en durf eventueel te bezuinigen op de basisfinanciering van de klassieke GTI's.

Slim bezuinigen (want iedereen snapt dat het nodig is) en durven kiezen voor een innovatieve ondernemende toekomst van Nederland en betekent nu kiezen voor FND+.

Diversiteit en samenwerkingen tussen bedrijven stimuleren, stimuleert de innovatie en dus de economie (meer mensen aan het werk en duurzame economische ontwikkeling), daarmee creëren we Nederland Innovatieland 3.0 (#NLI30).

Innovatiesysteem in NL : korte uitleg m.b.t. huidig R&D&I systeem.

2011-02-06T20:52:00.000+01:00

Het huidige innovatiesysteem in Nederland is vrij complex (en ik denk zelfs te complex). Financieel gaan er meerdere miljarden in om (buiten het onderwijs gedeelte). Mijn mening rondom Nederland Innovatieland 3.0 staat hier. Zelf ben ik ook van mening dat we scherper onderscheid zouden moeten maken tussen Research (onderzoek), Development (ontwikkeling) en Innovation (innovatie, impact in de markt) (link2). Vandaar dat ik graag spreek over R&D&I.

Er zijn ruwweg drie 'kolommen' te onderscheiden:
1. het wetenschappelijk domein van universiteiten en HBO's. Financiering verloopt via het ministerie van onderwijs (eerste geldstroom), via de tweede geldstroom (NWO, STW, ...) en via een private derde geldstroom. Beoogde doelstelling: Fundamenteel onderzoek en opleiding van excellente denkers.
2. het publiek-private gedeelte met de topinstituten zoals TIFN en DSTI. Financiering verloopt voor ongeveer 25% via de zeer grote bedrijven die gemiddeld 300.000 tot 1.000.000 euro per jaar inleggen. Via een multiplier factor (betaald door EL&I) worden deze middelen uitgezet bij de klassieke kennisinfrastructuur. In de praktijk hebben MKB bedrijven niets te zoeken bij de topinstituten. Ik tel de basisfinanciering van DLO (160 miljoen) en TNO (200 miljoen) overigens ook mee in deze tweede kolom. Beoogde doelstelling: fundamenteel en toegepast onderzoek (maar geen productontwikkeling!) in samenwerking met de industrie.
3. De open en generieke innovatieinstrumenten zoals WBSO (=belastingaftrek) en projectsubsidies (b.v. FND). Deze middelen zijn voor grote en voor kleine bedrijven beschikbaar. En ook de kennisinfrastructuur (TNO, DLO en de universiteiten) worden hieruit betaald. Beoogde doelstelling: vernieuwing in de praktijk gebracht, kortom meer omzet en winst op basis van nieuwe producten.

Een langer stuk is in de maak (maar daar heb ik nu nog geen tijd voor). Eerste adviezen aan de agrofood commissie staan hier. Hieronder alvast een (eerste) powerpoint ter verduidelijking van de drie 'kolommen':

Het innovatiesysteem in NL - korte uitleg

View more presentations from Wouter de Heij.

Aanvulling 7 februari 2011
Vanochtend kreeg ik onderstaande lange reactie van Caspar (dank!). Mijn reactie staat onder 'reacties' hieronder.

Wouter, waar je analyse fout gaat is in de voorveronderstelling van het doel van de verschillende organisaties.

Allereerst is de kennisketen (van fundamenteel onderzoek tot eindgebruiker) veel complexer dan de drie kolommen die jij definieert.
Ten tweede gaat het bij een keten altijd om schakels die in elkaar haken, niet over separate eilandenrijkjes.

1) Het wetenschappelijk domein. Dit bestaat inderdaad uit universiteiten en HBOs. Zij hebben een wettelijke onderwijstaak. Zoals bij elke onderwijstaak is een kwaliteitsvoorwaarde dat de studenten met hun opgedane kennis straks klaar zijn voor een rol in de maatschappij. Dit wordt bereikt door een combinatie van achtergrondkennis en practische kunde. De doelstelling "Excellente denkers" vindt je hooguit terug in de wervingsfolders van de universiteiten.

Verder hebben universiteiten de taak om onderzoek uit te voeren om de algemene stand van de wetenschap verder te brengen.
Zij zijn volledig vrij in wat voor onderzoek dat is (academische vrijheid). Dat zij zich beperken tot fundamenteel onderzoek is persoonlijke wens van jouzelf. Wetenschappelijke excellentie vindt je zowel in het domein van fundamenteel onderzoek als in toegepast onderzoek.

De geldstromen reguleren de aard van het onderzoek:
- De eerste geldstroom is bedoeld voor volledige academische vrijheid. Onderzoekers kunnen er elke soort onderzoek mee doen wat zij willen.
- De tweede geldstroom is bedoeld voor onderzoek met een duidelijk maatschappelijk nut. De overheid stelt eisen aan de kwaliteit en doelstellingen van dit onderzoek.
- De derde geldstroom is bedoeld voor onderzoek ten bate van een private partij. Dat kunnen bedrijven zijn maar vaak ook maatschappelijke organisaties (bijv. de Hartstichting).

Er bestaat geen publiek-privaat domein. Publiek-privaat heeft enkel te maken met opdracht en financiering.
Wel bestaat er een domein voor toegepast onderzoek. In dit domein zijn er, naast de klassieke universiteiten, nog een aantal andere organisaties met een specifieke opdracht voor toegepast onderzoek:
CROs, TTIs en private onderzoeksorganisaties.

- CROs (bijv. TNO en DLO), CROs hebben een wettelijke taak voor praktijkgerichte kennisopbouw (bijv. TNO kennisopbouw voor bedrijfsleven en defensie, DLO voedselveiligheid en landbouwkundig onderzoek). Deze wettelijke taak waarborgt dat er in Nederland een kennisbasis is waarop verdere ontwikkeling en innovatie verder kunnen bouwen. Voor deze taak worden de CROs gefinancierd door de overheid.
Daarnaast doen CROs ook veel toegepast onderzoek, dit zijn doorgaans samenwerkingsverbanden van bedrijven of maatschappelijke organisatie en een CRO. Het gaat hier om precompetatief onderzoek wat ten bate komt van de maatschappij of een branche. Dit onderzoek kan deels gefinancierd worden uit subsidiefondsen.
Tenslotte hebben veel CROs ook de opdracht (vanuit de overheid) om hun kennis beschikbaar te maken voor private partijen. Een bedrijf kan daarom bij een CRO aankloppen met een specefieke onderzoeksopdracht. Dit bedrijf moet dit soort onderzoek uiteraard zelf finacieren.

- Technologisch Top Instituten (TTI). Dit zijn samenwerkingsverbanden van een aantal bedrijven, universiteiten en en CROs. Hun opdracht is om kennis ten bate van de concurrentiekracht van Nederland te ontwikkelingen.
De TTIs worden gefinancierd als publiek-private samenwerkingen, deels uit directe overheidsfinanciering, deels vanuit de deelnemende kennininstellingen (1e en 2e geldstroom) en deels uit de deelnemende bedrijven.
De overheid stelt als voorwaarde dat de ontwikkelde kennis óók beschikbaar wordt voor bedrijven die niet direct deelnemen aan het TTI. Daarnaast kunnen de TTIs aanvullende financieren proberen te krijgen vanuit subsidies (bijvoorbeeld Europese onderzoekssubsidies). Dit zijn altijd precompetatieve subsidies.

- Te derde zijn er in het domein van toegepaste kennisontwikkeling ook nog een heel Scala aan private organisaties. Dit zijn onderzoeksinstellingen die behoren tot één bedrijf (bijv. Danone Research) of eigendom zijn van een aantal bedrijven die samenwerken (bijv. Keygene) of bedrijven die B-t-B onderzoeksopdrachten uitvoeren (bijv. NIZO.). Dit soort bedrijven worden doorgaans privaat gefinancierd. Net als CROs en TTIs kunnen ook deze bedrijven ook gebruik maken van subsidies voor precompetatief onderzoek.

In de laatste schakels van de kennisketen zijn vooral bedrijven en maatschappelijke organisaties zélf aan zet. De overheid ondersteund ze in de uitvoering van innovatie, bijv. door belastingaftrek, bankgaranties, IPR-bescherming, kennistransfer, etc.
Samenwerking met andere bedrijven, universiteiten en andersoortige kennisinstellingen wordt vanuit de overheid aangemoedigd.
In de enige kennisinfrastructuur die de overheid financieel ondersteund in deze schakel van de keten zijn services voor kennistransfer.

Tenslotte: in jouw analyse ga je er vanuit dat het de MKBs zijn die het DOEN. Ik ben het daar hartgrondig mee oneens.
Het hele ecosysteem van R&D&I moet functioneren om de Nederlandse kenniseconomie vooruit te brengen. Het MKB is hierin net zo belangrijk als de CROs, TTIs, universiteiten, multinationals, etc.
Wel is het zo dat MKBs vaak minder kennis en kapitaal hebben om in R&D&I te investeren. Om deze reden dwingt de overheid af dat alle andere spelers bijzondere aandacht besteden aan het MKB. En zijn er er voor innovatieve MKBs specifiek additionele overheidsmiddelen vrijgemaakt.

Enkele tips voor de commissie agrofood van EL&I

2011-02-06T20:15:00.000+01:00

Agrofood is door de overheid aangemerkt als een van de topgebieden. Mooi dat is heel erg goed en volkomen terecht. De ambitie is om het met minder regels te doen en met meer nadruk op durfkapitaal en minder subsidie.

In de komende maanden gaat een commissie bestaande uit een vertegenwoordigers vanuit Onderzoek - Overheid - Ondernemers (de 3 O's), bekijken hoe de drie K's (Kennis - Kunde - Kassa) in dit domein ingeregeld kunnen worden. Al mijn algemene innovatietips en suggesties om van Nederland een innoverender land te maken heb ik hier al neergezet (#NLI30).

Een korte samenvatting en tevens mijn adviezen aan deze commissie zijn:
1- Innovatie is vernieuwing in de praktijk DOEN. Kennis is ondersteunend, ondernemers zijn de DOENERS. Voorbeelden van high-tech ondernemers zijn Rob Baan en Ojah.
2- Ga niet voor 'grand designs'. Laat duizend bloemen bloeien. Diversiteit, vernieuwend en economische gezond zijn de trefwoorden voor nieuw beleid. Veilig falen ook.
3- sluit aan bij wat al goed loopt: Het Food & Nutrition Delta programma (FND). Mijn advies is om dit programma uit te breiden met de primaire sector. Ik noem dat FND+, zie ook de steun die inmiddels is gegeven op www.vriendenvanfnd.nl.
4- zorg dat ondernemers de kar gaan trekken. Richt je daarbij specifiek op de high-tech MKB ondernemers. De rol van de kennisinfrastructuur is faciliterend en dienend. En universiteiten en HBO's hebben vooral een rol bij onderwijs (en minder bij onderzoek, en geen rol bij innovatie).
5- durf flink te bezuinigen op de basisfinanciering van TNO en DLO/WUR. Meer levelplaying field, minder overheidsbemoeiing. De huidige situatie bevordert innovatie beperkt, en resulteert vaak zelfs in frustratie en tegenwerking.
6- betrek een paar inhoudelijke experts 'innovatiebeleid en innovatiemanagement' bij het commissie. Ik denk dat Jan Wouter Vasbinder van grote toegevoegde waarde is bij het proces. De theorie volgt de praktijk. Kortom er is eerst innovatie/DOEN en dan pas onderzoek!

Enkele duidelijke en harde lessen m.b.t. venture capital

2011-02-06T14:08:00.000+01:00

What are the chances of finding an investor?

YOUR CHANCES WILL RISE IF YOU USE COMMON SENSE
Zaterdag 5-2-2011
Many times, startups ask me what are the chances of finding an investor. But typical startup chances are a meaningless number. Chances of funding are dependent on the startup. Here some reasons why most start-ups don't attract funding:
- 5 pct are crooks
- 5 pct are psychopaths
- 20 pct are "intellectually challenged" and will never understand simple rules of business
- 20 pct make beginner's mistakes like choosing the wrong legal entity (sole proprietor, foundation, etc) and confusing a product description with a business plan plan. Before they have learned this basic stuff and get the attention of real investors, they have run out of gas.
- 45 pct think incorrectly that a great idea gives them a right to funding. Main problem here is arrogance.
- 5 pct can be a serious investment opportunity. Of this 5 pct, 1 pct closes a deal with an investor, 1 pct refuses to hire the relevant expertise (like lawyers) and 3 pct solves its finance problem in a totally different way.

So you see, getting funding is doable hard if you are not a crook, a psychopath, have average education or higher and if you just listen to advice from people who know the game.

What to do?

Any startup can increase its chances of funding by doing things like the following:
- finance the seed phase out of job income
- write a business plan that at least contains an executive summary,
go-to-market section and cash flow prognosis.
- founders work for minimum wage
- founders that have savings put part of it in the company ("skin in the game")
- get experienced entrepreneurs on board
- stop being a startup by landing your first paying customers

Just some tips and if you look at it, it's common sense. Believe me, 99 percent of startups don't use common sense and that's why they don't attract Venturemedia.nl

(gepubliceerd na verkregen toestemming van Henny van der Pluijm)

Aanvulling 13 februari 2010
Henny van der Pluijm
Na draad te hebben doorgespit, hier mijn bijdrage waar het meeste tijd in ging zitten.

Silicon Valley-investeringen versus Technopartner-benadering

Tp = Technopartner
SV = Silicon Valley

1. Bedragen:
Tp: 8 miljoen per fonds, te verdelen over 10 bedrijven
SV: tussen 5 en 25 miljoen per investering

2. Oorsprong geld:
Tp: overheid en beleggers
SV: ondernemers

3. Houding investeerder tav risico:
Tp: Beperken door geld te sourcen bij ca. 10 beleggers, maal 2 door een achtergestelde lening van de overheid, dat over 10 bedrijven verdelen om risico verder te spreiden.
Merk op: drievoudige risicospreiding
SV: Accepteer vooraf dat je je investering kan kwijtraken. Als je het goed doet, krijg je inleg 100 keer terug.

4. Houding investeerder tav co-investeerders
Tp: Hoe we het fonds vullen, maakt niet echt uit. Met een paar miljoen voldoen we aan de Technopartner-criteria en dan schuift de overheid ook een paar miljoen

SV: Mijn eigen geld is in het geding, dus mijn investeringspartners moeten ervaren bedrijvenbouwers zijn die snappen wat ik doe en die mij op gezette momenten helpen dit van de grond te krijgen.

5. Houding ondernemer tav geld dat aan hem wordt verstrekt
Tp: Geld is geld, een investeerder is een investeerder. Verder zijn het aardige mensen als je ze eenmaal kent. Jammer dat ze een hoog rendement willen.

SV: Deze vent is een klojo, maar als we op ons 35e 100 miljoen dollar willen hebben, hebben we hem nodig.

6. Benadering investeerder tav beheer
Tp: We beginnen met een ton. Ondernemer haal eerste mijlpaal en krijgt volgende ton, etc. Merk op: Vierde niveau risicospreiding.
SV: Als we zeggen dat we 5, 10, 20 of 30 miljoen investeren, dan investeren we dat, zonder verdere condities. Een investeringsrelatie is een huwelijk, dat moet werken.

7. Betrokkenheid investeerder
Tp: We eisen een commissariszetel en vragen elke drie maanden rapportage. Als een financiële indicator zich niet ontwikkelt volgens het businessplan, komt er een gesprek.
SV: Samen met mijn partners die zich bewezen hebben, help ik ondernemers het pad naar winstgevendheid te verkorten, bijv. door prototyping, introducties, selectie van CRM-systemen, een verkooptraining regelen, uit de put te praten of wat verder nodig is.

8. Rol overheid.
Tp: Versterkt cultuur van middelmatigheid (bij ondernemers ens investeerders) door investeerders de kans te geven hun risico's verder te spreiden. Ventures worden situatie NIET op hun merites beoordeeld en krijgen NIET de ondersteuning van ervaren bedrijvenbouwers die ze nodig hebben. De fondsmanagers gooien 10 keer een dobbelsteen, strijken 2 procent beheerpremie op en spreiden de risico's voor hun aandeelhouders.
SV: Overheid is niet betrokken en nooit betrokken geweest. De meritocratie in Silicon Valley is uit zichzelf gegroeid uit de interactie van excellent ondernemerschap en technologie.

Stimuleer diversiteit en geef pokon aan kleine plantjes

2011-02-06T13:13:00.000+01:00

Het is nu zondag en formeel is dit toch echt mijn laatste vakantiedag (maar ik zit al weer achter de computer). Afgelopen week heb ik een heerlijke week doorgebracht op de pistes van Portes du Soleil. Met een leuk gezelschap en een hele week zon (maar wel wat oude harde sneeuw) in Morzine; super dus.

Toch kon ik het gedurende afgelopen week niet laten om een paar pittige reacties achter te laten rondom de lijnen van de Bonenprofessor en part 2 van de Bonenprofessor. Beide lijnen gaan over innovatiebeleid en wat mij betreft is de case zalf (vleesvervangers) veel minder relevant. Hoe ik denk over innovatiebeleid mag inmiddels duidelijk zijn. Ik heb nog een paar stukken in de pen, en wellicht zet ik deze vandaag nog online.

Ondertussen heeft Dick een parel van een reactie gegeven in de Boeren in lamborghini's lijn. Het tegenovergestelde van groot en mono-cultuur is niet klein en lokaal, maar juist divers en vernieuwend. Kortom, stimuleer diversiteit en zorg dat de kleine plantjes kunnen blijven doorgroeien. Een beetje pokon helpt (= subsidie, maar niet teveel) en voorkom dat olifanten (ook DINO's genoemd) de plantjes kapot trappen (= bestaande CRO's, gedrag van universiteiten en multinationals).

Gisteren 14.06
dick veerman
Monique, ik weet niet of Rogers en ‘nieuwe tyconen-man’ Bergakkers er helemaal naast zitten. Ik denk dat ze het ernstig mis hebben op de parameter ‘lokaal’. Er zijn lokale balansen nodig. Er loopt een berg politici en ambtenaren rond die echt geen idee heeft waar lokaal over moet gaan; ze zijn tegen groot en denken dat lokaal het tegenovergestelde is. Ik denk vooral dat groot het tegenovergestelde van divers en steeds vernieuwend en daarom economisch gezond is. Dat zijn de wijze lessen van Schumpeter die ver voor de crises in het kapitalisme (wie verdient er nog geld aan het maken van auto’s?) en de derde grote crisis in de landbouw (waar we nu middenin zitten) snapte dat ‘small beautiful is’, als aanjager van vooruitgang en waarde.

In landbouw staan - zo luidt de stelling die ik zou willen lanceren - de behoudende als de vernieuwende bestuurderen nog veraf van een gezond verstand van wat er aan de hand is. Onderwijl zijn er gelukkig ondernemers die allang opgehouden hebben daar naar te kijken en die maar vast begonnen zijn. Ik hoop alleen dat die - zie het draadje over het bonenprofessoraat (dat, het zij nog maar eens gezegd, niet over de bonenstichting gaat maar over overheids- en WUR-beleid - nu niet in de wielen worden gereden door idiote overheidsmaatregelen die het tegenovergestelde gaan opleveren van wat ze beogen.

Of ik echt pessimistisch ben? Welnee. Er gebeurt al zat. Er zijn genoeg boeren die het anders gaan doen. Dat zijn de ondernemers. Er zitten er hier al twee in het lijntje. Hier blijft wel eten gemaakt worden. De grote monoboeren, die nu weer verder opschalen vanwege de slechte prijzen, zullen het steeds lastiger krijgen om de redenen die Jopie aangeeft. Ik dat een boel boeren die zo blijven denken hun pensioen en het vermogen van hun kinderen aan het weggooien zijn. En het zijn er nogal wat.

NB: bijzonder trouwens, vlgs jouw Robeco-belegger Bergakkers moet Nederland het hebben van innovatie - de beide bonenlijntjes toonden aan hoe slecht we daar eigenlijk in zijn omdat we onze echte innovatoren door een ferme overheidskus vermoorden en nalaten aan echte kennisontwikkeling te werken. Onze landbouwuniversiteit verdedigt het binnenhalen van een - dik gefunde - opdracht voor wat productontwikkeling die vooral te maken heeft met achterstanden op dat gebied als ‘fundamenteel onderzoek’.

Analyse van het agrilandschap komt later wel; maar nu eerst de varkensbubbel brand blussen! Annechien heeft onze hulp nodig

2011-01-16T13:24:00.000+01:00

Vanaf vrijdagmiddag tot gisteravond ben ik bijna fulltime bezig geweest om (a) de situatie in de varkenssector m.b.t. dioxine in een spreadsheet te zetten, (b) een stukje te schrijven en daarna (c) zo actief mogelijk mee te doen met de discussie. Ik heb ongeveer 5 uurtjes geslapen vrijdagnacht, en zaterdagmiddag snel boodschappen gedaan en aan het einde van de middag nog een film gekeken ter ontspanning.

Als ik alles bij elkaar optel dan heb ik in de 'varkensbubbel' bijna 24 uur (3 mandagen) tijd in het onderwerp gestoken. Dit alles onbezoldigd en normaal zou ik voor een dergelijke activiteit minimaal 3000 euro factureren. Begrijp me niet verkeerd, het is mijn eigen (wils)keuze en ik klaag niet daarover. Wel begin ik me een beetje te irriteren aan enkele bijdragen op foodlog. Hier kom ik zo op terug.

1. Crisismanagement – eerst de brand blussen.

Mijn advies in deze situatie is samengevat poepsimpel:
1. Een stukje van het huis staat in de brand. Voorkomen kan niet meer.
2. Voorkom dat de rest van het huis –of nog erger de straat- afbrandt,
3. In dit geval, op dit moment, is er maar activiteit belangrijk: ga blussen!
4. En wat zie ik op foodlog (en andere blog’s): er wordt gesproken over de oorzaken, er wordt weer geanalyseerd en ook nog gemopperd op ‘de overheid’ en de belangengroepen. Dat heeft nu geen zin.

Wat er gedaan moet worden met deze brand staat in de lijn De varkensbubbel: stijgende voerprijs en dioxineschandaal nekken de boer . Bij een brand is het van belang dat er sterk en autoritair leiderschap aanwezig is. De brandmeester is de baas over het blusproces, en als een militaire operatie moeten de bevelen gewoon opgevolgd worden. Gelukkig toont Annechien dat leiderschap, ze verdient nu alle steun van haar achterban (een simpel bedankje per e-mail is al voldoende). Elke actor heeft zijn eigen taak, anders loopt het totale brandblus proces niet goed. Een gedeelte van het team moet ervoor zorgen dat de brand niet erger wordt en overslaat. De analyse van het ontstaan van de situatie en eventuele schuldvraagstukken komen later wel.

2. Herstructureren pas na gedegen analyse, analyse pas nadat de brand geblust is.

Zoals aangegeven ben ik best een beetje geirriteerd. Snappen de boeren en tuinders nu werkelijk niet hoeveel gratis advies, analyse en innovatieopties er keer op keer worden aangerijkt via de actief betrokken deelnemers op foodlog?

Het is nu zondag en ik heb geen (formele) rol in het brandblusteam. Ook wil ik de varkensbubbel lijn niet vervuilen met niet relevante discussies. Vandaar maar dit stukje hier op F4I. In het laatste jaar is er voor miljoenen euro’s aan gratis advies en analyse –en dus relevante waarde- geplaatst op Foodlog. Alleen al de informatie in de lijn “Duurzaamheid zorgt niet voor onderscheid” is zeker 150.000 euro waard (alleen moet nog iemand het eind-rapport schrijven :-)). Deze lijn heb ik zonet nog eens doorgelezen, en ik kan een ieder aanraden om dat ook te doen.

17 dec 12.20
Jan Peter van Doorn geeft een visie over de veranderende maatschappij. Heel nuttig, lees ook nog eens zijn eerdere stuken na (link1, link2). Jan Peter heeft als reclameman een zeer goed gevoel voor consument wensen (o.a. emotion marketing) en trends.

18 dec 9:15
Dick Veerman beschrijft het dillema van de boerenbank die ook in een lock-in situatie zit. Ook het stuk van de Kapitein van het Westland en de lijn Tuinders Titanic is relevante achtergrondlectuur.

18 dec 9:51
Vervolgens komen Harold van Garderen en ondergetekende met een verhaal over hoe je innovatie in de praktijk kunt organiseren. Het belang van safe-fail aanpak komt naar voren. Natuurlijk helpt een stukje theorie over innovatiemanagement. De rol van universiteiten is maar beperkt. En de WUR innoveert niet, en rol WU/DLO rondom kostenreductie en schaalvergroting is niet meer nodig.

18 dec 10:18
Veranderen is eng. Maar zit je in een red-ocean, dan is veranderen en blue-oceans proberen te maken wel een essentieel punt. Vertrouwen wekken in het proces en in de nieuwe toekomst, is belangrijk onderdeel om die angst weg te nemen. En de juiste positieve prikkels (zie filmpje onderaan link).

Kortom alles is al een keer opgeschreven, mijn conclusie is echter op dit moment: LTO en de boerenachterban zijn het niet waard op zoveel tijd en energie in te blijven steken. Alles is nu wel gezegd en geplaatst op foodlog, op linkedin CoT en mijn blog hier. Vanaf nu ben ik alleen beschikbaar in een betaalde setting, ik heb geen zin om mee te zinken met de Titanic.

PS hier mijn reactie op foodlog met verwijzing naar deze lijn:

Gelukkig schrijft Dick om 11:27 dat we weer on-topic moeten gaan: Hoe gaan we het brandje blussen? Ik kon het niet laten om wat persoonlijke gedachtes tot nu toe op te schrijven. Waarom? Omdat ik zie dat de lijn sinds 11:27 nog steeds nergens over gaat!

Kaput, Peter Jens, M.Hoezen, Monique, Paul, Liesbeth vervallen allemaal in dezelfde reflex: ANALYSE en MENING. Schuldvraagstukken, schoppen op het systeem en andere actoren in de keten is nu NIET GEPAST. ALLEEN goede suggesties die op KORTE termijn leiden tot het BLUSPROCES hebben nu waarde. De OORZAAK van deze brand heb ik al opgeschreven, SUGGESTIES voor het blusproces ook. Dat er ook nog een DIEPERE oorzaak is weet mijn moeder ook wel. Dat komt later wel.

Godsamme! Ik kan mijn kostbare tijd beter inzetten concludeer ik nu. Vanmiddag ga ik afkoelen, en andere leuke(re) dingen DOEN.

Ik ben tegen een vettax

2011-01-08T22:58:00.000+01:00

Mijn kortste blog item ooit: ik ben geen voorstander van een vettax. Argumenten zijn hier te vinden: "vettax - straks komt alles uit de fabriek". Gevoelsmatig zou ik voor een suikertax kunnen zijn, maar ook dat gaat in de praktijk niet werken (o.a. ivm kruissubsidie en de margemix).

100715 pagina interview levensmiddelenkrant

View more documents from Wouter de Heij.

5 januari 20.53
Tiny van Boekel
Dat blijft maar dooretteren, dat idee van een vettax. Volkomen krankjorem. Ik heb het altijd gezien als een speeltje van politici die daarmee hun zogenaamde daadkracht kunnen tonen. Wat ik het ergste hieraan vind is dat mensen het idee krijgen (of liever: bevestigd zien) dat vet slecht is, en dat is gewoon gevaarlijk. Vet is een essentieel onderdeel van ons voedsel en nodig voor de voeding (en ja, ik weet dat er verschillende soorten vet zijn, maar er zijn onderhand genoeg aanwijzingen dat het allemaal niet zoveel uitmaakt bij normale consumptie, dwz als je niet teveel eet). Het gaat om de balans van voedingsstoffen in een totaal voedingsmiddelenpakket en die haal je helemaal onderuit door zo’n onzinnige maatregel. En dan heb ik het nog niet over het ethische aspect dat een overheid mij meent te moeten voorschrijven wat ik wel en niet zou moeten en mogen eten.

Ulphard Thoden van Velzen in het zonnetje gezet (verpakkingsexpert)

2011-01-08T11:10:00.000+01:00

Zonet schreef ik een kort stukje voor mijn oud collega's bij de WUR. Nu is het tijd om weer eens iemand aan in het zonnetje te zetten. Dit keer is het mijn oud collega Ulphard Thoden van Velzen (FBR / WUR). Ulphard is de verpakkingsexpert van Nederland. Binnen kennisinstellingen kom je in de regel een paar type mensen tegen: (a) experts met veel ervaring die ook de breedte van een domein kunnen overzien, (b) specialisten die op een stukje heel veel weten, (c) jonge starters die nog in opleiding zijn, (d) managers (teveel :-)) en verkopers / acquisiteurs.

Ulphard heeft de bijzonder eigenschap dat hij het hele domein verpakkingen (inclusief duurzaamheid, recycling, ..) in de breedte overziet en tevens ook een inhoudelijk specialist is. Ik ken geen experts die het veld verpakkingen zo goed kan overzien als Ulphard. Toch is er iets bijzonders aan de hand. Ook Ulphard heeft TOP b.v. jarenlang als concurent beschouwt (en specifiek op het gebied AMAP en laserperforatie). Ik geef toe: dit is een onderwerp waar we goed in zijn en onze ambitie is om wereldmarktleider te zijn, en er zat zeker overlap met kennis en competentie bij de WUR.

Een paar maanden geleden spraken Ulphart en ik elkaar toevallig tijdens een bijeenkomst in Parijs op de Nederlandse ambassade. Zijn reactie was "ik moet toegeven dat TOP een goede dienst aanbiedt voor fresh-convenience producenten in relatie tot verpakkingen en wellicht zelfs voorop loopt. Wij als kennisinstellingen zouden niet in competitie moeten zijn met TOP. Wij zullen met de grote toekomstige (maatschappelijke) thema's bezig moeten zijn.". Zo die zat, ik was erg positief verbaast over deze uitspraak, en kon niet anders dan beamen het 100% met hem eens te zijn.

Daarna -het was vrijdagmiddag einde van de dag- gaf Ulphart een super lezing. Ik kan ronduit stellen dat deze lezing de beste lezing in de twee dagen was. Inhoudelijk sterk en ook op een aantrekkelijke manier verteld. En dat terwijl zijn boodschap erg duidelijk was: "in het domein van verpakkingen wordt veel onderzoek gedaan dat al eerder is gedaan. De toepassing blijft achter, en kennis is niet de beperkende factor". Zo die zat. Dit is nu net de boodschap die ik zelf ook al jaren verkondig. Innoveren -het toepassen in de praktijk- is een andere tak van sport. Bij innovatie is het goed om kennis te hebben, maar die kennis moet in de praktijk zitten. Dit is de eerste keer dat ik een medewerker van de WUR dit verhaal hoor vertellen. Geweldig! Dit is natuurlijk een verhaal dat over innovatiemanagement gaat.

Ulphard werkt bijna 20 jaar en begon zijn lezing door terug te gaan naar 1995. In die tijd waren er 5 grote beloftes (1) intelligente verpakkingen, (2) actieve verpakkingen, (3) nano-technologie, (4) biologisch afbreekbare verpakkingen. Nu 15 jaar later is er maar weinig echt gerealiseerd, cq wordt er maar weinig 'toegepast'. Alleen EMAP begin nu door te breken in de laatste jaren. De introductie van die andere 'inventies' laat op zich wachten door niet-technologische barrieres. Kennis is daarbij niet de beperkende factor. Ulphard gaf een helder en realistisch historisch overzicht in het domein 'verpakkingen'.

En dit laatste punt maakt Harold ook altijd. Vanuit de literatuur is bekend dat er drie noodzakelijke randvoorwaarden zijn voor het optreden van innovatie:
Starvation (Tekort) - Een tekort aan resources dwingt je om nieuwe ingangen te vinden. Om zaken op een andere manier te doen.
Pressure (Druk) - zorgt ervoor dat je je wel met het probleem moet gaan bezighouden.
Perspective Shift (verandering van perspectief) - maak het mogelijk om andere patronen en ideeen toe te laten.

Ulphard en ikzelf hebben inmiddels een paar keer samengezeten, en zijn bezig om een innovatieproject vorm te geven, zelf heb ik er heel veel zin in. Meer hierover over een paar maanden :-). Hieronder staat de presentatie van Ulphard:

Packaging technology challenges - Ulphard Thoden van Velzen

View more presentations from Wouter de Heij.

Uitleg aan mijn oud collega's bij de WUR waar mijn bezwaren liggen

2011-01-08T09:47:00.000+01:00

Gisteren sprak ik een oud collega aan de WUR (voor de duidelijkheid: ik ben al 5 jaar zelfstandig ondernemer). Betreffende collega is kundig en vaardig, en vooral open en eerlijk. Ik mag dat wel. Hij zei "Wouter je zegt wel dat je wilt samenwerken, maar er zijn ook best wel wat collega's die dat door je blogs niet meer willen. Je doet immers regelmatig gepeperde uitspraken over de toekomst van DLO (=commercieel onderdeel van de WUR". Daar stond ik dan met mijn mond vol tanden. Inderdaad ben ik van mening dat er grote weeffouten zitten in het 'systeem' WUR, maar tevens erken ik heus wel dat er op individueel niveau talent en kennis zit.

Laat ik nog eens mijn kritiek kort en bondig weergeven:
- de WUR bestaat juridisch organisatorisch niet. WUR is een samenwerking tussen de Wageningen Universiteit (die nu als enige universiteit onder het ministerie van EL&L valt), en een semi-private tak genaamd DLO. Onder stichting DLO valt bijvoorbeeld het LEI, maar ook FBR, Alterrra,
- DLO krijgt bijna 160 miljoen aan gegunde basisfinanciering vanuit het ministerie. Deze basisfinanciering wordt ongeveer verdubbeld met subsidies vanuit de ministeries en Europa. Daarnaast wordt er wat 'bilateraal' werk uitgevoerd. DLO is het agrifood equivalent van TNO.
- Binnen DLO zitten onderdelen die 100% overheidstaken die bij wet zijn vastgelegd. Het Rikilt is daar een voorbeeld van. Dat is prima, Rikilt en RIVM werken intensief samen met VWA (en gaan op termijn fuseren vermoed ik).
- Binnen DLO zitten echter ook onderdelen die 'de vrije markt' bedienen. Voorbeelden zijn LEI, FBR en AFSG. Inzetten van maatschappelijk geld is niet wenselijk. Hier richt ik mijn kritiek op. Vergelijk het met de discussie tussen publieke omroep en de commerciele omroep.
- Ook over Wageningen Universiteit hou ik mijn hart vast. Daar waar zuiver fundamenteel onderzoek wordt gedaan, en die resultaten 100% worden gepubliceerd, daar heb ik geen moeite mee. Zo hoort dat. Je ziet echter dat er ook 'ontwikkeling' en 'innovatie' wordt uitgevoerd, en dat is niet de functie van een universiteit. Daarnaast is inmiddels 40% van de hoogleraren 'bijzonder' en is de betrokkenheid vanuit de grote industrie te groot.

Wat ik denk, is dat mijn oud collega's die op mij mopperen niet het verschil kunnen zien tussen persoonlijk kritiek en tussen kritiek op een organisatie en vooral de rol in de maatschappij van die organisatie. Ik ben zeer zelden persoonlijk gericht tegen Jantje, Pietje, Klaasje of Marietje. En als ik op de man/vrouw kritiek heb, dan probeer ik dat altijd te beargumenteren (meestal speelt er dan iets persoonlijk, of is er sprake van inhoudelijk onkunde). Daarnaast is een discussie over het systeem blijkbaar niet mogelijk, waar is het zelfreinigende vermogen?

Sommige van mijn oud collega's beschouwen ons bedrijf TOP b.v. als concurrent. Zelf zie ik dat niet zo. Maar stel dat dat wel zo is, aan wie ligt dat dan? Zou het zo kunnen zijn dat een semi-overheidsorganisatie zich terughoudend zou moeten opstellen op de (private) markt? En zeker als het gaat om bedrijfsprojecten zonder maatschappelijk belang. Ik noem een paar onderwerpen die in mijn ogen niet thuishoren bij een overheidsorganisatie:
- het ontwerp van nieuwe stallen voor varkens.
- het doen van consumentenonderzoek aan commerciële producten.
- het bepalen van de houdbaarheid van tomaten.
- het bedenken en ontwerpen van voedsel (de receptuur en de verpakking).
- het opschalen en bouwen van nieuwe productietechnieken (labschaal is twijfel geval).
- etc. etc.

Deze activiteiten kunnen prima door private organisaties worden uitgevoerd. De overheid zou zich daarop moeten terugtrekken. De markt kan dit prima zelf doen, er zijn tientallen private onderzoeksbedrijven en gun deze organisaties hun markt. Mijn advies aan mijn lezers. Lees nog eens het rapport "Markt en Overheid" van Job Cohen van tien jaar geleden.

Massa=kassa, innoveren in een red ocean hoe doe je dat? Tips!

2011-01-05T20:58:00.000+01:00

Weer heel erg actueel: innovatie. Wat je als een ondernemer in een red ocean zit? Wat doe je als je in een markt zit met vele aanbieders, in een markt zit met maar een paar klanten die dus kunnen kiezen. Kortom als je eigenlijk een annoniem "bulk" product maakt (Red Ocean), en alleen maar denkt -of geadviseerd wordt door je (Rabo-)bank- aan 'kostenreducties' of 'schaalvergroting'.

Wat doe je als je eigen 'bestuurders' zeggen dat de oplossing ligt in innovatie en duurzaamheid (terwijl je de indruk hebt dat ze niet weten waar ze over praten!). Tja, dat gaan je maar ZELF innoveren en innoveren betekent "DOEN in de praktijk".

Wat doe je als je echt wilt gaan innoveren?
1. Dan lees je eerst onderstaande foodlog artikelen eens door.
2. Daarna leest je de stukken op dit blog over innovatiemanagement.
3. Vervolgens bel je TOP b.v. en ga je samen met een paar experts aan de slag. Niks onderzoek, gewoon gaan DOEN in de praktijk **.

Succes!

De te lezen artikelen zijn:
- Massa=kassa (FOODLOG)
- We’re the champions - duurzaam naar de haaien (FOODLOG)
- De angst voor verandering blokkeert & LED verlichting van Rob Baan (FOODLOG)
- Aan de slag gaan met productontwikkeling (F4I).
- Duurzaamheid zorgt niet voor onderscheid (ANNECHIEN TEN HAVE).

** mocht je langs komen, weet dan dat we bij TOP maar 1 management regel hebben: "Alles wat je aandacht geeft dat groeit". Wat dat betekent vertel ik tijdens het kennismakingsgesprek.

Het maximaal aantal mensen op aarde hangt af van het gewenste welvaartsniveau (2/2)

2011-01-01T16:46:00.000+01:00

Dit is deel twee van een stukje over het voeden van alle mensen op de aarde. Ik heb de gegevens van William Rees in een spreadsheet gezet en het resultaat van mijn noeste arbeid staat hieronder. Op de assen staat het aantal bewoners in een regio (uitgedruk in % van 7 miljard) en de consumptie per regio (uitgedruk in % van 13.8 miljard global hectare). Zonder achtergrond kennis, en zonder te weten of de getallen kloppen, en veronderstellende dat we ongeveer voor 13.8 miljard global hectare 'voedsel' beschikbaar hebben (en dat dit niet groeit of daalt), ga ik eens wat hardop denken:

De consumptie van de gemiddelde Europeaan:
- In Europa woont ongeveer 7% van de wereldbevolking.
- wij consumeren voor ongeveer 15% van de totale GH, kortom niet echt fair.
- dus we moeten (a) voor de helft duurzamere voedselproducten eten, (b) bewust gaan kiezen voor minder mensen, (c) veel arme mensen importeren uit India, en wel zorgen dat deze immigranten 'sober' blijven eten.
- gewoon flink minder gaan eten (is nog goed voor obesitas epidemie ook).
- 100% kringlopen gaan sluiten (water, mineralen, schone energie, ...)
- toch maar minder vlees gaan eten ......

Wat geldt er voor de rest van de wereld?
Stel dat we inderdaad maar 13.8 miljard global hectare beschikbaar hebben:
- dan moeten de wereldbevolking krimpem naar 3 miljard als we het gemiddelde consumptiepeil van Europa 'goed' vinden.
- dan mag de wereldbevolking niet meer als we allemaal het gemiddelde consumptiepatroon van een gemiddelde Chinees zouden overnemen.
- stel dat we toch doorgroeien naar 9 miljard mensen, dan kan dat alleen als we gaan eten zoals een gemiddelde afrikaan dat nu doet.
- Duidelijk is dat meer welvarendere landen veel meer 'global hectares' gaan gebruiken naarmate ze rijker worden:

Meer lees informatie m.b.t. global hectares:
1. Ecological Footprint.
2. Australia's and Victoria's Ecological Footprint
3. Ecological Footprints op wikipedia

Het maximaal aantal mensen op aarde hangt af van het gewenste welvaartsniveau (1/2)

2011-01-01T15:48:00.000+01:00

Zonet heeft Dick Veerman 2011 uitgeroepen tot het jaar van de weerbaarheid. Ook achteraf hebben we kunnen concluderen dat 2010 inderdaad het jaar van de greenwashing was. Duurzaamheid werd aan alle kanten beleden in woord, maar maar heel beperkt in daad. We moeten nu meer gaan DOEN. Echte duurzaamheid heeft ook niet alleen te maken met kringlopen sluiten (C2C, altijd goed!) en consuminderen of de koop van 'duurzamere' producten.

Duurzaamheid heeft ook te maken met de totale druk die wij nu met 7 miljard mensen (oplopend naar 9 miljard in 2050) genereren. Ik verwacht echter dat het gros van de aardbewoners in de komende tientallen eerst nog meer en onduurzamer gaat consumeren. Kleinere families ontstaan pas bij heel welvarende samenlevingen. Enfin, ook bill gates gaf in zijn lezing aan dat aantal mensen een factor is.

Een kleine maand heb ik al een concept stukje tekst klaar staan, en op deze 1ste dag van het jaar lijkt het me gepast om toch maar tot publicatie over te gaan. Het gaat over de vraag hoeveel mensen de aarde kan voeden. Op 28 november 2010 schreef Melchior Meijer de volgende reactie (waarin hij verwees naar een BBC documentaire). Ik heb de uitzening gekeken en een samenvatting gemaakt die op verzoek van Dick in de Shiva lijn is geplaatst. Zelf denk ik dat de getallen van Rees betere schatting zijn dan de oude jaren 60 getallen (20 tot 40 miljard) die Rabbinge nog steeds gebruikt in zijn lezingen.

28 november 10.35 Melchior Meijer
Weet niet waar ik dit het best kan plempen, maar Sveriges Television zond onlangs een BBC documentaire van David Attenborough uit over de vraag hoeveel mensen de aarde aankan. Voor de verandering is die stream tijdelijk ook in Nederland te zien. De documentaire begint 04.55 min. in de uitzending.

Als dit al op de NL tv is geweest, excuses. Ik heb geen aansluiting, want wil niet worden blootgesteld aan Hilversumse shit. We moeten echt collectief stoppen met prijsneuken. Het is niet anders. De beste manier om dat te bereiken is meisjes een goede opleiding geven. En Midas Dekkers heeft gelijk. Laten we ons stinkende best doen om fabrieken te bouwen waarin we zo slim en duurzaam mogelijk een perfecte humane voeding maken. Ik meen dit bloedserieus.

28 november 11.59 Wouter de Heij
Op verzoek van Dick, plaats ik mijn reactie op de BBC tip van Melchior in deze lijn.

Ik zit nu een stukje van de BBC documentaire te bekijken en vanaf 40:00 wordt het interessant. Hoeveel mensen kan de aarde voeden? (link deze vraag eens met (1) de suggestie: we moeten rijker worden, want dan komen er minder mensen, (2)Minder mensen en we worden duurzamer. Vandaag heb ik andere plannen en wil niet teveel achter de computer zitten. Maar deze gegevens heb ik zonet uit de BBC docu gehaald; hierbij alvast een samenvatting.

Onderzoeker WIlliam Rees kijkt naar de totale bioproductie capaciteit van onze aarde. Hij houdt daarbij rekening water, grond, energie (maar of hij ook rekening houdt met tekort aan fosfaat / kunstmest weet ik niet. Als je deze productie deelt door het aantal mensen dan kom je op een eenheid die hij “global hectare” noemt. Als we deze maximale bioproductiecapaciteit eerlijk zouden verdelen over alle aardbewoners, dan zou de gemiddelde aardbewoner 2 global hectares nodig hebben.

Als we kijken naar de feitelijke consumptie dan komt hij uit op de volgende getallen:
Gemiddelde Afrikaan : 1.37 global hectare.
Gemiddelde Indier : 0.89 global hectare (vanwege weinig vlees?).
Gemiddelde Chinees : 2.11 global hectare.
Gemiddelde Europeaan : 4.45 global hectare.
Gemiddeld Brit : 5,44 global hectare.
Gemiddelde Amerikaan : 9.42 global hectare.

William Rees komt tot de volgende conclusie. Het maximaal aantal aardebewoners dat we kunnen voeden hangt af van wat we als gemiddeld consumptieniveau ‘willen’:

1. Als we als een gemiddelde Indiër gaan eten : 15 miljard monden.
2. Als we als een gemiddelde Brit gaan eten : 2,5 miljard monden.
3. Als we als een gemiddelde Amerikaan gaan eten : 1,5 miljard monden.

Nu kunnen we natuurlijk een technische discussie gaan hebben over of deze cijfers kloppen of niet. Maar stel dat we nu eens veronderstellen dat deze getallen ongeveer kloppen, wat betekent dat dan de komende tientallen jaren?

Ik denk dat we in Nederland (Europa) inderdaad zullen moeten gaan consuminderen. We hebben immers niet het morele recht om meer dan onze fairshare van alle resources te blijven gebruiken. Laten we positief blijven, de netsument zal dit accepteren. Meer kwaliteit, meer plezier, meer uniekheid dat blijven de goede recepten voor de toekomst (en duurzame technologie, heruitgevonden vers, en minder eten want dik zijn is onduurzaam). Laten we ook geen angst hebben voor de vooruitgang. Ik wens iedereen een gezond en kwalitatief goed 2011 toe. Samen komen we er wel.

Lees ook deel 2 van dit stukje

No comment - Veel diensten zijn stiekem toch producten (goederen).

2010-12-24T18:28:00.000+01:00

Sinds een paar jaar helemaal hip: diensten innovatie en sociale innovatie. En dat wat hip is geven we vaak aandacht, en dan ook vaak nog eens zonder duidelijk te maken wat we er mee bedoelen.

Wanneer is een dienst een echte dienst is. Een product dat lijkt op een dienst, maar ondertussen toch een 'goed' blijkt te zijn. Waarom levert de ADSL leverancier toch een product? Kortom enkele begrippen rondom diensten-innovaties.

Harold van Garderen heeft een paar maanden geleden een prima duidelijk en vooral heel helder stuk geschreven met de titel: "Diensten-innovatie". Snel lezen zou ik zeggen, alles wordt dan helemaal duidelijk.

Mijn privé advies voor politici en beleidsmakers

2010-12-19T12:52:00.000+01:00

Het nieuwe kabinet heeft een verstandig besluit genomen om EZ en LNV te laten fuseren. Natuurlijk hoort voedselveiligheid (nVWA) bij het ministerie van gezondheid. De economische aspecten van de primaire sector zijn net zo belangrijk als die van de andere sectoren; kortom logische dat dit nu onder EZ valt. Het stuk groente ruimte en natuur-beheer is iets voor VROM. En op deze manier is er voldoende 'scheiding' der machten. Prima en logisch dus.

Zijn we er nu met de hervormingen? Neen, natuurlijk niet.

Er zijn nog drie bestuurlijke discussie onderwerpen wat mij betreft:
1- De rol van 'schappen' (productschappen, waterschappen, ..)
2- De rol van de provincies.
3- De toekomst van de kennisinfrastructuur.

Hierbij mijn (technocratisch en rationeel ingevulde) privé meningen over deze drie onderwerpen (bekend zal zijn dat ik een liberale groenrechts man ben), en daarmee gelijk mijn persoonlijk advies aan alle politici en beleidsmakers in Nederland.

1- De rol van de product en waterschappen in heroverweging nemen: De productschappen en de waterschappen hebben in Nederland eigenlijk een gekke functie. Bij wet is vastgelegd dat ze er zijn. Vaak met eigen gekozen besturen, en gefinancierd door een combinatie van bedrijven en particulieren en via directe budgetten van de overheid. Ik denk dat we per schap zullen moeten gaan bekijken of we ze 100% privaat of 100% publiek moeten maken. De productschappen bijvoorbeeld kunnen denk ik opgeheven worden. De private belangen (o.a. economische lobby) kunnen door de branchverenigingen worden opgepakt (FNLI en LTO) en de maatschappelijk taken kunnen gewoon weer naar een ministerie (gezondheid, VROM en EZ). Voor de waterschappen kunnen we iets soortgelijks doen (of misschien een fusie met rijskwaterstaat?).

2- ik ben een voorstander van de menselijke maat. Deze menselijk maat ligt wat mij betreft bij het dorp en de stad. Kortom ik zie een grotere rol voor gemeente(besturen) en ben ook voor een gekozen burgemeester. Als leider van de provincie zal de burgemeester maar beter zijn best moeten doen om draagvlak te krijgen van burgers. Veel zaken hebben een landsbelang. Op de manier hoe de Europese unie zich nu ontwikkelt, zie ik dat Nederland een soort van provincie in Europa wordt. Kortom een stevig landelijk bestuur is essentieel om onze identiteit en belangen gewaarborgd te laten zijn. En de provincie dan? Ach, ik zie geen functie voor de provincie op termijn. Taken kunnen verdeeld worden tussen Den Haag en tussen de gemeente.

3- Nederland Innovatieland 3.0: Over de toekomst van de kennisinfrastructuur heb ik al tientallen pagina's geschreven. Universiteiten dienen weer focus aan te brengen op onderwijs en fundamenteel onderzoek. Innovatie en bedrijvigheid stimuleren is immers geen taak van universiteiten, maar van bedrijven. Dan hebben we nog TNO en DLO (onderdeel van WUR). Laar ik eerst een overweging delen rondom WUR. WUR is een entiteit bestaande uit een privaat gedeelte (DLO, waaronder LEI, ASG, AFSG, ...) en een universiteitsgedeelte (Wageningen Universiteit). WUR viel/valt onder LNV. De gekke situatie is nu dat het nieuwe ministerie EL&I dus ook een universiteit onder zich heeft; terwijl alle andere universiteiten onder het ministerie van Onderwijs zitten. De oplossing is simpel: (a) WUR weer opdelen in de universiteit en in DLO, (b) Wageningen Universiteit onder Onderwijs brengen, (c) DLO en TNO laten fuseren (deze organisaties krijgen alleen al aan basisfinanciering bijna 400 miljoen euro!). Het fusie instituut TN&DL-Onderzoek gaan we op termijn splitsen in een 100% privaat gedeelte (zonder basisfinanciering) en een tak met alleen maatschappelijke taken (#openrawdata).

Onze maatschappij is al heel erg complex. Juist een vereenvoudiging van ons bestuur kunnen we denk ik beter deze complexe omgeving besturen en inspelen op veranderingen in de omgeving. Ontvlechten en weer een nettere scheiding der machten dus.

Meer diversiteit en smaak in food door crowdfuning (pre-precapital seed)

2010-12-18T23:44:00.000+01:00

Begin oktober schreef ik een stukje met de titel Waar de werkelijke bottleneck zit - De smaak van Nederland. In dat stuk schreef ik dat er drie bottlenecks in de voeding zijn die uiteindelijk 'succes' bepalen:

A- op voldoende 'schaal' veilig kunnen produceren, dit heeft met productietechnologie en opschaling te maken. Onze oplossing: TOP heeft kleinschalige faciliteiten klaar om producten op 500 tot 2000 kg per dag te kunnen maken.
B- gebrek aan verkoopkanalen, en het feit dat er een hele scheve machtsverhouding in de voedselketen zit. Onze oplossing: het idee van de halve meter beta. Maar ook het idee van Dick rondom de boerensuper is goed.
(C- en gebrek aan professionaliteit, of te wel teveel een hobby instelling van de 'uitvinder')

Dick en ondergetekende zijn in gesprek met partijen over de vorming van een halve meter beta. Dit gaat een kraamkamer worden voor nieuwe producten waarbij inbreng van suggesties van 'early adopter' consumenten ook mogelijk is (zie TOP-innosense), die als ze aanslaan op het gewone schap neergezet kunnen worden. Meer hierover begin 2011. Maar zijn we er nu? Neen, nog niet helemaal.

Om (a) en (c) op een goede manier in te kunnen vullen, is geld nodig. Als een groot bedrijf een product ontwikkelt dan kost dat gemiddeld tussen de 500.000 en 2.500.000 euro. Een kleine fabrikant kan dit natuurlijk nooit betalen. Kleine spelers die beginnen vanuit de huiskamer kunnen heel moeilijk een grote consumentenmarkt bereiken. Soms gaan ze naar een een grote verwerker of producent. In dit laatste geval, kan je in het gunstigste geval wat spelen met een receptuur of het label (de verpakking zelf is niet altijd 'vrij' te kiezen). Een kleine proefproductie maken in een grote fabriek is zelden te doen. En een professioneel marketeer of levensmiddeltechnoloog inhuren kost ongeveer 800 tot 1000 euro per dag.

Een kleinschalig productie van een nieuw product voor een (pre-)launch kost daarom tussen de 20 en 40.000 euro. Welke (startende) ondernemer zal dit risico willen nemen? Naar de bank gaan voor een lening of met een private investeerder in zee gaan is in dit stadium niet mogelijk. Mijn oplossing: pre-pre-capital investering. Hiervoor zou ik het liefste een food-investeringsfonds willen opzetten voor dit soort kleine initiatieven.

Het fonds is een soort van "microkrediet" echter dan opgesteld als (micro-)participatie. Kortom een food-investeringsfonds waarbij ook prive-personen (consumenten van het voedselproduct) ook zelf kleine bedragen kunnen investeren.

De eerste houtskoolschetsen zijn:
- eerste funding van het fonds via investeerders (bijvoorbeeld stichting DOEN)
- micro-participaties van 10% a 15% in het idee,
- funding van projecten 20.000 tot 40.000 euro per keer (per idee of productconcept).
- consumenten kunnen participeren met bedragen van 500 tot 2500 euro.
- Hiermee is het dus een crowd-funding fonds geworden.
- snelle beoordelingsprocedure is key (binnen 4 weken of zo)
- focus op kleine boeren en producenten die 'iets' leuks en innovatiefs hebben.
- alleen gericht gezonde en duurzame producten en technologieen.
- indien het idee niet wordt uitgewerkt, of indien ondernemer failliet gaat, dan wordt het eigendom overgedragen aan het food-investeringsfonds.
- wat niet: fundamenteel of toegepast onderzoek. Subsidiesverstrekken, geld uitlenen.
- wat niet: gewone marketingprojecten (websites, nieuwe flyers, ...)

Meer hierover op een ander moment :-)

Voor de liefhebbers hieronder nog wat aanvullende informatie over crowd-funding en business modellen (lees ook: zakelijke modellen - gratis bestaat niet)
- business model redesign
- business model generation
- wiki en crowdfunding
- frankwatching en sellaband
- examples of crowdfunding websites
- De kritische belegger - crowdfunding in de polder
- Artikelen op het blog van Krispijn Beek.
- Spoedcursus MVO van de kritische optimist.
- from story to legend.

Social Media presentatie - twitter, facebook, linkedin, etc.

2010-12-18T11:10:00.000+01:00

Zelf ben ik vrij actief online. Naast mijn blog en linkedin-account gebruik ik inmiddels twitter behoorlijk actief. Dat ik een Apple fanboy ben is verre van een geheim. Maar tevens blijf ik zeggen dat ICT een middel is en zelfs een commodity dat aan het einde v.d. 5e Kondratiev cyclus zit.

Hieronder een presentatie van Jean-Paul Schaddé van Dooren over Social Media:

Social Media Accountmanagers

View more presentations from Jean-Paul Schaddé van Dooren.

De angst voor verandering blokkeert & LED verlichting van Rob Baan

2010-12-18T10:36:00.000+01:00

Zonet zijn we op foodlog weer beland in de aloude discussie 'waarom zit het systeem vast' en wat zijn de oplossingen. Dick schrijft terecht dat de angst voor verandering meespeelt. Hij heeft gelijk. Maar mijn oplossing het doen van veel doe-experimenten in de praktijk is toch echt de enige weg om te bewandelen. Harold noemt dat veilig-falen (safe fale). Ook Dick is overtuigd van deze aanpak:

Wouter, da’s de oplossing vanuit het denken van de techeut, die - volgens mij - overigens gelijk heeft. Maar hoe laat je iemand snappen wat een groene olifant is als hij die nog nooit heeft gezien? Hij kan ‘m zich zo voorstellen, maar zegt: zo’n beest bestaat niet en daarom geloof ik er niet.

Het gaat, Wouter de technoloog, om een heel fundamenteel menselijk iets en er is een heel simpel woord voor: angst.

Angst voor verandering en onzekerheid over hoe de wereld na de safe fail experimenten eruit ziet is de belangrijkste motivator van Van der Ploeg’s treffend benoemde ’georganiseerde onverantwoordelijkheid’. But then again, hoeveel erger kan het eigenlijk worden? Als die vraag indaalt, maak je kans met je opmerking dat het simpel is.

Ik hoop dat de meelezende bankiers en boeren vooral die laatste zinnen ter harte nemen.

Mijn antwoord is: inzicht en kennis in innovatiemanagement processen kan een stukje van de angst bij beslissers wegnemen. Ik verwijs graag naar mijn blogpagina's over dit onderwerp op mijn blog hier (noem het maar innovatiemanagement for dummie's):

Natuurlijk gaat het om de angst van verandering. En die angst kan je wegnemen met inzicht in het proces. Bankiers zijn overigens net zo angstig als de boerenondernemers. En beide hebben GEEN kennis rondom innovatieprocessen. Vandaar mijn suggestie: begin met het delen van kennis rondom innovatiemanagement processen. De angst zal (gedeeltelijk) verdwijnen voorspel ik je.

Dit onderwerp hangt overigens 100% samen met mijn eerdere reactie bij “ LED bij Rob Baan” en mijn reactie bovenaan ”we are the champions ”

Overigens maak je een fout: bestaande instituties maken geen groene olifanten. Verwacht geen hulp uit die hoek.

Het stukje dat ik plaatste bij de Rob Baan lijn is een klassiek stukje theorie dat ook wel "crossing the chasm" wordt genoemd. Ik heb Rob meerdere keren gesproken in het laatste jaar en heb veel bewondering voor hem. Zijn LED-project zou wel eens een klassieker kunnen worden in de boeken over innovatiemanagement.

Aanvulling 18-12-2010
Paul vind dat hij toch ook innovatief is met Good Farming Star. Ik moest m teleurstellen. Het gaat om productoptimalisatie en niet over innovatie. Mijn antwoord is wat hard. :-)

Zonet heeft Annechien een vreselijk mooie reactie geplaatst op foodlog:

Hoe zit het nu met het verschil tussen het persbericht van LTO Noord en de discussie hier? Ik heb het nog niet gehoord. Dan moet de analyse maar komen van een bestuurder van LTO Noord. Het is niet anders.

In het persbericht van LTO NOORD. “Het komt wel goed”, zeggen Veerman en Jansen in Friesland bij LTO Noord. Dat wekt vertrouwen. We zijn al de beste van de klas met duurzaamheid. Alleen moeten wij boeren er nog even voor zorgen dat ons product gekocht wordt. En niet vergeten transparant te zijn/worden. Al met al we zijn op de goede weg.

De titel op FOODLOG is: duurzaam naar de haaien. Dat klinkt heel anders. Dat wekt geen vertrouwen. Nee, ik moet me juist zorgen maken. Duurzaamheid lost niets op. Duurzame bulk is eenheidsworst. Je bent zo inwisselbaar en moet weer concurreren op prijs en niet op onderscheid. De massa-is-kassa strategie gaat rustig verder. Ik lees hier worstelingen en voorstellen hoe we dit gaan oplossen. Hoe voorkomen we dat we door de haaien worden opgegeten? Da’s heel andere taal.

In de discussie op FOODLOG zie ik mogelijkheden tot een oplossing. Bij de boeren: Monique zit in de tang van haar bedrijf. Doet haar best. En zoekt. Geld voor nieuwe dingen ontbreekt. Ze voelt de wurggreep van de bank en anderen. Paul is goed bezig en doet mee aan Good Farming star. Nu een niche, maar straks mogelijk alweer inwisselbaar. Huib heeft in gangbaar al het nodige geprobeerd en concludeert dat het daar zo niet kan en experimenteren in het verleden niets heeft opgeleverd.... met biologisch is Huib even ontsnapt uit de massa-is-kassa strategie.

Jan Peter, Harold en Wouter geven een aantal mogelijke wegen aan om verder te komen. Ze kunnen helpen. Echter het begin ligt bij WILLEN dat er iets gebeurt. En als je dat niet snapt, verandert er niets. Dan blijven Jan Peter, Harold, Wouter en Dick roependen in de woestijn.

Tot zover mijn korte interpretatie. Ja, en dan?

Een belangenorganisatie die roept dat we duurzaam naar de haaien gaan zou ondenkbaar zijn. Dat kan een gevestigde orde zich niet veroorloven. Wat twijfel en een andere weg aangeven kan wel, maar dan moet de oplossing ernaast liggen.

In tijden van nood roepen we om de ‘grote’ visie en de man die het allemaal voor ons zal gaan regelen. Maar beste boer en tuinder dat zal niet gaan. Je moet het heft in eigen handen nemen. ZELF bedenken dat je iets WILT gaan doen. Zelf aan de slag.

En dat ja, daar kan een belangenorganisatie WEL iets aan doen. Niet hun leden in slaap sussen, maar ze opwekken tot nadenken. Ze bewust maken van hun positie. LTO kan groepen vormen van boeren die iets WILLEN. En dan samen aan de slag. Nieuwe vormen zoeken van organiseren. Dat kan LTO wel. Dan kunnen Jan Peter, Harold, Wouter, Dick en al die anderen wel helpen. Zo kunnen we samen zorgen voor een nieuwe dimensie voor boer en burger als het gaat om voedsel en voedselproductie.

Offtopic topic : even hard lachen, met dank aan Kees.

2010-12-14T07:51:00.000+01:00

Een jaar geleden tipte Kees de Gooijer (@FoodNutriDelta) me tijdens de kerst over onderstaande filmpjes. Een beetje alla vrouwen komen van Venus en mannen van Mars, maar toch erg leuk en vermakelijk (meer filmpjes zijn te vinden op LaughYourWay):

Waarom het ene onderzoek niet het andere is (deel II)

2010-12-11T13:49:00.000+01:00

In maart 2010 schreef ik een stukje met de titel "waarom het ene onderzoek niet het andere is". Door een discussie op foodlog heb ik de behoefte om toch nog maar eens dit onderwerp uit de mottenballen te halen. Ik die lijn probeerde ik nogmaals scherp aan te geven dat er drie takken van sport zijn:
1. onderzoek (kan fundamenteel, kan toegepast), altijd hypothese+onderzoeksmethode geeft kennis.
2. ontwikkeling (ook wel ontwerp of design genoemd), dit kan gaan om een product of een dienst.
3. Innovatie (werkelijk en meetbaar impact na de introductie van een product is dan het doel).
Kortom Research & Devlopment & Innovation. Bij TOP b.v. richten we ons op Development en Innovation (D&I) (lees anders ook nog eens even deze lijst met definities na).

Dat ik fel ben op o.a. DLO/WUR komt omdat ik van mening ben dat er een grote vermenging plaatsvindt tussen deze verschillende activiteiten EN dat basis research niveleert. Enkele kennisinstellingen lijken meer en meer zich met ontwikkeling bezig te houden (en soms zelfs met 'ondernemerschap'), en tevens lijkt bij een grote groep wetenschappers niet meer helder te zijn wat nu onderzoek doen nu werkelijk inhoudt. Zeer verontrustend!

Lees vanaf hier eens deze foodlog lijn met titel : "Dode dieren zijn iet vriendelijke"

Wouter : De wetenschap is zeker een actor in het spel. Een actor die op basis van vooraf vastgestelde methoden, hypotheses onderzoekt en met feiten komt. Waarde vrij, transparant en 100% controleerbaar. Doel van de wetenschap is NIET om met oplossingen tekomen, doel van de wetenschap is NIET om zelf actief te participeren in een politiek debat, laat staan om zelf te gaan polderen en eigen politieke of persoonlijke keuzes op te dringen. DAAR gaat het nu mis.

Dick: ....Ik denk inderdaad dat wetenschappers de rol van communicatiebureau hebben genomen. De sociologische is uitstekend, dat is een wetenschap. De communicatierol is een andere.....

Wouter: @ Peter, er is niets mis met sociale wetenschappen. Mits deze sociale wetenschappen wetenschap bedrijven. Hypotheses vormen, onderzoeksmethodes bediscussiëren en onderzoek met vooraf gekende methodes uitvoeren om hypotheses te toetsen is universeel. Ontwerpen, polderen, politiek bedrijven etc. is GEEN taak van de wetenschap. En al helemaal NIET als deze ‘wetenschappers’ betaald worden door de maatschappij! Daar gaat het volledig en faliekant mis in Nederland (en zeker bij LNV en een gedeelte van de WUR).

Dick: De oplossing is niet dat de wetenschapper politicus wordt. God verhoede dat. Om het heel simpel te maken - weg met al die woorden - probeer ik het zo: het gaat om denken, niet om oordelen.

Wouter: @ Huib, jij zegt nu PRECIES wat ook Dick zegt, en ook wat ik beweer. Wetenschap kan IETS, en dat iets is zo feitelijk, transparant en controleerbaar (dus 100% publicatieplicht!) informatie (niet te verwarren met kennis) leveren. Dat is de primaire taak van DE wetenschap.

Dick : Je hebt een paar mogelijkheden:

1- je rommelt maar wat aan en verzamelt daarvoor de best mogelijke inspiratie (ja, dat is verstandig voor een praktische pionier waarvan jij er eentje bent: Candide dus, die brengt de wereld praktisch verder waar de kennis nog ontbreekt)

2- je verzint een nieuwe methodologie (dat is de reden dat ik paleo interessant vindt, in zekere zin is het een Popperiaanse aanpak terwijl de medicijnmannen en voedingsleermensen grotendeels blijven steken in het logisch-positivisme dat hen nekt zoals het ook jouw bestrijdingschemie nekt; van de religieuze kanten ervan moet ik niks hebben - he, da’s interessant)

Optie 1 is er voor de practici (dat geldt ook in ziekenhuizen: dokters doen dingen die geen onderbouwing hebben door wetenschap, tis maar dat je het weet). Optie 2 is er voor wetenschappers. Als ze in 1 stappen, nemen ze een andere rol aan al kunnen ze leren uit 1. Ik verdenk de paleo’s ervan dat ze zo begonnen zijn. Maar wetenschap blijft wetenschap. In al zijn beperkingen en zegeningen.

Harold: @Huib: ik wil dat de wetenschap zaken voortbrengt die ik eventueel wil weten en die ik dan ook makkelijk moet kunnen vinden. Dat is voor mij het “iets” van Dick.

Ze gaan niet over wat ik moet vinden, wat ik moeten weten, en al helemaal niet over wat ik moet doen, enz. Of er ervoor kies om daar iets anders vinden dan die wetenschapper is aan mij, daar heb ik geen communicatiebureau voor nodig.

Dagelijkse behoefte groente en fruit via een pil - smartness from nature

2010-12-08T22:13:00.000+01:00

Met heel veel plezier lees ik de discussie op foodlog (en natuurlijk in NRC, Volkskrant, Trouw) over pakjes versus geen pakjes. Ik ben zelf frequent consument van fresh-convenience producten en ons bedrijf TOP werkt voor vele producten wereldwijd. Mijn meningen staan in de lijn "30 minuten koken is (geen) tijdverspilling".

Daarnaast kan ik met ongeloofelijk veel plezier genieten van de kunsten van Moshik. Technologisch en creatief zijn er geen belemmeringen om lekker en gezonde vers-gemaks producten te maken (dat het in de praktijk niet altijd gebeurt erken ik gelijk). Volgens mij gaat de discussie helemaal niet over duurzaamheid of gezondheid, maar gaat ie wel over romantiek, gezelligheid en betekenis (en dat is iets persoonlijks, rationele argumenten tellen dan bijna niet mee).

Om nog wat olie op het vuur te gooien, schrijf ik dit blog Item. Janneke en Karin (en @eetschrijver) zullen vast helemaal gaan flippen van de foto's onderaan dit blog de volledige dagelijkse portie groente en fruit in een pil (het is geen grap, het bestaat echt!).

Eerst maar even een inhoudelijke toelichting (wel eerst even doorlezen!). Overheden wereldwijd adviseren ons burgers om 2 stuks fruit en 3 ons groente per dag te consumeren. In Amerika wordt dit 5-a-day genoemd. Waarom precies, daar zijn de meningen nog over verdeeld. Aan de andere kant zijn er consumenten van supplementen die allerlei aminozuren, anti-oxidanten en vitaminen in pil vorm consumeren. Zelf geloof ik in smartness-from-nature, ondanks dat chemisch gezien vitamine c uit natuurlijk oorsprong gelijk is aan vitamine c uit een pil, is inmiddels wel duidelijk dat ons lichaam net even wat complexer in elkaar zit. Chemische componenten beinvloeden elkaar (synergie), en matrix invloeden zijn derhalve echt belangrijk. Dat pleit dus voor 'echt voedsel'.

Katan mag graag aangeven dat wat hem betreft een appel zo gezond is omwille van het feit dat er vooral veel niet in zit. Dik wordt je niet van een appel; groente en fruit hebben een laag droogstofgehalte (3-12%) en de rest is handige maagvulling: Water. Stel nu eens dat we een supergezonde blend maken van 100 gram groente en we verwijderen al het water uit deze blend zonder het product te verhitten. Dit gedroogde poeder verpulveren we dan, en stoppen we in een pil. Mooi, dit is dan groente portie 1. Maak nog twee pillen op dezelfde manier en we hebben de volledige 300 gram. Herhaal dit voor een mooi mengsel van vruchten (ook met rood fruit!) en we hebben twee 'fruit' pillen. 3x een groentepil en 2x een fruit pil keeps de dokter away 100% smartness from nature dus.

Alleen het water is eruit gehaald, de overige micro-nutrienten (inclusief de vezels!) zitten er nog in, en nog in hun 'matrix'. Doen we dit op basis van doorgedraaide (niet verkochte) groente, of op basis van schilresten uit een groentesnijderij dan is het nog duurzaam ook :-). Ik denk dat ik dit product zelf maar op de markt ga zetten in de Benelux. Verzoekjes voor lekkere en gezonde blends kunnen per e-mail worden opgestuurd. (en dit is nog maar het begin ......)

Interessante discussieonderwerpen @ Innovatie 2.0 - Community of Talents #CoT

2010-12-07T18:41:00.000+01:00

Sinds november 2008 is de linkedin groep Innovatie 2.0 (#CoT) actief (zie ook deze presentatie). Inmiddels zijn er bijna 4000 leden van deze groep, en wordt er actief gedebatteerd over allerlei onderwerpen. Spijtig genoeg is de zoekfunctie niet al te best, en dat is jammer. Ik maak daarom van veel interessante discussie (maar zeker niet alle) een pdf-je aan. Hieronder een overzicht van de titels die ik in mijn dossier heb zitten:

De overheid maakt nu ook al reclame voor commerciële CRO's

2010-12-04T15:05:00.000+01:00

Inmiddels is het wel bekend bij lezers van dit blog, dat ik moeite heb met de commerciele activiteiten van de semi-overheidsorganisaties zoals WUR en TNO. Dat onze overheid nu ook al gratis reclame filmpjes maakt en verspreidt voor deze commerciele organisaties, dat gaat wel heel erg ver.

Universiteiten dienen wat mij betreft te stoppen met commercieel onderzoek. En overheden dienen alle onderzoeksopdrachten die ze hebben 100% aan te besteden i.p.v. onderhands te gunnen (gelukkig begint men dat door te krijgen: 'Strategieën voor het bevorderen van de vraag naar duurzaam voedsel: toepassingsmogelijkheden voor nudging'). Vooral het voormalige LNV doet tot op de dag van vandaag daar aan mee. Lees voor deze zekerheid nog eens Nederland Innovatieland 3.0.

Er is verder inhoudelijk overigens niets mis met onderstaand filmpje over eiwitalternatieven (1) plantaardig eiwitten, (2) insecten, (3) algen (zie Phycom) (kijk ook nog eens even naar #Beeter, vanaf 2:25 kort te zien):

HRM experiment : Moshik Roth zoekt een Chef de Parti

2010-11-27T13:06:00.000+01:00

Mijn grote vriend en tweesterrenkok Moshik Roth ('t Brouwerskolkje) heeft hulp nodig. Hij zoekt een Chef de Parti. Gisteren gelukkig al wat hulp gehad van mijn twitter-vriendjes (dank!). Maar wat extra aandacht geven aan dit verzoek kan geen kwaad. Wie o wie wilt nog even helpen?

Wat doen Moshik en TOP samen? Wij ontwikkelen samen gepascaliseerde producten. Moshik en Dennis hebben samen de kreeft en de oester producten die recent gelanceerd zijn bij Schmidt Zeevis bedacht. De medewerkers van Moshik zijn natuurlijk ook betrokken bij allerlei interessante experimenten die Moshik en wij uitvoeren. Ook is Moshik natuurlijk betrokken bij Chez-Pascal.

Nederlandse pot is het gezondste (mits aangepaste ontbijt en lunch)

2010-11-27T11:50:00.000+01:00

Ik blijf voorzichtig met het poneren van stellingen rondom wat nu een gezond voedingspatroon is en wat niet. Natuurlijk heb ik een nette chemisch en biologische achtergrond, en leer ik voldoende van mijn collega's en via foodlog; helemaal kennis-naief zou ik mezelf daarom niet willen noemen (mijn stukjes over dit onderwerp staan hier).

Bekenden weten dat ik wel wat zie in het paleovoedingspatroon (ik begin 's ochtends met 2 eieren met spek op bruinbrood zonder boter, een multivitaminepil, extra vitamine D en wat tomaten en/of jus). Ik heb de indruk dat koolhydraten -en nog specifieker suikers zoals fructose- niet echt optimaal zijn voor onze gezondheid (al drink ik koffie met suiker, en eet ik natuurlijk wel fruit, of drink vers (gepascaliseerd) sap).

Zonet deed Melchior Meijer (lees ook zijn stuk 5 actuele diëten) op Foodlog een heldere uitspraak in de lijn "Jaap Seidell: betutteling aub!" :

Mijn voorlopige bottom line betreffende gezonde mensen: Atkins-achtige low carb geeft fysiologische insulineresistentie. Of dit benign of pathologisch is, is een open vraag. Wat vind jij, Frank? ‘Paleo’ (geen granen, geen bonen, geen zuivel, geen suiker, maar wel knolgewassen en fruit, dus niet very low carb) geeft een sterk verbeterde insulinegevoeligheid. De culprit (er zit een kras in de plaat) zit niet in de macronutrientverhouding maar in bepaalde neolithische elementen.

Als iedere Nederlander vanaf morgen alleen nog aardappelen, groenten en vlees zou eten (ongelooflijk dicht bij ‘paleo’), zouden de meeste welvaartsziekten nog voor Kerst beginnen te verdwijnen.

Hij heeft het denk ik bij het juiste eind (en mijn moeder vroeger dus (bijna) ook**). Ook de wetenschappelijke wereld werd deze week wakker (dat is een illustrate dat eerst de praktijk en daarna pas de wetenschap komt): Een voedingspatroon met laag glycemische index koolhydraten (knollen, aardappels en minimaal granen) gekoppeld met consumptie van proteinen (mag ook #beeter zijn) lijkt het beste te zijn. Spijtig genoeg blijft het voedingscentrum vreselijk achterlopen m.b.t haar adviezen.

Ik ben geen communicatiedeskundige maar de boodschap is toch helder ***:
1- eet niet teveel, want dan wordt je dik (en dat is onduurzaam :-) )
2- het gaat om gezonde voeding(spatroon) en niet om individuele producten.
3- probeer een beetje paleo vol te houden (en dat is niet gelijk strikt dr Frank, een beetje koolhydraat mag heus wel).

Mijn gemiddeld ontbijt heb ik hierboven beschreven. 's middags eet ik meestal 2 boterhammen met wat vlees (of pasta). 's avonds maar 1 of 2 keer per week pasta. De rest van de week eet ik aardappels (of soms friet) met een stukje vlees en groente. Verder ben ik gek op tomaten en sla en fruit. Met fruit pas ik op dat er niet meer dan 3 consumpties per dag worden genomen i.v.m. het suikergehalte. Tussendoor drink ik teveel koffie met suiker, maar ik snoep minimaal. Vermoedelijk zou het beter zijn om dagelijks nog een glas melk of een bakje yoghurt te eten. Of ik genoeg vezels consumeer weet ik niet, en vermoedelijk consumeer ik iets teveel zout.

Rondom duurzaamheid is mijn mening simpel: graag minder mensen op onze aarde (en als we rijker worden dan gebeurt dat ook), graag minder bulk eten en meer kwaliteit eten. Mocht mijn voedsel per consumptie dan iets 'milieuonvriendelijker' zijn dan is dat mijn persoonlijke wilskeuze (maar ik eet in ieder geval niet teveel).

** Toen mijn vader nog met zijn fiets naar het werk ging, aten wij tussen de middag warm. Dat was vrijwel altijd aardappels met jus, groente en een beetje vlees, kip of vis. In de ochtend at ik twee boterhamen, en de eerste boterham moest met vlees of kaas. Jam of hagelslag kwam op no 2. Mijn moeder adviseerde ons ook om geen suiker in de thee te doen (en juist daarom drink ik nu wel koffie met suiker) en niet teveel zout te gebruiken (ik ben gek op zout :-( ). Na school kregen we een kopje thee met een koekje (oef, foute granen). Pas gedurende op middelbare school veranderde onze eetgewoontes thuis radicaal: (a) slecht of snel ontbijten, (b) 's avonds warm eten (en dan ook steeds meer rijst en pasta), (c) snacken tussendoor op school.

*** de discussie gaat natuulijk over de vraag hoe dit te communiceren en wat de rol van de overheid is. Zie ook de lijn op foodlog met de titel: "Obesitasbestrijding achter de dijken" In relatie tot obesitas plaatste ik eerder een stuk van Tim Lang.

Praktijk verhaal van een kleine producent en ik ben ook boos

2010-11-22T21:28:00.000+01:00

In oktober schreef ik waar de werkelijke innovatiebottlenecks naar mijn bescheiden mening liggen. Ook kwam ik met een suggestie/oplossing: de halve meter beta schapruimte. Ondertussen schreef Jan Peter van Doorn een paar fantastische verhalen (link1 en link2 - ik ben boos), en gaf hij aan waarom de klassiek 'marketing' (teveel "lucht"), niet meer helpt, en dat we nu echt stappen moeten zetten richting echte beleving (marketing 2.0 of zoiets, lees bijvoorbeeld Seth Godin). Zelf heb ik in het afgelopen jaar een serie geschreven over innovatiemanagement, vandaag een prima bijdrage van de kritische optimist m.b.t. businessmodellen. En een tijdje geleden schreef ik al over zakelijke modellen (zo ingewikkeld is het niet).

Hoeveel meer gratis advies moet er door dergelijke toppers worden gegeven? En nu gaan DOEN.

Vandaag was ik de hele dag droevig: Jan Robben stopt met telen (maar wil wel door met Volsmaakt). En zonet schreef Guido de Snijder nog een praktijk verhaal. Dit IS de harde realiteit, binnen Food! (en eigenlijk wil ik nu nogmaals het flevosap verhaal gaan vertellen ... een andere keer maar). Deze realiteit kan niet opgelost worden met een internetsiteje of flyer **

Ik ga een reactie doorsturen in 2 stukken, want het systeem hier verdraagt maar 500 chars per reactie. Hier deel 1: Sta me toe in dit helden-van-de-smaak verhaal, een persoonlijk smaakverhaal te brengen. Dat klapt me makkelijker en komt wellicht concreter over dan mijn andere korte reacties. Eind jaren 80’ had ik na twee jaar gekl..t tussen het andere werk door een roodbacterie geitenkaas klaar voor de markt. Die was er toen niet op de (europese) markt (en nu nog trouwens niet echt). Ik heb nooit een zuivelopleiding gekregen, ik ben 100% autodidactisch. Alles werd klaargemaakt: nieuw infrastructuurgedeelte, materiaal, verpakking … Goed, ik trek met dit product naar de Belgische kaasgroothandel en de grootste van hen ziet dollars blinken en bied me aanstonds een exclusiviteitscontract aan voor 3 jaar. In dat contract staat ‘mijn’ prijs, een verplicht af te nemen volume per jaar, een volumestijging (en prijs) per jaar. Kom, al wat je droomt. Ik druk erop dat dit product nieuw is voor de markt, een rode geitenkaas was immers nog nooit gezien. Smaaktesten bij chef-koks, hotelscholen, kaasspecialisten waren uitermate positief geweest. Nu nog de consumentenmarkt …

Na 3 maanden krijg ik een fax (e-mail bestond nog niet) en op die fax staan 4 letters: STOP. Bleek dat ondanks het ongebreideld enthousiasme van de kaashandel in kwestie de vertegenwoordigers (de mannen op het veld die de kaaszaken aflopen om de wekelijkse bestelling op te nemen) niet in staat waren het vereiste volume af te zetten. Waarom? Omdat die vertegenwoordigers 300 of 500 kazen op hun lijstje hebben staan en omdat de kaasproducent die hen het meest incentives geeft, het meest verzekerd is van hun aandacht. Ik had geen geld voor incentives en nog minder goesting om het daaraan uit te geven. Ok, wat nu? Andere kanalen, export. Kostbare tijd die verloren gaat omdat voor elkaar te krijgen (tussen al het bestaande werk door)

Export naar Nederland en Duitsland. Duitsland haakt af na enkele weken om dezelfde reden. Nederlander wordt een blijver, maar neemt weinig af.
Dan maar naar supermarkt Delhaize en die happen ook. Dat heb je wel met producten die uniek zijn, iedereen is alvast geïnteresseerd. Delhaize had toen 110 grote vestigingen, maar de wekelijkse afname viel tegen. Ik besluit 25% van die zaken, één per week op een zaterdag te laten bewerken door een professionele verkoper. Weet je wel, zo’n standje met proefschoteltjes, kortingsbon van 10% als je kaas meeneemt, alles erop en eraan. (En wij thuis een boterham minder eten, droevige realiteit). Wel, ongeacht waar ten lande die proefstand in België opgesteld stond, de verkoop op de stand overtrof ‘telkens’ de wekelijkse afname van Delhaize voor haar 110 winkels. Tijdens die zaterdagen had onze verkoper de gelegenheid te praten met de verantwoordelijke van de kaasafdeling. Wat bleek: 1) die madammen lustten meestal zelf geen geitenkaas 2) die madammen waren verwend door marchandisers van grote producenten die wekelijks hun werk deden, nl. producten schikken in ‘t schap, bijna vervallen producten terugnemen, … Allemaal onbetaalbaar voor ons natuurlijk, gelet op onze middelen. Goed, het wordt oktober en iedereen weet dat er in december voor 200% meer geitenkaas wordt gevreten dan op andere jaarmomenten. Ik doe Delhaize het voorstel om tijdens de maand 10% prijskorting te geven. Dit natuurlijk om het product zo ruim mogelijk bij de koopgrage decemberconsument te krijgen, in de hoop dat die na het jaareinde de smaak te pakken houdt. Delhaize gaat akkoord en wij beginnen volop te produceren. Alle hens aan dek, de rijpingskamer eind november stampensvol tot de nok.

Eind november komt er een fax en mijn eerder opgedaan faxtrrauma zegt aanstonds ‘slecht weer op komst’. Yes, Delhaize deelt nuchter mee dat zij vanaf 1 december stopt met de afname van ons product. Punt! Ons product had een houdbaarheid van 4 weken. Het grootste deel van de productie belandde bij een of andere smeltkaasverwerker. Wat bleek: De inkoopster was in november uitgenodigd door een Italiaanse producent en die had haar kunnen verleiden om voor de eindejaarsperiode enkele van zijn producten in het schap te zetten. Vermits er niet meer ruimte is dan wat er is, moeten er andere producten uit. Dus. Al bleef bij de kaasspeciaalzaken de verkoop organisch stijgen, hun afname volstond niet om die toch specifieke productie in leven te houden. Het geld was op, had ik zakelijker gefunctioneerd en minder emotioneel verbonden met mijn zelfgemaakt kind, dan had ik eerder de stekker uitgetrokken en nog geld gehad. Ik trok 1 voor 12 de stekker uit, ontsloeg alle medewerkers, behalve één en begon het nieuwe jaar terug op het niveau van 10 jaar eerder. Pijnlijk, pijnlijk …

Ik begon met de ontwikkeling van een witschimmelkaas, een type brie met de hand geschept. Op de manier zoals de traditionele Brie de Meaux wordt geschept, nl. met de pelle à Brie. In een formaat ongezien voor een uit een melkzuurstremming bekomen geitenkaas.
Onze kaas woog 1,8 à 2 kg en smolt (smelt nog, want hij bestaat nog maar niet meer uit mijn handen) als boter op je mond. In ieder geval die kaas sloeg dadelijk aan, vergde geen promotie, verkocht zichzelf aan wie het eenmaal had geproefd. Na twee jaar konden we niet meer volgen, ook al hadden we de vroegere roodschimmelinfrastructuur al mede ingezet voor de witschimmelproductie. Ik besloot de prijs op te drijven om de vraag af te remmen. Hielp niet.Vraag bleef stijgen. Toch besloot ik niet te gaan groeien. Ik wou eerst terug een backbone, vooraleer weer te investeren. Nl. een gezond evenwicht tussen eigen en vreemd vermogen.

Vijf jaar later kwam dan uiteindelijk de uitbreiding en was ondertussen onze witschimmel in binnen- en buitenland een merknaam geworden. Een nicheproduct van uitzonderlijke kwaliteit, in een beheersbaar volume, waar we met z’n allen die eraan werkten goed konden van leven. Wij werkten met 6 mensen, allemaal vrouwen behalve den deze. Ondanks het handmatig productieproces hadden we door de jaren heel efficiënt leren werken en dat liet ons in staat om met z’n allen na de uitbreiding elk slechts 32 uur per week te werken. Ik wil daarmee aangeven dat het onze keuze was niet meer dan die uren te werken. Meer produceren kon, meer geld verdienen kon. Maar dat hoefde niet. De verkregen controle en flexibilteit was ons meer waard dan een grotere omzet. Want … het kan verkeren, zei Bredero.

Ik ga niet alle conclusies die vervat zitten in de tekst nog eens op een rijtje zetten. Laat het me houden bij eentje, maar de aandachtige leze vindt er meer. Onze roodschimmelkaas kwam 25 jaar te vroeg op de kaasmarkt. Zelfs nu zou ik nog twijfelen om te gaan produceren. Prachtig product, uniek in zijn soort, de lof gelezen door echte kaasliefhebbers, MAAR geen draagvlak bij de consument. De smaakpapillen van de gemiddelde kaasverbruiker moeten zelfs vandaag nog rijpen om de waarde van die kaas te smaken. Ik had een product gemaakt voor mezelf en wat foodies. Ik vergat te kijken naar wat die consument wilde en dat heeft me op heel wat vlakken veel gekost.

** wil je lachen: green-balls-of-fire, en voor wie is Nederland Bloeit eigenlijk bedoeld?

Geschiedenis kan voedzaam voor het brein zijn (1)

2010-11-18T21:31:00.000+01:00

Nog even en ik ga vreselijk veel plezier hebben aan een beetje historische kennis.

Lezingen over het verleden.
Bert Tournois begon een jaar geleden met een lezing over de evolutie en vergelijk de inzichten van Darwin met innovatie(beleid). Twee maanden geleden nog de lezing van Linda Roodenburg, waarbij een doorkijkje werd gegeven aan onze Nederlandse eetcultuur in de laatste paar eeuwen. Ook Harold van Garderen sprak een jaar geleden al over heruitvinden** en dan specifiek rondom het onderwerp innovatie. Dick Veerman tenslotte nog over het terugdraaien van de tijd.

Jan Peter van Doorn heeft een goed stuk geschreven over Marketing in de laatste tientallen jaren en zijn verwachting van de toekomst van de marketing. Het oude stuk m.b.t. de functie van de universiteit van Jan Wouter Vasbinder uit 1994 :-) is nu meer dan ooit actueel (link2). En dan heb ik recent ook nog een filmpje geplaatst over de recente geschiedenis van het bedrijf Apple. Kortom allemaal verhalen over de verre en recente geschiedenis.

Hieronder een lezing van #CoT lid Hans Konstapel met ook een historische link (hoezo het 'nieuwe' werken :-) ):

CoT Spotlight: Hans Konstapel @ "Het nieuwe werken: geen kunst!"

van Buzzychain from FunnelVision on Vimeo.

En de toekomst dan?
Wellicht ligt deze inderdaad in de voorspellingen van Hans (zijn introductie lijkt op die van Kevin Kelly). Zowel Hans als Jean-Paul Close hebben het over cultuur en over het 'wij'. Jacob Gelt Dekker heeft het over zingeving. Of de voorspelling uit What Would Google Do of juist aan die van Seth Godin (tribes).

Mijn eigen bescheiden bijdrage rondom toekomstvoorspellingen is een combinatie van het bovenstaande en van mijn voorzichtige voorspelling m.b.t. de 6e kondratiev cycle: tribes, duurzaamheid, minder werken, meer connectie's, samenwerken en toch individueel, betekenis geven (zingeving en wilskeuzes), distributed processing, .... (link1, link2, link3, link4). Enfin, ik heb geen glazen bol, het zijn maar wat overwegingen en gedachtes.

Is dan toch alles in cycli te vatten zoals Hans denkt?

** ik meen me wel te herinneren dat deze term van Dick Veerman afkomt :-)

Wetenschap loopt altijd achter. Innovatie komt uit de praktijk.

2010-11-18T08:23:00.000+01:00

Hieronder een mooie reactie uit de #CoT discussie "Europese Brug tussen Wetenschappers en Professionals - Tips? Suggesties?". En lees daarna vooral ook nog eens het stuk van volksprofessor Jan Wouter Vasbinder uit 1994 (!) er nog eens op na: Publiek gefinancierde universiteiten, studenten en onderzoek. Ook Jan Wouter spreekt over 'de twee arena's' (1) de wetenschap, (2) het bedrijfsleven. Innovatie is 'een ding' van 'het bedrijfsleven' (link1, link2), mijn visie rondom Nederland Innovatieland 3.0 staat hier.

Hans Konstapel • Volgens mij zijn Wetenschap en Praktijk twee disjuncte domeinen.

In de Praktijk wordt Ervaring opgedaan. De Wetenschap probeert die Ervaring te versimpelen in een Theorie (Kennis).

Daarna wordt de Theorie als Ervaring verkocht omdat we de twee concepten door elkaar halen.

Als de "theorie' is geimplementeerd blijkt de theorie niet "te werken" en moet er weer Ervaring worden opgedaan omdat die dan inmiddels compleet is verdwenen.

Het zou mooi zijn als de Ervaring die er is opgebouwd in onze Samenleving is "in kaart wordt gebracht" en dat we ophouden met mensen te voorzien van "onnodige Kennis".

De mensen die Ervaring hebben zijn meestal wat ouder en de jongeren vinden datgene wat die ouderen allemaal te berde brengen maar onzin. Ze willen zelf ervaring opdoen.

Als ze die Ervaring hebben verzameld zijn ze inmiddels weer oud geworden en begint het spel opnieuw.

Dit is allemaal erg mooi voor de werkgelegenheid maar het schiet niet echt op.

Waarom de NGO's achter de gifmeter niet echt kundig overkomen.

2010-11-14T13:59:00.000+01:00

1. De statistiek en normale distributiecurves binnen een partij.

Met plezier en verbazing volg ik in de laatste dagen de discussie op foodlog over MRL’s. Vooral de manier waarop Jan met wiskunde A statistiek op niveau VWO een paar NGO’s -zonder ook maar het minste gevoel voor getallen- de oren wast heeft me flink wat glimlachen opgeleverd. Zelf weet ik niet zo heel erg veel over MRL’s, behalve dat het Rikilt –onderdeel van WUR, echter wel met wettelijke taken rondom dit onderwerp- methodes ontwikkelt, en dat PT veel analyses heeft laten uitvoeren.

Wat ik wel weet is dat het meten aan biologische systemen nogal ‘’uitdagend” is. Zelf ben ik vrij goed thuis in de statistiek van microbiologische besmetting en andere kwaliteits-analyses van groente en fruit. En op basis van deze ervaring weet ik dat het belangrijk is om eerst te weten wat de mogelijke spreiding binnen een partij is. Want deze spreiding kan heel erg groot zijn tussen de verschillende vruchten uit een partij.

Mijn eerste vraag op foodlog gingen daarom ook over de spreiding van de residu concentraties binnen een partij. Stel je hebt een partij appels (ook wel batch of lot genoemd) die van dezelfde boom afkomt, en die op het zelfde moment is geplukt en verder een ‘zelfde’ behandeling heeft gekregen. Wat is dan de verdeling van de residu niveaus over de appels in deze partij? (dit is mijn eerste vraag) Zelf verwacht ik dat er een aanzienlijke spreiding kan zijn, en het zal me niet verbazen dat als we 10 appels zouden doormeten, de resultaten een factor 10 verschillende kunnen zijn (vraag 2). Een appel die toevallig in de schaduw van zijn broertje zat, kan bijna ‘schoon’ zijn, terwijl het broertje niet allen vol in de spuit zat, maar ook nog eens een plekje heeft waar ‘het gif’ beter is blijven ‘hangen’. Gelukkig heeft Dick dit punt ook begrepen.

Stel we hebben een partij appels waarvan de residu niveaus normaal zijn verdeel over een partij. En we gaan een appel analyseren, daarna drie appels, daarna 10 appels, daarna 20 appels etc. De verwachte residuen (x-as) en het aantal metingen met een bepaald residu (y-as) zijn weergegeven in deze grafie.

Een getallenvoorbeeld maar, dat ik overigens volkomen uit mijn duim heb gezogen. Stel we gaan aan een lot (=batch) meten wat de residu waardes zijn van één appel. En dan meten we 10 appels uit dit lot op, en daarna de eerste 20 stuks; de eerste 40 appels, de eerste 100, de eerste 200 en de eerste 300 appels die allemaal random gekozen zijn uit deze partij. Een ‘normale’ onderzoeker zou na 10 metingen gewoon het gemiddelde nemen (en misschien zelfs wel wat uitbijters weggooien) en misschien nog de standaarddeviatie bepalen. De grafieken staan hierboven en -onder.

Idem, als plaatje hierboven, echter nu met 40 doorgemeten appels, 100 appels, 200 appels en 300 appels. Duidelijk is dat bij veel metingen er een 'normale' of gauss verdeling ontstaat.

Maar ik wil wat anders laten zien; we kunnen nu namelijk histogrammetjes maken (zie hierboven) en dat is de bedoeling van deze exercitie. Ik wil een indruk krijgen van de vorm van deze distributieverdeling. In dit getallenvoorbeeld ‘verschijnt’ een zg. normale verdeling. Ik denk overigens niet dat residu waarden binnen een lot normaal verdeeld zijn (en dat is dan ook mijn derde vraag).

Mijn vragen samengevat zijn derhalve:

Wat is de verdeling van de residu concentratie binnen een partij?
Wat is het verschil tussen de ‘vieste’ en ‘schoonste’ appel binnen een partij? Zelf verwacht ik grote variaties (ook binnen een en dezelfde partij).
Wat is de vorm van deze verdeling? Zelf verwacht ik niet dat deze normaal is verdeeld.
Is de standaarddeviatie niet een eigenschap van het best-practice spuitproces? En is dat daardoor geen goede ‘schatter’ van alle partijen?
Welke wetenschapper of welke organisatie weet hier meer over?

2. Weten we de te verwachte spreiding binnen een batch wel?

Hierboven heb ik kort toegelicht dat ik wat vragen heb, m.b.t. de verdeling van de residuen binnen een en dezelfde partij. Waarom is dit zo belangrijk? Nou heel simpel, in de praktijk worden er maar een paar (of misschien zelfs wel één sample!) monsters genomen uit een partij AGF, en op basis van de resultaten wordt dan geconcludeerd of deze partij ‘schoon’ is of niet. Kortom de steekproefgrootte moet wel gecorreleerd worden met de te verwachte spreiding binnen een partij. Zelf heb ik de indruk dat dat niet gebeurt.

Vanaf nu doe ik net alsof ik weet wat de vorm van de verwachte distributecurve van een partijis. In onderstaande voorbeeld is verondersteld dat het gaat om een normale verdeling (ik twijfel overigens over deze hypothese) met een gemiddelde van 60 en een standaarddeviatie van 15 binnen een lot. Ook veronderstel ik dat de MRL grens ligt bij een waarde van 100, en dat er supermarktketens zijn die roomser dan de paus willen zijn, en hun grens op 75% vd MRL leggen; of te wel op 75. Onderstaande grafieken geven de distributieverdeling weer en de MRL grenzen 100 en 75:

De x-as op deze grafieken geeft de residu concentratie aan. De groene lijn geeft de distributie aan van de concentraties die binnen hele partij gemeten zouden kunnen worden (zie ook wiki voor meer uitleg over distributieverdelingen). In dit voorbeeld veronderstel ik dat de residu concentratie in een partij normaal is verdeeld (= gauss-verdeling). De oranje staaf geeft de veilig acceptabele dosis aan, de blauwe lijn is de MRL grens (in dit voorbeeld 100), de paarse lijn geeft de strikte supermarktgrens aan die staat op 75% MRL (dus waarde 75)

De MRL overschrijdingskans is nu te bepalen op basis van het oppervlak onder de groene curve dat zich aan de rechterkant van de grens (blauwe lijn voor MRL 100 en de paarse lijn voor MRL 75) zit. Deze overschijdingskansen heb ik bepaald en zijn respectievelijk 2,3% (bij de MRL 100 grens) en 23% (bij de MRL 75 grens). Kortom de 'tuinder' in mijn fictief voorbeeld heeft een gemiddelde concentratie aan residuen op zijn batch/partij/lot van 60 eenheden, en zit dus gemiddeld 40 eenheden onder de MRL grens van 100. En toch is er nog een 2,3% kans dat bij een steekproef zijn partij wordt afgekeurd. Je ziet ook dat de relatie MRL grens en overschrijding niet linear schaalt. 25% lagere grens, levert een 10x hogere overschijding op! Natuurlijk is dit een volkomen fictief voorbeeld (maar de essentie klopt wel!), maar het geeft aan dat we eerst meer moeten weten over de gemiddelde, maar vooral over de spreiding binnen een partij!

Mijn vragen samengevat zijn daarom:

Hoeveel monsters worden er uit een batch gehaald als de MRL wordt bepaald? Kortom wat is de steekproefgrootte?
Is de MRL overschrijding van Nederlandse AGF van 1.7 a 2% niet een teken dat er gemiddeld heel weinig wordt gespoten, en heeft dit niet eerder te maken met de te verwachte spreiding binnen één partij?
Zijn de verschillen die je kan verwachten in batches van de verschillende tuinders niet veel kleiner dan de te verwachte spreiding binnen een partij? Kortom is het ‘meet’instrument (en daarmee bedoel ik de combinatie tussen samplegrootte en betrouwbaarheid van de analyse) wel nauwkeurig genoeg?

Is de MRL overschrijdingskans daarmee niet een zinloze en misschien zelfs gevaarlijk KPI? Zou je eindelijk niet moeten kijken naar de absolute residue waarden INDIEN een analyse boven de MRL ligt? En zo ja, zou je dan niet eerst met een juiste steekproefgrootte deze ‘verdachte’ partij nogmaals moeten beoordelen? En wat zegt dat nu eigenlijk over het riscio van de consumptie van groente en fruit? Meer hierover in onderstaand stukje.

3. Hoe kwamen we via de toxicologie nu eigenlijk op MRL’s?

Laten we eens gaan kijken naar hoe een MRL tot stand komt. Meestal komt deze tot stand op basis van toxicologisch onderzoek (bijvoorbeeld aan ratten) waarbij eerst gekeken is naar de zogenaamde letale dosis (LD50). Dat is de concentratie aan chemicalien waarbij 50% van de ratten doodgaat. De LD50 zegt iets over het acute risico. Natuurlijk zijn er ook lange termijn risico’s en zijn over het algemeen wat lastiger te onderzoeken, maar onderzocht wordt het zeker. Op basis van dit type onderzoek bepaalt men een algemeen veilige geaccepteerde dosis waarbij er ook geen chronische ziektes of lange termijn effecten zijn te verwachten. Deze dosis ligt in de regelen velen duizendenden, tienduizenden tot miljoenen malen lager ligt dan de LD50 (zie ook opmerking van Huib).

Vervolgens wordt er nog een veiligheidsfactor van 2, 10 of 100 over deze veilig acceptabele dosis gegooid. En dan hebben we pas de MRL. De discussie nu gaat over een paar procent of enkele tientallen procenten (en ik ga het niet goedpraten!) overschrijding van de MRL? De mogelijke schade die wordt veroorzaakt wordt door deze overschrijding is schat ik in nihil; of in ieder geval zo laag dat we het mogelijke nadelige effect van deze overschrijding waarschijnlijk nooit kunnen meten of achterhalen in de praktijk. Als ik mijn voorbeeld case op schaal eens uitzet tegenover de veilig acceptabele dosis (met concentratie 1000) -in de veronderstelling dat er gewerkt wordt met een veiligheidsfactor 10- (MRL = 100, veilig acceptabele dosis = 1000), dan zie je ook hoe belachelijk de hele discussie over 1.7% overscheiding nu eigenlijk is:

In bovenstaande plaatje staat op de x-as de concentratie residue. De oranje staaf geeft de veilig acceptabele dosis aan, de blauwe lijn is de MRL grens (in dit voorbeeld 100), de paarse lijn geeft de strikte supermarktgrens aan die staat op 75% MRL (dus waarde 75), en de groene lijn geeft de verwachte concentratie verdeling weer in een partij groente of fruit. De z-as geeft aan wat de distributie waarde is. het hele oppervlak onder de groene grafiek is tezamen 100%. De grenswaarden zijn gewoon grenzen.

De vervolgdiscussie gaat naar mijn verwachting daarom weer over risico’s, kansen en effecten. Professor Fryer heb ik in het verleden daar leuke lezingen over horen vertellen. Dit punt heb ik op foodlog ook al aangehaald bij de Q-koorts discussie, bij de discussie over ‘beestjes op groente’ en de ‘Monsanto gentech’ discussies (google maar even via deze link). Ook Huib benoemt dit punt en mijn reactie staat hier:

Voor de zekerheid : risico = kans op een effect x de ernst van het effect. Normaal wordt een dergelijke kans uitgedrukt in eenheden “aantal doden per miljoen mensen per jaar” of “aantal ziektes per miljoenen mensen per jaar”. Het bepalen van risico’s is een beta-wetenschap, kortom met veel ‘rationaliteit’. Het afwegen cq vergelijken van risico’s bij verschillende handelingen, is/kan een politieke wilskeuze zijn.

Mijn schatting rondom de risico's van een paar procent MRL overschrijding heb ik ook al op foodlog gezet (ik denk dat het additionele risico van een 2% overschrijding volledig verwaarloosbaar is):

Gister heb ik al rijdende uit Zwitserland lang met Dick getelefoneerd. Het ging o.a. over hoe op basis van toxicologische wetenschap een ‘veilige’ norm wordt bepaald. Ook ik haalde net zoals Huib hierboven doet aan dat er iets vreemds aan de hand is. In de regel wordt er inderdaad met veiligheidsfactor 100, 1000 0f 10.000 gewerkt om tot een acceptabel veilige MRL te komen. Kortom de echte discussie gaat over logaritmische schalen (factoren, en dus geen procenten) en de betrouwbaarheid van toxicologisch onderzoek.

De gifmeter gaat over 1.7% overschrijding en communiceert moord en brand. Ook hier klopt dus helemaal niets van. Uitgerekend heb ik het niet, maar vermoedelijk was mijn 8 uur autorijden gisteren duizenden keren risicovoller (zeker door mijn belletje met Dick) dan al mijn groente en fruitconsumptie in de rest van mijn leven. Werkelijk bizar dat zoveel NGO’s -vermoedelijk met tientallen miljoenen euro’s subsidie- dit punt niet eerlijk vertellen. Wat mij betreft krijgen de betrokken NGO’s een rode kaart

Mijn vragen zijn daarom:

Hoeveel lagere liggen de MRL’s van een gemiddeld product t.o.v. de dagelijkse acceptabele dosis en ten op zichte van de LD50? Kortom welke veiligheidsfactoren worden er toegepast?
Wat is het risico van de inname van bestrijdingsmiddelen als we dit vergelijken met autorijden, roken, overgewicht, etc. Of nog beter het niet eten van groente en fruit. Kortom kunnen we dit additionele gezondheidsrisico eens in perspectief zetten.

4. Het meten van een MRL in het laboratorium

Ik heb tijdens mijn studie chemische technologie een flinke hoeveelheid ‘chemische analyse’ gehad, en zal bekennen dat dit niet mijn meest favoriete onderdeel was (wat dat betreft ben ik echt een technologie man). Wel weet ik dat ook het doen van een goede en betrouwbare analyse niet eenvoudig is. Analyseprotocollen bestaan uit drie onderdelen (a) de monstervoorbereiding (hoe kom je van je product naar een vloeistof), (b) de scheidingsmethode (b.v. GC of HPLC), (c) de kwalitatieve beoordeling van de aanwezige chemische componenten (b.v. via MS of NMR). Bij elk protocol is het van belang om te weten wat de ondergrens is (de gevoeligheid) en wat de betrouwbaarheid is (is er een standaard fout of niet).

De snelheidsmeter in mijn auto is best gevoelig (de meter trilt niet veel), maar ik weet dat er een vaste standaard fout is van ongeveer 10 km/hr. Als de teller 130 km/hr aangeeft, dan rij ik feitelijk ongeveer 120 km/hr. Bij MRL metingen is het van belang precies te weten hoe het analyseprotocol eruit ziet, en om te weten hoe het met precisie, nauwkeurigheid en gevoeligheid zit (en dat ook nog eens product afhankelijk!).

Mijn vragen zijn op dit vlak:

Welke laboratoria in Nederland -naast het Rikilt- kunnen MRL’s bepalen?
Wat is de nauwkeurigheid (detectielimiet) en de betrouwbaarheid van dergelijke metingen? (is er bijvoorbeeld spraken van een consequente fout?)
Hoe vindt de monstervoorbereiding plaatst? Stel we geven een krop sla aan het Rikilt, hoe gaan ze daar dan mee om? Pakken ze alleen de buitenste bladeren? Of maken ze eerst een homogene puree?

5. Samenvatting

We moeten eerst een indruk krijgen van de (natuurlijke) spreiding binnen een partij.
We moeten weten hoeveel lager MRL's zijn tov de veilig geaccepteerde dosis.
We moeten meer weten over de steekproefgrootte.
We moeten weten wat de nauwkeurigheid en de betrouwbaarheid is van de gehanteerde analyseprotocollen.
We moeten de risico's kwantificeren en durven vergelijken met andere handelingen in onze maatschappij.
We moeten de mogelijke ongezondheidsrisico's van AGF consumptie wel netjes vergelijken met de gezondheidswinst van meer AGF consumptie.

Elke vrije markt lijkt naar een oligopolie te convergeren

2010-11-13T20:57:00.000+01:00

Afgelopen jaar schreef ik mijn eerste stukje op Foodlog. Voor de grap maakte ik een vergelijking tussen een fenomeen uit de colloidchemie met de naam 'ostwaldvergroving' en wat ik nu zie in onze maatschappij: groot wordt groter en slokt klein op. Ook in onze vrijmarkteconomie ziet je dit fenomeen en ik heb sterk de indruk dat een willekeurige markt lijkt te divergeren naar vier of vijf grote spelers. Is er dan eigenlijk wel sprake van een echte vrij markt economie?

Is een keuze uit vier aanbieders nu zo fundamenteel beter dan keuze uit 1 speler (= een gewone monopolist of staatsbedrijf)? In een nieuwe 'blue ocean' markt, zie je eerst dat er maar een of twee starters zijn, daarna volgt de competitie en neemt het aantal aanbieders toe tot dat de markt is verzadigd. Op dat moment is er een volledige red-ocean, en zie je dat door fusies en overnames er oligopolies ontstaan**.

Zonet op Kassa TV ook weer een mooi voorbeeld: er zijn nog maar vier zorgverzekeraars (er zijn nog wel meerdere merken, fijn hè). En zoals verder bekend is, ben ik niet al te happy met hybride organisaties zoals DLO en TNO (maar ook de universiteiten weer focus aanleggen).

Zelf speelde ik het bordspel Monopoly vroeger zelden helemaal af. Er bleven meestal dus ook maar twee spelers over en dat was minder gezellig voor de rest. Enkele andere voorbeelden van oligopolies (de vier grootste marktpartijen hebben dan meer dan 70% vd totale markt in handen), zijn:

Mobiele telefonie : KPN, T-Mobile, Vodafone, ...
Gewone consumenten banken : ABN, ING, Rabobank, ...
Automerken : nog maar 7 grote spelers wereldwijd als ik me niet vergis
ZorgVerzekeraars : CZ, Uvit, Menzis, Zilveren kruis Achmea
Retail : 4 inkoop-organisaties (ik verwacht dat de volgende stap gaat zijn: fusies tussen 'lokale' oligopolie bijvoorbeeld Ahold & M&S of zo), en de rest zijn het alleen maar 'merken', en dus niet echt verschillende bedrijven.
Groentesnijders : Hessing, Vezet, Heemskerk en Groentehof
Bierfabrikanten : Heineken, Bavaria, Grolsch, ...
Melk / zuivel : FrieslandCampina, Arla, Danone, Fronterra
Vlees : Vion (en verder zou ik het niet weten :-) )

Ik ben echt voor een vrije markt economie (en zoals bekend mag zijn, is mijn persoonlijke kleur "groenrechts"), maar dan wel graag een markt waarin we ook echt kunnen kiezen, kortom waarbij er een volkomen concurrentie is. Kunnen we wel echt kiezen als er nog maar 2-4 spelers in de markt zijn? In de lijn "prijs van ons eten", maar ook in de "ben je tegen gentech of tegen monsanto" op foodlog ging de discussie ook eventjes over oligopolies.

Blijkbaar lukt het zelfs de NMA en Kroes niet om te voorkomen dat er dergelijke oligopolies ontstaan. Best zorgelijk eigenlijk toch?, maar gelukkig kwam Harold van Garderen met een een paar goede suggesties voor denkrichtingen in de foodlog-lijn 'Is de melkboer een arbeider of een ondernemer?'

Harold van Garderen

Eerder in deze draad - op 6 november 23:32 vroeg Dick een concrete oplossing aan mij. Tussendoor deed hij - zo zag ik net - gisteren om 12:17 een synthese.

Hierbij mijn eerste poging voor. Deze is vast niet compleet en helemaal goed, dus aanvullingen zijn zeer welkom.

We hebben hier te maken met een probleem waarbij ondernemers - in dit geval melkveehouders - maar hetzelfde zie je bij groente, vlees en fruit, steeds meer in het gedrag komen omdat de omgeving enerzijds steeds hogere eisen stelt en anderzijds door globalisering/wereldhandel en schaal/machtsvergroting in de retail de prijzen onder druk staan. Beide krachten kunnen ongehinderd hun gang gaan en dat kan simpelweg niet goed gaan.

Het belangrijkste woord dat mij hierbij te binnen schiet is GROOT, en dat leidt tot drie netelige problemen:

Grote afstanden (vervoer)
Grote afnemers/retailmacht
Grote landbouwbedrijven

Al deze grootheid wordt m.i. veroorzaakt doordat systematisch de nadelen van groot worden verkleind door kosten niet te nemen. Dat is vooral een gevolg het toepassen van economische modellen die niet kloppen niet. Groot, groter, grootst is niet altijd beter. De verborgen kosten voor milieu, maatschappelijke/sociale schade en ecologie groeien namelijk harder, maar zijn onzichtbaarder.

Daarom gaat dat groeidenken een tijdje goed totdat de maatschappelijke (burger) kosten zo groot worden dat het systeem vastloopt. Dan is het tijd voor een nieuw perspectief Dat nieuwe perspectief kan m.i. niet anders zijn dan dat we niet maar gaan denken in systemen maar in speelvelden waarop het vrij spelen is, maar waaromheen barrières staan. Moderne vormen van systeem-leer, die van de complexe systemen - zeggen namelijk dat “leven” alleen mogelijk is binnen barrières. In de biologie gaat dat met een celwand, in de economie moeten er andere vormen van barrières zijn, maar barrières moeten er zijn. Zonder barrières is er slechts chaos en de dood.

Laten we de drie “grootheden” met de barrière-gedachte eens proberen aan te pakken.

Grote afstanden

Voor vers (groente, melk, fruit) is er allereerst een natuurlijk barrière, de afstand tot de consument die - al eerder in de draad - ongeveer Den Helder/Parijs/Berlijn - is. Deze kun je ook regel-technisch realiseren door een flinke vervoerstax in te voeren. Bijv. 500 km vrij en daarna 0.1ct/km/liter (10ct/liter/100km). Zo bouw je een vrij flexibele barrière tussen de 500 en 700 km rondom de plek van productie (het weiland, de akker). Zoiets is natuurlijk een politieke keuze en daartegen zal altijd in het verweer worden gebracht dat het “vrije handel” onmogelijk maakt. Inderdaad, dat is zo en dat is PRECIES te bedoeling. De moeten af van het idee dat helemaal VRIJ altijd BETER is.

Grote afnemers/retailmacht

Dit is vooral een kwestie van onderlinge afspraken en onderscheidend vermogen. Het begin is heel simpel: weiger een standaardproduct af te leveren. Weg met de standdaardlitermelk, de standaarddoos aardbeien, de standaard 7-8 appels in een kilo. Boeren werken samen in coöperaties. Nou, verplicht die gewoon om hun fabrieken geen dag hetzelfde te laten maken. Bijv. door simpelweg de natuurlijke variatie in het product te laten. Ja, dan krijg je ruzie met de marketing manager. De oplossing is simpel: ontslaan die man!

Daarna wordt het lastiger. Na het ontwennen van standaardproducten, zullen de boeren - ik lijkt Marco Borsato wel - schouder aan schouder moeten blijven staan om het margegat tussen hun verkoopprijs en de detailprijs te verkleinen zonder prijsstijgingen voor de consument. Dat kan alleen als de boeren en tuinders de macht weer overnemen in de coöperaties. Dat is m.i. de noodzakelijke stap die vooraf gaan aan grootschalige rechtstreekse communicatie (twee-richtingen op!) tussen de primaire sector en de consumenten. Opnieuw niet “standaard”, maar juist over de nuances, de niet-standaard bedrijven, de afwijkingen, de diversiteit, etc. Allen dat kan de macht van retail en de communicatie van reclame en journalistiek echt breken.

Grote landbouwbedrijven

Dit lijkt de lastigste te zijn, maar is toch vrij simpel op te lossen denk ik. Binnen het speelveld is er immers weinig reden om niet te groeien als bedrijf in de primaire sector. Zeker niet als er barrières worden opgeworpen rondom het speelveld. Daarom denk ik dat het gewoon simpelweg nodig is om het begrip grondgebonden wat meer betekenis te geven door te stellen dat een ondernemer/boer/tuinders slechts zover mag groeien in oppervlakte als 1 persoon in een dag kan inspecteren. Nu zal dat in de ene omgeving wat meer zijn dan in de andere, maar als de koeien in de wei staan moet de eigenaar/ondernemer in principe de bedrijfsvoering kunnen doen en het blauw/groenbeheer. Dat houdt de schaalvergroting mooi binnen de perken.

Tegenover deze beschermende barrières staat natuurlijk een tegenprestatie vanuit de melk/fruit/groente en dat is een set betere prestaties dan buiten de barrière. Nu is dat niet mijn vakgebied, maar denk aan gebieden als energie, gesloten kringlopen, beheer van de buitenruimte, minder gif, etc. Als melk/fruit/groente-leek krijg ik de indruk dat er op dit vlak al flinke voorsprong is in de regio.

Maar dat is niet genoeg. Als boeren en tuinders duurzaam een functie willen hebben in de buitenruimte zullen ze - net als Rijkswaterstaat en de overheid - de burger moeten uitleggen wat ze doen voor die belastingcenten en wat de burgers daar aan hebben. Want bij MVO hoort ook UMR (Uitleggen Maatschappelijk Rendement).

Lebbis - gastvrijheid in de horeca

2010-11-03T23:20:00.000+01:00

Afgelopen maandag was het GildenEvent10, bijna 1000 man en vrouw zagen tijdens de plenaire meeting onderstaand filmpje (zie ook kreeft & oesters). De strekking was duidelijk: meer gastvrijheid. Ik ben het daar wel mee eens. Bij mijn favoriete restaurant "TanteLoes" in Rhenen, zit het met de gastvrijheid wel goed. Het filmpje van Lebbis geeft goed aan wat gastvrijheid is (of zou kunnen zijn).

Chez Pascal & Schmidt Zeevis - gepacaliseerde oesters en kreeft

2010-11-01T20:37:00.000+01:00

Vandaag kreeg ik van Lizet een paar foto's opgestuurd. Het zijn foto's die door C.M.
Beijersbergen van Henegouwen afgelopen zaterdag zijn gemaakt bij Schmidt Zeevis. De gepascaliseerde kreeft en oesters worden door Chez Pascal b.v. en door Schmidt Zeevis in de markt gezet als koelvers product (zie ook link) en zijn ontwikkeld door Dennis Favier en Moshik Roth (Brouwerskolkje).

Vandaag hebben Dennis en ikzelf een lezing van 45 minuten gegeven bij GildenEvent2010. Ongeveer 100 koks en andere mensen uit de horeca hebben vandaag geluisterd naar ons verhaal, gekeken en geproefd. Het experiment waarbij we de powerpoint hebben afgewisseld met koken en de beelden die met de nieuwe HD camcorder rechtstreeks geprojecteerd zijn op de beamer is ook gelukt.

Ik ben nu vanavond al een paar uur heel erg stil. Stil van de vele positieve reacties die we zowel zaterdag als vandaag kregen m.b.t. de gepascaliseerde producten. Stil vanwege het feit dat Volsmaakt vandaag is geselecteerd en doorgaat naar de #smaakNL finale. En ik ben stil vanwege de mooie huisstijl van Chez Pascal die is gemaakt door Don Vink. Maar ik ben vooral stil vanwege deze heel mooie foto's van Cor. @Cor, hartstikke bedankt!

Vanavond gun ik mezelf een avondje vrij. Ik ga een avond stil zijn en even genieten.

#Rondom10 - Vleeseters. De nieuwe rokers?

2010-10-17T10:35:00.000+02:00

Nadat ik vorige week hoorde over de titel van deze rondom10 uitzending, kreeg ik gelijk vooraf een onbehagelijk gevoel: "daar gaan we weer; wilskeuzes en halve en hele waarheden door elkaar heen halen". Vanochtend heb ik eens gekeken naar de uitzending en concludeerde dat de uitzending best goed was (de stemming op het forum is wat grilliger).

De essentie van de discussie -hebben wij het recht om beesten te eten- werd in de uitzending gelukkig niet al teveel vertroebeld door onwaarheden. Vaak gaan dit soort discussies gelijk over 'milieu', het 'voeden vd aarde' en natuurlijk over 'gezondheid' **. Zelf vind ik de wilskeuze en moraliteitsdiscussie heel legitiem, en als techneut/wetenschapper de 'rationeel' 'feitelijke' discussie niet altijd van goed niveau waarbij het believer gehalte groot is.

Dick Veerman schreef een tijdje geleden: "Mijn motieven zijn uiterst simpel:
- laten zien hoe de feiten in elkaar steken
- feit en wilskeuzen van elkaar scheiden
- feiten die uit wilskeuzen voortkomen als zodanig ontmaskeren"

Zelf kijk ik er exact zo naar.

Mijn persoonlijk standpunt: ik heb er moreel geen moeite mee om beesten te doden en vlees te eten. Wel vind ik dat we deze productiebeesten dan op een vriendelijke manier moeten houden, en dat we zo goed mogelijk de kringlopen moeten (gaan) sluiten (en dat we dus verder kunnen verduurzamen). Ook vind ik dat mensen zelf mogen kiezen wat ze eten, kortom dat een ieder keuzevrijheid mag behouden. Ik heb respect voor de mening van anderen, en dat is wat mij betreft een belangrijk goed in onze maatschappij.

Bekijk de video in andere formaten.

**
Disclaimer: ik heb een stuk of vier concept artikelen klaar staan met feiten, bronnen en meer diepgang. jammer genoeg heb ik echt geen tijd om deze langere artikelen nu af te maken.

Klimaat
Vlees komt in grote mate uit de korte CO2 kringloop en is daarmee klimaatneutraal. Als je beesten binnenhoud, dan kan je ook de methaan emissies minimaliseren, en is mest-hergebruik ook te regelen (dit zijn de punten waar biologisch vlees slecht op scoort). Zorg heb ik wel over kunstmest en fosfaten (en vooral ons eigen poep). Kortom meer kringlopen sluiten en agrobusiness parken gaan maken.

Voeden van de aarde
Als wij minder gaan eten hier in het westen, dan betekent het niet dat we daardoor werken aan een beter verdeling van voedsel. Honger heeft met heel andere sociologische en economische factoren te maken, en goedkoper eten is wellicht een prima manier om honger gedeeltelijk te bestrijden. Het aantal mensen op deze aarde bepaald in een heel grote mate de totale milieudruk, en per inwoner kan je beter rijker worden zodat er minder mensen komen.

Gezondheid
Zoals bekend mag zijn ben ik een voorzichtig aanhanger van het oer-voedingspatroon. Daarbij hoort ook consumptie van voldoende (dierlijke) eiwitten (al zijn de eiwitproducten van Beeter ook fantastisch), en vooral een beperking van koolhydraten en suikers. Het argument dat vegetariërs langer leven zijn (ik zou graag de bron eens willen zien) heeft eerder te maken met het feit dat vegetariërs gewoon veel bewuster leven. Hier wordt in discussies vaak een causaliteit aangebracht die er niet is (en die lijkt om de discussie "groente is gezond", ook daar zie je vaak dat mensen met een bewuste lifestyle juist veel groente eten en door die bewuste lifestyle gezonder zijn). Biologisch is overigens ook niet 'gezonder'.

Tenslotte: ook ik heb geen antwoord op de vraag of we het verduurzamingsproces kunnen sturen of niet. Tim Lang vind dat de tijd van overvloed voorbij is, en dat het 'wegnemen' van slechte keuzes de enige oplossing is. Ik geloof niet (meer) in grand designs, in een complexe wereld moeten we maar wellicht kleine fail-safe experimenten in de praktijk gaan DOEN.

Kijk ook nog maar eens naar alle 'vlees' discussies op foodlog.nl:
1- beperking hoeveelheid vlees is beter dan geen vlees.
2- Professor hoe maakt u een eendagskuiken dood?
3- Wageningen gaat niet vrij uit.
4- Het piemel denken van Roos Vonk
5- Zelfs vleeseters zijn geen hufters.
6- Gaga - vleessociologie.
7- Roos, Ricotta is kalfsvlees.
Dick Veerman heeft deze vlees discussie al maanden heel goed gemodereerd. Prima dat Rondom10 nu eindelijk ook dit onderwerp oppakt. Wat gaat het ons eigenlijk brengen, al dit gepraat?

Offtopic topic : @Bloomberg Steve Jobs van Apple

2010-10-16T09:45:00.000+02:00

Ik twijfel of ik dit berichtje moet schrijven. Een derde keer dat ik hier op dit blog laat zien dat ik een Apple fanboy ben, eigenlijk hoort dat niet. De eerste keer in januari 2010 en later een kort berichtje rondom digital art op de iPad. Nu een heel ander type bericht; dit keer gaat het over Steve Jobs. Zonder Jobs geen Apple, het is heel bijzonder wat hij in de laatste 13 jaar voor elkaar heeft gekregen. De bedrijfssituatie van Apple was niet super goed in die tijd, en nu in 2010 is het bedrijf in beurswaarde al groter die van Microsoft.

Natuurlijk heeft dat te maken met de nieuwe producten waarin de combinatie vormgeving, gebruiksgemak en kwaliteit goed zijn gecombineerd (xPhone). De vraag is natuurlijk hoe het komt dat dat is gelukt. Mijn antwoord: door de leiderschapskwaliteiten van Steve Jobs. Het lijkt -weten doe ik het niet- dat hij een verlicht despoot is. Hij een zeer duidelijke visie, heeft zijn team onder controle, en lijkt ook wel een beetje een controle freak te zijn. Niet echt een Nederlandse manier van leiding geven. Maar wel erg effectief! Bloomberg heeft een fraaie documentaire gemaakt met de titel "Bloomberg Game Changers" (kijk ook de versie van Mark Zuckerman / Facebook, en naar de TED lezing van Evan Williams / Twitter). In de laatste minuten wordt het woord re-invent (heruitvinden) vaak gebruikt: Steve Jobs did re-invent the phone, did re-invent the computer, did re-invent the music player, and he will probably re-invent the TV as well.

Aanvulling 17 oktober 2010

Apple 10 jaar verder:

Zakelijke modellen - gratis bestaat niet!

2010-10-14T07:34:00.000+02:00

Raymond Witvoet is adviseur bij Syntens en tevens lid van #CoT (Community of Talents). Zoals bekend mag zijn vind ik veel adviseurs bij Syntens persoonlijk erg vriendelijk, maar ben ik voor het opheffen van deze organisatie (maar daar gaat dit stukkie niet over). Zonet zag ik een twitter berichtje van Raymond voorbijkomen in Tweetdeck (zie tips):

Volgens mij zijn er maar vier verdienconcepten, 1) indirect 2) uurtje factuurtje 3) marge/lump sum
4) abonnement http://slidesha.re/dwXChG

Ik kon het toch niet laten om snel even naar zijn slides te kijken. Mijn eerste reactie op twitter was dat er toch iets meer verdienmodellen mogelijk zijn, dan de door hem genoemde vier:

@Raymondwitvoet bijna goed: 5) nocurenopay, 6) participatie/JV, 7) leadgeneration, 8) innovatie/investering, ...

Bekend mag zijn dat onze bedrijfsfilosofie is dat alleen de kennis -nog specifieker informatie- bij ons gratis is (mits we natuurlijk niet gebonden zijn aan geheimhouding), maar dat ideeën en mensen nooit gratis kunnen zijn. Een goed idee heeft 'toekomstige' waarde, en in het gros van de gevallen wordt het door mensen wel prettig gevonden om een salaris te krijgen. Vandaar ook mijn terughoudendheid om 'zomaar' mee te doen met brainstorm sessies. Binnen TOP hebben we overigens een mix van zakelijke modellen. En voor de geïnteresseerden hierbij een woordenlijst rondom innovatie.

Terug naar het berichtje van Raymond. Hij heeft gelijk, in samenwerkingen gaat het niet alleen om de inhoud, maar juist ook hoe partners in een samenwerking ook zakelijk verder komen. Daar wordt de term business model voor gebruikt. Ook in het o zo populaire Open Innovatiemodel (p28) is het opstellen van een goed business model of het aanpassen van een zakelijk vorm (business model redesign) erg belangrijk.

Jan Peter Van Doorn heeft een mooi stukje geschreven over marketing (nou ja, eigenlijk ontmarketing). En daarin staat de essentie ook, innovatie producten en diensten dienen ook worden verkocht. Wat je verkoop en hoe, wordt omschreven in het business model. Ik raad zelf altijd aan om ook What Would Google Do te lezen. Hieronder staan de slides van Raymond.

Business modellen, een simpele benadering

View more presentations from Syntens.

Emotion marketing & story telling - Seth Godin

2010-10-09T21:29:00.000+02:00

Een goed product heeft geen marketing nodig, schreef Jan Peter van Doorn een maand geleden. Eigenlijk gaf Jan Peter aan dat we weer betekenis moeten geven aan producten; zijn verhaal komt volkomen logisch over. En betekenis geven aan producten, is wat zou moeten kunnen bij #SmaakNL. Ook raad ik aan om nog eens te kijken naar de lezing van Jonas Ridderstråle @ Food Valley Congress 2010

Maar het onderstaande verhaal van Seth Godin, komt ook volkomen logisch over. Godin spreekt over het TV-industrial concept (web 1.0, koop zoveel mogelijk TV adds). De Fashion / permission complex zit totaal anders in elkaar, laat je klanten over je praten (web 2.0, social media, anderen doen het woord voor je). De titel is "All Marketers are Liars". En Google Maps is a cool gimmick, a entertainment vehicle. Google Maps is er niets om 'iets' op te lossen. Kijk ook nog eens naar What Would Google Do. Enjoy!